zarejestruj się zaloguj się

Rodzaje pylic płuc

Tekst: Marta Cygoń
Dodane: 12. listopada, 2013

Pylice płuc to grupa chorób układu oddechowego, związanych najczęściej z narażeniem na szkodliwe substancje, z którymi chory ma styczność podczas wykonywania swojej pracy zawodowej. Pylice płuc można podzielić na poszczególne jednostki chorobowe ze względu na rodzaj materiału wywołującego zmiany w płucach. W Polsce najczęściej występuje pylica krzemowa, węglowa, a także azbestowa.

SPIS TREŚCI:

    Czym jest pylica płuc?

     

    Podczas oddychania znajdujące się w powietrzu cząsteczki pyłu dostają się do pęcherzyków płucnych. Część z nich zostaje usunięta podczas wydechu. Jednakże za każdym razem mała ilość przechodzi przez ściany pęcherzyków i dostaje się do miąższu płuca. Są to ciała obce, dlatego też organizm uruchamia mechanizmy, które mają za zadanie wyeliminować te czynniki. Komórkami układu odpornościowego, niemal od razu rekrutowanymi do walki z intruzem, są makrofagi. Te komórki żerne odpowiadają za wchłonięcie szkodliwego materiału w celu neutralizacji jego wpływu na organizm.

    Pył pochłonięty przez makrofagi powoduje ich uszkodzenie, a przez to uwolnienie enzymów powodujących włóknienie płuc. Wywołuje to miejscowy stan zapalny i prowadzi do powstania charakterystycznych zmian. Różnią się one jednak w poszczególnych rodzajach pylic płuc. Ma to związek z budową zasysanego pyłu i reakcją organizmu, którą on powoduje. Włóknienie płuc, czyli zastępowanie prawidłowego miąższu przez tkankę łączną, może przebiegać z wytworzeniem różnych włókien – kolagenowych lub retikulinowych. Są to białka o odmiennej budowie i właściwościach. Oba, produkowane w nadmiarze i w nieodpowiednim miejscu, powodują nieodwracalne zmiany w strukturze i funkcji płuc.

     

    Pylica krzemowa

     

    Jednym z rodzajów pylic płuc jest pylica krzemowa. Narażone są na nią osoby mające kontakt z krzemionką krystaliczną (SiO2). Są to zarówno osoby pracujące w kamieniołomach, jak i budujący tunele lub szyby kopalniane. Ryzyko występuje także podczas produkcji porcelany, materiałów ściernych, w przemyśle hutniczym, przy oczyszczaniu odlewów lub wytwarzaniu i szlifowaniu nagrobków. Zmiany w tej postaci to ogniskowe zwłóknienia tkanki płucnej, tworzące kilkumilimetrowe guzki. Zbudowane są one z włókien kolagenowych i po wielu latach choroby mogą zlewać się, powodując rozległe zwłóknienie płuc. Zanim pojawi się ten etap, pacjent skarży się na częste zapalenia oskrzeli.

    Czasem pojawia się rozedma płuc, czyli proces, w którym oskrzeliki oddechowe zostają nadmiernie upowietrznione przy jednoczesnym uszkodzeniu ich struktury. W tym przypadku mamy do czynienia z tak zwaną pylicą prostą.

    Z biegiem czasu, gdy zmiany stają się rozleglejsze, pojawić się może niewydolność oddechowa oraz objawy serca płucnego. Jest to stan spowodowany przerostem mięśnia prawej komory serca, która pompuje krew do płuc zmienionych chorobowo. Miąższ płuc objęty procesem patologicznym przyczynia się do powstania nadciśnienia płucnego, co oznacza, że praca komory musi być większa. Rozwijająca się niewydolność serca doprowadza do zgonu pacjenta.

    Rozwój tego rodzaju pylicy płuc jest bardzo powolny i długo pozostaje ona bezobjawowa. Należy pamiętać, że choroba pojawia się po długoletnim narażeniu na pył, ale zmiany są nieodwracalne. Co więcej, nawet po usunięciu czynników ryzyka proces nadal postępuje. Rozpoznanie opiera się na podstawie RTG klatki piersiowej po wcześniejszym ustaleniu znaczącego narażenia na kontakt z pyłem.

