zarejestruj się zaloguj się

Rozstrzenie oskrzeli

Tekst: Edyta Ćwiek
Dodane: 07. listopada, 2013

Rozstrzeniami oskrzeli nazywamy nieodwracalne poszerzenie światła oskrzeli, spowodowane uszkodzeniem ich ściany. Częstość ich występowania rośnie z wiekiem. Mogą być one spowodowane wrodzonymi defektami budowy ściany lub ciężkimi, nabytymi schorzeniami płuc oraz dróg oddechowych. Niestety, w przypadku tej choroby nie istnieje leczenie przyczynowe, tym bardziej należy więc zwrócić baczną uwagę na profilaktykę.

SPIS TREŚCI:

    Budowa oskrzeli

     

    Oskrzela to, najprościej mówiąc, system rozgałęziających się "rurek”, których rolą jest doprowadzenie powietrza do płuc (będących właściwym narządem oddechowym) oraz jego odprowadzenie. Zbudowane są z tkanki chrzęstnej tworzącej pierścienie oraz tkanki łącznej i błony mięśniowej. Od wewnątrz ich światło wysłane jest błoną śluzową. Budowa ściany oskrzeli przypomina budowę tchawicy, jednak w oskrzelikach dalszych chrząstki tracą podkowiasty wygląd i stają się różnokształtne.

     

    Co to jest rozstrzenie oskrzeli?

     

    Rozstrzenie oskrzeli to cylindryczne lub workowate poszerzenia ich światła, związane z przewlekłym zapaleniem w ich ścianie, połączonym ze zmianami martwiczymi.

    W patogenezie rozstrzeni oskrzeli istotne są dwa czynniki:

    • długotrwałe zatkanie światła,
    • zmiany zapalne, zlokalizowane obwodowo od miejsca zatkanego.

    Dotyczą one przede wszystkim dolnych płatów płucnych. Często może dochodzić do owrzodzeń śluzówki i martwicy fragmentów ściany. Włóknienie ściany oskrzela i otaczającej tkanki płucnej prowadzi do nieodwracalnych zmian i konieczności leczenia operacyjnego.

     

    Przyczyny rozstrzeni oskrzeli

     

    Przyczyny rozstrzeni oskrzeli można podzielić na wrodzone i nabyte.

    Wśród wrodzonych przyczyn rozstrzeni oskrzeli najważniejsze są:

    • schorzenia przebiegające z upośledzeniem oczyszczania śluzowo-rzęskowego:
      • mukowiscydoza,
      • zespół Younga (występowanie rozstrzeni oskrzeli przy prawidłowej strukturze rzęsek, zakażeń zatok przynosowych i oligo- lub azoospermii, czyli zbyt niskiej liczby plemników lub ich braku),
      • pierwotna dyskineza rzęsek (zespół Kartagenera, czyli współwystępowanie rozstrzeni oskrzeli, odwrócenia trzewi i zapalenia zatok przynosowych),
    • schorzenia związane z niedoborem odporności,
    • niedobór alfa1-antytrypsyny,
    • nieprawidłowości budowy chrząstek ściany tchawicy i oskrzeli,
    • rzadkie wady wrodzone struktury płuca (np. sekwestracja lub hipoplazja).

    Do nabytych przyczyn rozstrzeni oskrzeli zaliczamy:

    • ciężkie zakażenia bakteryjne lub wirusowe,
    • choroby prowadzące do włóknienia płuc:
      • sarkoidoza,
      • pylice,
      • idiopatyczne włóknienie płuc i inne,
    • wdychanie toksycznych pyłów i gazów,
    • uszkodzenia termiczne,
    • zwężenie oskrzela przez nowotwór lub ciało obce,
    • uszkodzenia popromienne,
    • refluks żołądkowo-przełykowy, w którym dochodzi do aspiracji treści przewodu pokarmowego do dróg oddechowych,
    • alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna, w której dochodzi do rozstrzeni oskrzeli w mechanizmie rozdęcia.

    Wszelkie nieprawidłowe warunki w drogach oddechowych sprzyjają kolonizacji ich przez bakterie chorobotwórcze prowadzące do uszkodzenia nabłonka rzęskowego i wytwarzania gęstego śluzu. Dochodzi wówczas do rozwoju stanu zapalnego i uruchomienia reakcji obronnej organizmu. Leukocyty (w szczególności neutrofile) migrują do światła oskrzeli i są źródłem enzymów proteolitycznych, które mogą także uszkadzać nabłonek dróg oddechowych oraz włókna sprężyste chrząstek budujących fragmenty ściany oskrzeli. W efekcie dochodzi do poszerzenia światła oskrzeli i postępującego uszkodzenia ich ścian.

