zarejestruj się zaloguj się

Pneumokoki a choroby układu oddechowego

Tekst: Edyta Ćwiek
Dodane: 06. listopada, 2013

Pneumokoki (łac. Streptococcus pneumoniae), inaczej dwoinki zapalenia płuc, są częstą przyczyną zakażeń u człowieka. Wbrew powszechnej opinii nie są one odpowiedzialne wyłącznie za infekcje układu oddechowego, są jednak przyczyną największego odsetka pozaszpitalnych zapaleń płuc. Zakażenia pneumokokowe mogą występować w każdym wieku, jednak szczególnie narażone na nie są dzieci oraz osoby po 65 roku życia.

SPIS TREŚCI:

    Czym są pneumokoki?

     

    Pneumokok inaczej zwany jest dwoinką zapalenia płuc (łac. Streptococcus pneumoniae). Jest to tlenowa bakteria należąca do paciorkowców. Nazwa 'dwoinka' wynika z faktu, iż bakterie te najczęściej układają się w pary. Pneumokoki posiadają otoczkę polisacharydową, która pozwala im w pewnym stopniu na unikanie mechanizmów odpornościowych organizmu.

    Dwoinka zapalenia płuc dobrze penetruje do ośrodkowego układu nerwowego oraz, co ważne, w odróżnieniu od paciorkowców grupy A nie powoduje reakcji autoimmunologicznych oraz wynikających z nich długotrwałych konsekwencji przebytej infekcji. Na pneumokoki narażone są w szczególności osoby starsze oraz dzieci i to najczęściej u nich dochodzi do groźnych dla życia i zdrowia powikłań wynikających z tzw. zakażenia inwazyjnego.

    Dotychczas zidentyfikowano około 90 serotypów pneumokoków, wśród których rośnie liczba szczepów opornych na antybiotyki.

     

    Choroby wywoływane przez pneumokoki

     

    Pneumokoki są jedną z najczęstszych przyczyn pozaszpitalnego zapalenia płuc, a także czynnikiem etiologicznym:

    • zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych,
    • zapalenia zatok,
    • zapalenia ucha środkowego,
    • zapalenia opłucnej,
    • sepsy.

    Dwoinka zapalenia płuc szerzy się drogą kropelkową, a poprzedzające zakażenie adeno- lub rhinowirusami sprzyja kolonizacji nosogardła i dróg oddechowych przez pneumokoki.

    Kolonizacja górnych dróg oddechowych przez Steptococcus pneumoniae nie zawsze równoznaczna jest z rozwojem infekcji. Mikroaspiracje do dolnych dróg oddechowych treści z górnych dróg oddechowych przy osłabionych mechanizmach obronnych organizmu sprzyjają rozwojowi pełnoobjawowego zakażenia.

     

    Objawy pneumokokowego zapalenia płuc

     

    Istnieje istotna korelacja pomiędzy pneumokokami a chorobami układu oddechowego. Zapalenie płuc wywoływane przez pneumokoki należy do tzw. typowych zapaleń płuc. Jego główne objawy to:

    • wysoka gorączka (powyżej 38°C),
    • dreszcze,
    • zlewne poty,
    • osłabienie,
    • kaszel z odkrztuszaniem ropnej plwociny,
    • duszność,
    • przyspieszony oddech.

    Czynniki sprzyjające rozwojowi zapalenia płuc to przede wszystkim:

    • zaburzenia immunologiczne (w tym terapia immunosupresyjna i zakażenie wirusem HIV),
    • przewlekłe stany zapalne dróg oddechowych,
    • występowanie chorób przewlekłych (w tym chorób układu krążenia, nerek, niektórych chorób układu ruchu lub układu nerwowego).

     

    Leczenie zakażeń pneumokokowych

     

    Pozaszpitalne zapalenie płuc jest wskazaniem to rozpoczęcia tzw. antybiotykoterapii empirycznej. Jest to sposób leczenia zakażeń zakładający stosowanie antybiotyku, który zgodnie z najnowszą dostępną wiedzą jest aktywny wobec drobnoustroju odpowiedzialnego za wywołanie danej infekcji. W przypadku pneumokokowego zapalenia płuc antybiotykiem pierwszego rzutu jest amoksycylina z kwasem klawulanowym stosowana przez około 7–10 dni. Istotne jest także postępowanie przeciwgorączkowe i prawidłowe nawadnianie pacjenta (zalecane jest picie dużych ilości płynów i reżim łóżkowy). W przypadku ciężkich zapaleń płuc, wymagających leczenia szpitalnego, właściwe jest wdrożenie tlenoterapii u wszystkich chorych z hipoksemią.

