zarejestruj się zaloguj się

Płyn w jamie opłucnowej

Tekst: Marcin Urbański
Dodane: 13. listopada, 2013

W jamie opłucnowej znajduje się 10–15 ml płynu, który uniemożliwia zlepienie się obu warstw opłucnej. W niektórych stanach chorobowych może dochodzić do zwiększania jego ilości. W zależności od mechanizmu, w drodze którego doszło do nadmiernego zgromadzenia się płynu, określa się go mianem wysięku lub przesięku (stwierdza się to przez nakłucie jamy opłucnowej i analizę pobranego materiału). 

SPIS TREŚCI:

    Mechanizm gromadzenia płynu w opłucnej

     

    Płuca człowieka umieszczone są w klatce piersiowej wewnątrz opłucnej. Jest to narząd, który otacza płuca w postaci worka, zbudowany z dwóch warstw tkanek, pomiędzy którymi znajduje się mikroskopijnej szerokości szczelina zwana jamą opłucnową.

    W znacznym stopniu ułatwia ona płucom rozprężanie się i napływ powietrza do dróg oddechowych. Panuje w niej ciśnienie niższe od atmosferycznego, co sprawia, że w momencie wykonywania wdechu płuca działają jak odkurzacz – zasysając powietrze do swojego wnętrza.

    W warunkach fizjologicznych (normalnych) w jamie opłucnowej znajduje się od 10 do 15 ml płynu, który zapobiega zlepieniu się obu warstw opłucnej. Jednakże w pewnych stanach chorobowych może dochodzić do zwiększania ilości tego płynu. W zależności od mechanizmu, w drodze którego doszło do nagromadzenia się płynu w jamie opłucnowej, określa się go jako wysięk lub przesięk.

    Jama opłucnowa ma bezpośrednie połączenie z naczyniami chłonnymi i krwionośnymi. W obu tych strukturach krążą płyny ustrojowe:

    • w naczyniach limfatycznych – chłonka,
    • w naczyniach krwionośnych – krew.

    Siłę, z jaką napierają one na ścianę swojego naczynia, określa się mianem ciśnienia hydrostatycznego.

    Z kolei białka, które zawarte są w chłonce oraz krwi powodują, że płyny ustrojowe utrzymywane są wewnątrz naczyń. Jest to ważne, gdyż w ich ścianie znajdują się niewielkie pory, przez które nadmiar płynu może opuszczać wnętrze i "wyciekać" do przestrzeni pozanaczyniowej. Siłę, z jaką białka uniemożliwiają opuszczanie płynu ze światła naczyń, określa się mianem ciśnienia onkotycznego.

    To, ile płynu przesączy się do przestrzeni pozanaczyniowej, zależy od równowagi między ciśnieniem hydrostatycznym a onkotycznym oraz od przepuszczalności ścian samych naczyń.

     

    Przesięk i przyczyny jego powstawania

     

    Do nadmiernego gromadzenia przesiękowego płynu w jamie opłucnowej dochodzi wówczas, gdy w naczyniach opłucnej nastąpi zwiększenie ciśnienia hydrostatycznego – które wypchnie płyn poza jego światło lub gdy analogicznie zmniejszy się ciśnienie onkotyczne.

    Stanami chorobowymi, w których dochodzi do tworzenia się przesięku, są:

    • ostra i przewlekła niewydolność serca, które sprawiają, że krew krąży wolniej i zwiększa się jej nacisk na ścianę naczynia,
    • niewydolność wątroby (marskość, toksyczne uszkodzenie przez leki), która przestaje produkować białka krwi i chłonki, doprowadzając do zmniejszenia ciśnienia osmotycznego,
    • zwiększona utrata białka przez drogi moczowe (zespół nerczycowy).

     

    Wysięk i przyczyny jego powstawania

     

    Płyn wysiękowy związany jest zazwyczaj ze stanami zapalnymi oraz chorobami nowotworowymi narządu oddechowego, które doprowadzają do zwiększonej przepuszczalności ścian naczyniowych i zwiększenia produkcji samego płynu.