     

    Objawy rozstrzeni oskrzeli

     

    Najczęstsze objawy rozstrzeni oskrzeli to przede wszystkim:

    • kaszel – przewlekły, z wykrztuszaniem dużej ilości plwociny (zwykle o charakterze ropnym),
    • cuchnący oddech,
    • duszność podczas wysiłku, świszczący oddech,
    • nawracające zakażenia dolnych dróg oddechowych, powikłane niekiedy zapaleniem płuc.

    W przypadku pierwotnej dyskinezy rzęsek oprócz utrzymującego się przewlekłego kaszlu występują także nawracające zapalenia ucha środkowego (szczególnie w dzieciństwie), zatok przynosowych, odwrotne położenie trzewi i niepłodność.

     

    Rozstrzenie oskrzeli – jak rozpoznać?

     

    Zgłaszany przez pacjenta przewlekły kaszel z odkrztuszaniem obfitej plwociny oraz szmery oskrzelowe, świsty i rzężenia w badaniu przedmiotowym wyraźnie sugerują lekarzowi istnienie patologii w obrębie dróg oddechowych. Aby jednak zweryfikować, czy są to rozstrzenie oskrzeli, konieczne jest wykonanie badań obrazowych: RTG klatki piersiowej i tomografii komputerowej wysokiej rozdzielczości.

    W przypadku dużych rozstrzeni w RTG klatki piersiowej mogą być widoczne plamiste zacienienia powodowane niedodmą, a także palcowate zacienienia, odpowiadające poszerzonym i wypełnionym śluzem fragmentom oskrzeli. Zmniejszenie przejrzystości płuc w RTG klatki piersiowej spowodowane może być włóknieniem lub stanem zapalnym.

    Tomografia komputerowa wysokiej rozdzielczości (TKWR) jednoznacznie potwierdza rozpoznanie rozstrzeni oskrzeli. Widoczne jest wówczas poszerzenie światła oskrzeli i pogrubienie ich ścian, bez zmiany średnicy oskrzeli wzdłuż ich przebiegu.

    Często wobec obecności objawów współistniejących (np. krwioplucia) konieczne bywa wykonanie bronchoskopii celem wykluczenia zmian wewnątrzoskrzelowych, w tym nowotworów.

    W przypadku nawracających zakażeń układu oddechowego zwykle konieczne jest badanie bakteriologiczne plwociny.

    Co ważne, u wszystkich chorych należy przynajmniej raz do roku wykonać spirometrię, która ujawnić może zaburzenia o typie obturacji, a ich nasilenie koreluje z zaawansowaniem choroby.

     

    Leczenie rozstrzeni oskrzeli

     

    W przypadku rozstrzeni oskrzeli nie istnieje leczenie przyczynowe. Istotne jest natomiast zapobieganie ich powstawaniu poprzez:

    • skuteczną antybiotykoterapię infekcji dróg oddechowych,
    • zaprzestanie palenia tytoniu (palenie wzmaga produkcję śluzu),
    • likwidację zawilgocenia oraz zagrzybienia mieszkań, a także czynników silnie alergizujących celem profilaktyki przewlekłych stanów zapalnych i zakażeń dróg oddechowych.

    Celem leczenia zachowawczego rozstrzeni oskrzeli jest nie tylko zwalczanie zakażeń dróg oddechowych, ale i oczyszczanie drzewa oskrzelowego z wydzieliny. W leczeniu ostrych zakażeń stosuje się zwykle antybiotykoterapię empiryczną (jej założeniem jest dobór antybiotyku, który według najnowszej wiedzy z wysokim prawdopodobieństwem aktywny jest wobec drobnoustroju będącego źródłem zakażenia).

    Wśród często wybieranych antybiotyków znajdują się amoksycylina z kwasem klawulanowym oraz klarytromycyna. U chorych z częstymi zaostrzeniami można rozważyć długotrwałe stosowanie antybiotyku w małej dawce. Leki rozszerzające oskrzela, takie jak beta2-mimetyki, przydatne są, jeśli współistnieje nadreaktywność oskrzeli.

    Leczenie operacyjne rozstrzeni oskrzeli stosuje się w przypadku zagrażającego życiu krwotoku z uszkodzonej tętnicy oskrzelowej lub w rozstrzeniach umiejscowionych na ograniczonej przestrzeni.

    Niezwykle istotna jest rehabilitacja oddechowa, której celem jest usunięcie wydzieliny zalegającej w oskrzelu. Szczególne przydatne są tu techniki takie, jak drenaż ułożeniowy (to specjalne ułożenie pacjenta, ułatwiające odpływ wydzieliny zalegającej głęboko w drobnych oskrzelikach), technika natężonego wydechu (oddychanie przez "zasznurowane usta"), a także stosowanie urządzeń wytwarzających dodatnie ciśnienie podczas wydechu.

    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Jak rozpoznać astmę?

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.