    Leczenie przeciwbakteryjne w przypadku zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych należy prowadzić w warunkach szpitalnych i rozpocząć je bezzwłocznie po pobraniu płynu mózgowo-rdzeniowego do badań mikrobiologicznych. Wybór antybiotyku oparty jest na uwzględnieniu najbardziej prawdopodobnej etiologii zakażenia. Antybiotykoterapię empiryczną rozpoczyna się od zastosowania antybiotyku z grupy cefalosporyn, a w przypadku stwierdzenia Streptococcus pneumoniae w badanym materiale i oporności na stosowany dotychczas antybiotyk, zaleca się terapię wankomycyną lub innym antybiotykiem zgodnym z wynikiem antybiogramu.

     

    Powikłania pneumokokowego zapalenia płuc

     

    Wśród powikłań zapaleń płuc najczęściej wymieniane są: wysięk w jamie opłucnowej i ropień płuca. We wczesnej fazie zapalenia płuc wysięk w jamie opłucnej (jeżeli występuje) jest jałowy i przejrzysty. Jeśli dojdzie do jego zakażenia, staje się mętny i bogaty we włóknik – rozwija się ropniak opłucnej.

    Może wówczas dojść do wytworzenia zrostów opłucnej. Niepowodzenie leczenia zapalenia płuc może doprowadzić także do powstania zbiornika ropy w ich miąższu, czyli ropnia płuc. Jego wytworzenie zwykle jest skutkiem martwicy i rozpadu nacieku zapalnego. O rozpoznaniu wyżej wymienionych powikłań najczęściej decyduje badanie radiologiczne klatki piersiowej.

    Nieskutecznie prowadzona antybiotykoterapia (szczególnie u dzieci, u których układ odpornościowy często jest osłabiony lub jeszcze nie w pełni rozwinięty) może doprowadzić do rozwoju ciężkiego zakażenia inwazyjnego, jakim jest posocznica lub zapalenie opon mózgowo rdzeniowych. Może wówczas dojść do trwałych następstw zakażenia pneumokokowego w postaci częściowej lub całkowitej utraty słuchu, a także wzroku, wystąpienia niedowładów lub skłonności do drgawek.

    W wyniku inwazyjnej choroby pneumokokowej wystąpić może niewydolność wielonarządowa oraz zaburzenia krążenia i oddychania prowadzące do zgonu. Posocznica pneumokokowa obarczona jest wysoką śmiertelnością, stąd konieczność szybkiego jej diagnozowania i wdrożenia skutecznych metod terapeutycznych.

    Na ciężkie zakażenia pneumokokowe i ich powikłania narażone są szczególnie następujące grupy:

    • dzieci poniżej 2 roku życia,
    • osoby po 65 roku życia,
    • osoby przewlekle chore.

     

    Szczepionka przeciw pneumokokom

     

    W zakażeniach pneumokokowych niezmiernie istotną rolę odgrywa profilaktyka. Opiera się ona na szeroko pojętym higienicznym trybie życia, który obejmuje dbałość o prawidłową dietę, zdrowy sen, odpowiednio dobrany wysiłek fizyczny, porzucenie nałogów, zwłaszcza palenia papierosów, unikanie palenia biernego oraz dużych skupisk ludzkich (zwłaszcza w stanach obniżonej odporności).

    Szczepienia ochronne przeciwko pneumokokom są dopełnieniem powyższych działań profilaktycznych. W wielu krajach jest to szczepienie obowiązkowe, w Polsce natomiast jest szczepieniem zalecanym w Programie Szczepień Ochronnych Ministra Zdrowia. Aktualnie dostępne są dwa rodzaje szczepionek przeciw pneumokokom:

    1. Szczepionki skoniugowane – mogą być podawane dzieciom do 2 roku życia, ich zadaniem jest stymulowanie jeszcze niedojrzałego układu odpornościowego. Pierwszą dawkę szczepionki można podać już w 2 miesiącu życia. Chroni ona przed typami pneumokoków, które najczęściej wywołują zakażenie inwazyjne. Ich stosowanie chroni także przed nosicielstwem, co zapobiega szerzeniu się zakażeń w populacji. Rozpoczęcie szczepienia w pierwszym kwartale życia pomaga zapewnić optymalną ochronę w drugim półroczu życia dziecka.
    1. Szczepionki polisachardydowe – do stosowania powyżej 2 roku życia, szczególnie u przewlekle chorych i osób po 65 roku życia. Chronią one przed zakażeniem typami pneumokoków, które odpowiedzialne są za wywołanie 80% zakażeń inwazyjnych w Polsce.

    Głównym celem szczepionki jest uchronienie osoby zaszczepionej przed zachowaniem na inwazyjną chorobę pneumokokową (oraz ciężkie zapalenia płuc i ucha środkowego). Wiele badań wskazuje na to, że stosowanie szczepionki przeciw pneumokokom jest bezpieczne i nie wywołuje poważnych odczynów niepożądanych.

    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Badanie plwociny

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.