zarejestruj się zaloguj się

Profilaktyka grypy – plusy i minusy szczepionki

Tekst: lek. Sylwia Jastrzębowska
Profilaktyka grypy – plusy i minusy szczepionki
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 13. listopada, 2013

Szczepienie przeciw grypie stanowi najlepszą metodę pozwalającą uniknąć samej choroby, jak też – co równie ważne – groźnych dla zdrowia powikłań grypy. Powikłania mogą spowodować zapalenie niemal każdego narządu i trwale upośledzić jego pracę. Szczepionka przeciw grypie nie zawsze jest skuteczna; istnieją też pewne przeciwwskazania do jej stosowania (może być ona np. nieskuteczna u osób z osłabionymi mechanizmami odporności).

SPIS TREŚCI:

    Wirus grypy – dlaczego jest groźny?

     

    Wirus grypy należy do czynników chorobotwórczych, przypominających z jednej strony żywą strukturę, posiadającą materiał genetyczny w formie DNA lub RNA i zdolną do namnażania się, z drugiej jednak strony ma on cechy materii nieożywionej, ponieważ nie posiada składników obecnych w każdej innej żywej komórce.

    Fakt, że wirusy mogą być niezwykle groźne, wynika między innymi z ich niezwykłej właściwości, jaką jest umiejętność "wbudowywania" swojego materiału genetycznego w obręb żywych komórek atakowanego organizmu. Oznacza to, że każda komórka potomna również będzie miała wbudowaną cząsteczkę wirusa, a jednocześnie intruz będzie całkowicie niewidoczny dla mechanizmów odpornościowych działających w naszych organizmach.

    Stan zapalny, jaki powstaje pod wpływem infekcji, prowadzi do ogólnoustrojowej odpowiedzi, wyrażającej się znanymi nam objawami:

    • gorączką,
    • kaszlem,
    • osłabieniem,
    • brakiem apetytu,
    • bólami mięśni.

    To oczywiście jedynie jedna z możliwych postaci choroby. Faktycznie wirus może zaatakować niemal każdą tkankę czy narząd, powodując m.in. zapalenie mięśnia sercowego, osierdzia, spojówek, mięśni szkieletowych, zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, rdzenia kręgowego czy niewydolność nerek. Z tego względu bardzo istotna jest profilaktyka grypy.

    Typowa grypa rozwija się najczęściej w ciągu tygodnia, a okres zakaźności trwa 3–5 dni po ustąpieniu objawów, u dzieci nawet kilkanaście dni. Oczywiście nie każdy organizm jest narażony na infekcję w takim samym stopniu. W rzeczywistości schorzenie bardzo rzadko rozwija się u osoby wcześniej zdrowej, zdecydowanie częściej atakuje pacjentów obciążonych innymi chorobami (np. przewlekła obturacyjna choroba płuc, astma, cukrzyca, wady serca, choroby nerek), kobiety w ciąży i osoby w wieku podeszłym oraz wszystkich pacjentów poddanych leczeniu immunosupresyjnemu, osłabiającemu naturalne mechanizmy odporności. Osoby z grup ryzyka powinny szczególnie rozważyć zastosowanie profilaktyki grypy, czyli szczepionki.

    Inną od szczepienia formą profilaktyki zachorowania na grypę czy przeziębienie jest stosowanie leku immunomodulacyjnego – inozyny, która oprócz działania immunostymulującego ma też potwierdzone działanie przeciwwirusowe (obecnie w aptekach dostępna jest bez recepty, w postaci tabletek lub syropu, pod nazwą Neosine).

     

    Nieleczona grypa – do czego prowadzą powikłania grypy?

     

    Przede wszystkim zadajmy sobie pytania: jakie są plusy i minusy szczepionki i po co się szczepić przeciwko grypie? Po pierwsze, żeby nie zachorować na grypę i nie spędzić z tego powodu kilku bądź kilkunastu dni w łóżku. Po drugie, by uchronić się przed możliwymi powikłaniami schorzenia, które mogą trwale upośledzić funkcjonowanie naszego organizmu. Wcześniej wspomnieliśmy, że powikłania grypy mogą spowodować zapalenie niemal każdego narządu i trwale upośledzić jego pracę, powodując przykładowo groźne zaburzenia rytmu serca czy trwałe ubytki neurologiczne. Nieleczona grypa lub jej szczególnie ciężki przebieg mogą powodować między innymi:

    • rozwój innych chorób układu oddechowego,
    • zaostrzenie astmy,
    • zaostrzenie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc,
    • zaostrzenie innych schorzeń przewlekłych, takich jak:
      • cukrzyca,
      • niewydolność nerek.

    Wirus sam w sobie może spowodować tak zwane grypowe zapalenie płuc lub indukować nadkażenie bakteryjne – wtedy zapalenie płuc, zatok lub oskrzeli musi być leczone antybiotykami. Pacjent ma wysoką gorączkę z dreszczami i silnym kaszlem, może towarzyszyć mu ból w klatce piersiowej i uczucie znacznej duszności. Nierzadko w takim stanie konieczne jest leczenie szpitalne. Zapalenie zatok przynosowych powoduje uporczywy ból głowy i uczucie niedrożności nosa, nieleczone może spowodować rozprzestrzenianie się zakażenia nawet do ośrodkowego układu nerwowego.