     

    Pylica węglowa

     

    Kolejnym z rodzajów pylic płuc jest choroba, która najczęściej rozwija się po około 15 latach zatrudnienia w kopalni węgla kamiennego. Ze względu na rodzaj wykonywanej pracy, w zdecydowanej większości chorują mężczyźni. Przebieg schorzenia jest lżejszy niż w przypadku pylicy krzemowej, inne są także zmiany znajdowane w płucach pacjentów. Pył węglowy powoduje powstawanie guzków zbudowanych z włókien retikulinowych. Jest to postać drobnoogniskowa choroby. Charakterystyczna dla niej jest rozedma dotycząca pojedynczych oskrzelików oddechowych.

    W odmianie guzowatej widoczne są rozległe zmiany pod postacią guzów. Są to miejscowe nagromadzenia licznych włókien kolagenowych. Wydaje się, że duży udział w ich tworzeniu ma krzemionka obecna w niewielkim odsetku w pyle wdychanym przez górników. Częste zapalenia oskrzeli mogą być sygnałem świadczącym o rozwoju choroby. Cechą charakterystyczną jest także kaszel wraz z odkrztuszaniem czarno zabarwionej plwociny. Niejednokrotnie początek rozwoju schorzenia może przebiegać pod postacią ogólnego osłabienia, dreszczy, gorączki lub utraty masy ciała.

    Charakterystyczną odmianą tego spośród rodzajów pylic płuc jest zespół Caplana. Jest to pylica węglowa przebiegająca wraz z objawami reumatoidalnego zapalenia stawów. W przypadku tego schorzenia podstawą rozpoznania pozostaje wywiad wskazujący na długoletnie narażenie na pył węglowy.

     

    Pylica azbestowa

     

    Ten z rodzajów pylic płuc związany jest z narażeniem na wdychanie pyłu azbestu. Wprawdzie w 1997 roku wprowadzono w Polsce całkowity zakaz produkcji i stosowania wyrobów zawierających azbest, niemniej jednak pracownicy mający w przeszłości styczność z tym surowcem dziś mogą odczuwać tego skutki. Choroba rozwija się po ponad dziesięcioletnim narażeniu na wdychanie pyłu.

    Włókna azbestu docierające do pęcherzyków płucnych zostają wchłonięte w obręb miąższu płucnego, gdzie wskutek reakcji organizmu powodują rozległe zmiany. Co ciekawe, włóknienie najczęściej obserwowane jest w dolnych płatach płuc. Wciągnięty pył tworzy tzw. ciałka azbestu, które mogą być wykazane w plwocinie pacjenta. Świadczy to jednak o narażeniu na azbest, a nie potwierdza obecności choroby.

    Pacjenci z pylicą azbestową skarżą się przede wszystkim na uporczywy kaszel oraz duszność, występującą najczęściej w trakcie wysiłku fizycznego. Pogarsza się ona wraz z postępem choroby. Zaburzona jest także wymiana gazowa, czyli wymiana dwutlenku węgla oddawanego przez krew na tlen potrzebny do prawidłowego funkcjonowania tkanek organizmu.

    Bardzo często w przebiegu schorzenia zmiany występują również na opłucnej. Błona ta pokrywa płuca i ma za zadanie m.in. ochronę poprzez np. ułatwianie ruchu organu w czasie oddychania. Zgrubienia opłucnej mogą być rozlane lub ograniczone. Najczęściej są wynikiem stanu zapalnego, którym organizm reaguje na cząsteczki azbestu. Również w tym typie pylicy badanie RTG klatki piersiowej oraz wywiad zebrany od pacjenta są podstawą w rozpoznaniu choroby.     

     

    Zapobieganie i leczenie pylicy płuc

     

    Poszczególnych rodzajów pylic płuc nie można wyleczyć. Zmiany występujące w przebiegu tej grupy chorób są postępujące i nieodwracalne. Dlatego tak ważna jest profilaktyka. Właściwy dobór kandydatów oraz badania wstępne, okresowe i kontrolne powinny zmniejszyć liczbę nowych przypadków choroby. Niezbędny jest także odpowiedni nadzór techniczny warunków wykonywanej pracy.

    Sprawna wentylacja, zraszanie pyłu czy ochronna odzież (maski) przyczyniają się do ograniczenia ryzyka pracowników. Najważniejsze jednak jest wczesne rozpoznanie pojawienia się zmian chorobowych. Zlikwidowanie narażenia na szkodliwy czynnik może znacząco spowolnić rozwój choroby oraz zmniejszyć ciężkość jej przebiegu, a co za tym idzie, wydłużyć życie pacjenta.  

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.