    Stany prowadzące do gromadzenia się wysięku to:

    • zapalenia płuc i opłucnej (bakteryjne, wirusowe, grzybicze),
    • nowotwory (pierwotne układu oddechowego, jak i przerzuty z innych lokalizacji),
    • zator tętnicy płucnej.

     

    Objawy gromadzenia się płynu w opłucnej

     

    Bez względu na to, czy doszło do nagromadzenia się przesiękowego czy wysiękowego płynu w jamie opłucnowej, objawy są podobne. Zbyt dużej ilości płynu w szczelinie opłucnowej towarzyszy najczęściej duszność, pojawiająca się przy przyjęciu przez chorego pozycji leżącej. Nasilenie dolegliwości ściśle związane jest z ilością płynu oraz szybkością, z jaką się zgromadził w opłucnej.

    W badaniu fizykalnym przeprowadzanym przez lekarza stwierdza się ściszenie szmeru pęcherzykowego, stłumienie odgłosu opukowego i zanik drżenia głosowego po stronie, w której doszło do nagromadzenia się płynu w jamie opłucnowej. Badaniami pomocniczymi, rutynowo wykonywanymi w takim przypadku są: RTG klatki piersiowej i USG jam opłucnowych.

    Badanie ultrasonograficzne ma więcej zalet niż prześwietlenie płuc:

    • uwidacznia mniejsze ilości płynu niż RTG,
    • może być wielokrotnie powtarzane (badanie bezpieczne dla organizmu pacjenta),
    • pozwala określić miejsce nakłucia celem ewakuacji płynu z jamy opłucnowej.

    Badaniem najdokładniejszym i najczulszym jest tomografia komputerowa, która pozwala uwidocznić już kilkadziesiąt mililitrów płynu. Ze względu na duży koszt badania nie jest ono podstawowym narzędziem diagnostycznym.

     

    Przesięk czy wysięk?

     

    Badaniem, na podstawie którego można określić charakter płynu w jamy opłucnowej, jest jej nakłucie i poddanie uzyskanego materiału analizie na obecność m.in. białka, glukozy, aktywności enzymu dehydrogenazy mleczanowej (LDH). Różnicowanie przesięku i wysięku ma bardzo duże znaczenie, gdyż decyduje o wdrożeniu konkretnego postępowania. Pobrany materiał dodatkowo jest badany w kierunku obecności drobnoustrojów, komórek zapalnych oraz nowotworowych, co pozwala na ustalenie przyczyny nadmiernego zgromadzenia się płynu w jamie opłucnowej.

     

    Leczenie płynu w opłucnej

     

    Postępowanie w przypadku stwierdzenia płynu w jamie opłucnowej zależy od jego ilości, charakteru i czynnika sprawczego oraz od stanu klinicznego pacjenta.

    W przypadku niewielkich ilości płynu i braku duszności stosuje się postępowanie zachowawcze, ponieważ płyn ma tendencję do samoistnego wchłaniania się. Jeśli chory doświadcza trudności w oddychaniu, powinno się zastosować leczenie odpowiednie do przyczyny, w przebiegu której doszło do nagromadzenia płynu. W przypadku:

    • zapalenia płuc – odpowiednia antybiotykoterapia,
    • niewydolności serca – terapia wspomagająca pracę układu sercowo-naczyniowego.

    Jeśli płynu jest dużo, a pacjent ma poważne trudności w oddychaniu, konieczne staje się usunięcie jego nadmiaru z opłucnej. W tym celu nakłuwa się jamę i ewakuuje go. Jednorazowo nie powinno się usuwać więcej niż 1500 ml płynu. W razie konieczności zabieg można powtarzać co 2–3 dni, aż do ustąpienia dolegliwości lub stwierdzenia braku obecności płynu w USG lub RTG. Innym sposobem eliminacji jest wprowadzenie do jamy opłucnowej specjalnego drenu, dzięki któremu nadmiar płynu odciągany jest za pomocą układu ssącego. 

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.