    Kolejnym możliwym powikłaniem, charakterystycznym zwłaszcza dla dzieci, jest zapalenie ucha środkowego, związane z zaburzeniem słuchu i równowagi oraz bólem. Nieleczone może trwale upośledzić słuch lub powodować porażenie nerwu twarzowego. Ta okrojona lista możliwych powikłań stanowi już wystarczające uzasadnienie celowości szczepienia.

    Mechanizm, w jakim nasz organizm jest chroniony przed zachorowaniem, polega na wytworzeniu przeciwciał skierowanych przeciw cząsteczkom wirusa. Dzieje się tak już po około 7 dniach od podania preparatu, w skład którego wchodzą zabite cząsteczki tych szczepów wirusa, które w danym sezonie dominują i stanowią największe zagrożenie. Cząsteczki te nie są zdolne wywołać infekcji i namnażać się, ale stanowią swoisty wzór dla naszego układu odpornościowego. Kiedy po raz kolejny stykamy się z cząsteczką wirusa, już tego groźnego, dysponujemy przeciwciałami, które skutecznie eliminują patogen i nie dochodzi do rozwoju choroby. Takie preparaty są opracowywane co roku, aby zawierać optymalny skład dominujących form wirusa.

     

    Negatywne aspekty szczepienia

     

    W profilaktyce grypy istnieją jednak pewne przeciwwskazania do szczepienia. Są to między innymi:

    • alergia na białka jaj kurzych,
    • reakcja alergiczna po poprzednim szczepieniu,
    • wystąpienie po wcześniejszym szczepieniu zespołu Guillaina-Barrégo,
    • ciężki stan ogólny pacjenta.

    Niewątpliwie do minusów szczepionki zaliczyć trzeba fakt, że nie posiada ona 100% skuteczności, może np. okazać się bezskuteczna u osób w wieku podeszłym lub u dzieci, które charakteryzują się osłabionymi mechanizmami odporności. Ponadto preparat, jak wspomnieliśmy, zawiera tylko dominujące w danym sezonie typy wirusa, może zatem nie pomóc w razie infekcji innym szczepem. Jak każda sztuczna ingerencja w organizm człowieka, szczepienie może u poszczególnych osób wywołać odmienną reakcję, ale takie przypadki są niezwykle rzadkie.

    Zawsze niestety istnieje niewielkie, aczkolwiek możliwe ryzyko wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych, takich jak:

    • miejscowy stan zapalny, obrzęk, zaczerwienienie i bolesność,
    • ropień lub przetoka,
    • powiększenie węzłów chłonnych,
    • encefalopatia i drgawki,
    • porażenie nerwu lub niedowład wiotki,
    • zapalenie mózgu lub zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,
    • zespół Guillaina-Barrégo,
    • bóle stawowe,
    • wstrząs anafilaktyczny,
    • hipotonia ortostatyczna,
    • małopłytkowość,
    • sepsa.

    Dlatego jako przeciwwagę dla szczepionki należy stosować profilaktycznie lek immunomodulujący z inozyną. Polecanym przez lekarzy i farmaceutów preparatem działającym stymulująco na układ odpornościowy, a także przeciwwirusowo jest Neosine.

     

    Kto powinien się szczepić?

     

    W profilaktyce grypy szczepionka jest polecana wszystkim osobom, które chcą zabezpieczyć się przed zachorowaniem na grypę i jej powikłaniami, ale w sposób szczególny dedykowana jest ona pacjentom o zwiększonym ryzyku zachorowania lub ciężkiego przebiegu infekcji. Do grupy tej należą:

    • osoby powyżej 50 roku życia,
    • pensjonariusze placówek przewlekłej opieki medycznej lub opiekuńczej,
    • chorzy na przewlekłe choroby układu sercowo-naczyniowego (chorobę wieńcową, niewydolność serca) lub oddechowego (w tym astmę, POChP),
    • chorzy przewlekle na choroby metaboliczne (w tym cukrzycę), choroby nerek, hemoglobinopatię, choroby wątroby z niedoborem odporności,
    • chorzy z zaburzoną czynnością układu oddechowego, u których stwierdza się trudności z usuwaniem wydzieliny z dróg oddechowych lub zwiększonym ryzykiem zachłyśnięcia (zaburzenia świadomości, otępienie, urazy rdzenia kręgowego, choroby, w przebiegu których pojawiają się drgawki, inne choroby nerwowo-mięśniowe),
    • kobiety, które planują ciążę w najbliższym sezonie epidemicznym grypy,
    • osoby narażone na kontakt z chorymi, np. pracownicy domów spokojnej starości,
    • personel służby zdrowia,
    • osoby narażone na kontakt z dużą liczbą ludzi,
    • dzieci w wieku od 6 miesięcy do ukończenia 5 roku życia.
    Autor: lek. Sylwia Jastrzębowska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Grypa u niemowląt

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.