zarejestruj się zaloguj się

Niedodma

Tekst: Mateusz Kolasa
Niedodma
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 25. kwietnia, 2014

Niedodma to stan, w którym dochodzi do niewystarczającego wypełnienia płuca powietrzem. Przyczyną niedodmy jest zamknięcie oskrzela (najczęściej na skutek pojawienia się ciała obcego, procesu nowotworowego), uraz klatki piersiowej lub gromadzenie się śluzu w drogach oddechowych. Stosuje się np. bronchoskopię, podawanie leków rozszerzających drogi oddechowe i ograniczających produkcję wydzieliny lub leczenie chirurgiczne.

SPIS TREŚCI:

    Czym jest niedodma?

     

    Niedodma (atelectasis) to zmniejszenie objętości powietrza w miąższu płucnym. Może ona dotykać małego fragmentu płata, lecz także obejmować całe płuco. U osób dorosłych najczęściej pojawia się na skutek nagromadzonego powietrza bądź płynu wysiękowego w jamie opłucnej. Schorzenia te powodują, że płuco nie rozpręża się swobodnie podczas oddychania i ulega zapadnięciu pod wpływem wywołanego ucisku.

    Zamknięcie oskrzela (przez np. rosnący guz nowotworowy) lub pojawienie się przeszkody w jego wnętrzu (najczęściej ciała obcego) i tym samym całkowite zamknięcie jego światła, czyli głównej drogi przepływu powietrza do płuca również prowadzi do niedodmy. W tym przypadku pojawi się ona dopiero po kilkunastu godzinach, gdy całe wcześniej zgromadzone powietrze zostanie zresorbowane z dróg oddechowych.

    U osób dotkniętych niedodmą płuc w pierwszej kolejności widoczny będzie spłycony, przyśpieszony oddech. Wykonanie w tym momencie prostego badania radiologicznego jest wystarczające do postawienia prawidłowej diagnozy.

     

    Niedodma płuc – przyczyny

     

    Niedodma może być wywoływana praktycznie przez wszystko, co uniemożliwia pełne wypełnianie płuc podczas oddechu. Najogólniej można ją podzielić na niedodmę wywołaną niedrożnością oskrzela (obstrukcyjną) i niedodmę z ucisku (nieobstrukcyjną).

     

    Niedodma obturacyjna

     

    Przyczyny niedodmy obstrukcyjnej mogą wynikać z niżej opisanych przypadków.

    • Nadmierne gromadzenie śluzu w drogach oddechowych – występuje najczęściej u pacjentów po zabiegach medycznych, u których niezbędne okazało się zastosowanie znieczulenia ogólnego. Podawane wtedy leki osłabiają czynność mięśni oddechowych oraz uniemożliwiają prawidłowe odprowadzenie nadmiernie zgromadzonej wydzieliny z powodu osłabienia odruchu kaszlu. Gromadzący się śluz może zaczopować drogi oddechowe. Podobne zjawisko obserwowane jest u osób cierpiących na mukowiscydozę – genetyczną chorobę, w której dochodzi do produkcji surfaktantu (lipidowej substancji utrzymującej pęcherzyki płucne w stanie rozprężenia) o wzmożonej gęstości. Natomiast u dzieci przedwcześnie urodzonych występowanie niedodmy ma związek z niedoborem surfaktantu, gdyż pęcherzyki płucne nie mogą się wtedy prawidłowo rozprężyć (jest to tzw. mikroniedodma).
    • Przyczyną niedodmy płuc może być ciało obce w oskrzelu. Dzieci we wczesnym okresie swojego życia umieszczają zabawki, ich elementy lub też inne przedmioty w ustach. Niejednokrotnie skutkuje to połknięciem bądź zaaspirowaniem przedmiotu do dróg oddechowych. W przypadku dorosłych czynnikiem blokującym drzewo oskrzelowe może być nieprawidłowo połknięty kęs pokarmu.
    • Choroby dróg oddechowych – są to przede wszystkim rosnące guzy nowotworowe, które swoją masą mogą całkowicie blokować światło oskrzeli. Częste, nawracające choroby zapalne górnych dróg oddechowych mogą być także powodem ich bliznowacenia i tym samym powodem zmniejszenia ich przekroju.
    • Urazy klatki piersiowej, w których krew z uszkodzonego naczynia trafia bezpośrednio do płuc, a osoba poszkodowana nie może jej swobodnie odkrztusić na zewnątrz.

     

    Niedodma z ucisku

     

    Przyczyny niedodmy z ucisku to:

    • patologie jamy opłucnowej – pojawienie się wcześniej wspomnianego powietrza bądź wysięku w jamie opłucnowej doprowadza do obkurczenia płuc, gdy ilość nagromadzonego powietrza bądź płynu jest duża (może wtedy dojść do ich całkowitego zapadnięcia),
    • rosnące guzy nowotworowe – nie tylko blokują drogi oddechowe, ale położone w okolicach płuc uniemożliwiają ich pełne rozprężenie, doprowadzając do niedodmy części ich miąższu,
    • przewlekłe stany chorobowe – w przypadkach, gdy chory jest leżący i wykazuje niską aktywność ruchową bądź z powodu bólu utrzymuje spłycony oddech, dochodzi do tymczasowej, niewielkiej, ustępującej niedodmy.

    Można ponadto wyróżnić niedodmę z obkurczenia, powstającą na skutek bliznowaceń w obrębie płuc, które ściągają ich miąższ i uniemożliwiają jego całkowite rozprężanie.

     

    Objawy niedodmy

     

    Niedodmie może nie towarzyszyć żaden z objawów, gdy jest niewielka lub narasta w bardzo powolny sposób. Natomiast jeśli zajmie dużą część płuca, jej objawy mogą pojawić się nagle i być bardzo nasilone. Brak interwencji medycznej wraz z upływem czasu doprowadzi do wstrząsu, a następnie do śmierci.

    Dlatego naszą uwagę powinny zwrócić następujące objawy:

    • szybki, spłycony oddech – występujący u największej liczby pacjentów,
    • kaszel,
    • ograniczenie ruchomości klatki piersiowej podczas oddechu,
    • sinica spowodowana słabym wysyceniem krwi w tlen,
    • uczucie duszności,
    • obniżona temperatura,
    • ból w klatce piersiowej,
    • przyśpieszona akcja serca.

     

    Diagnostyka niedodmy

     

    Diagnostyka niedodmy opiera się o analizę zebranego od pacjenta wywiadu, obejmującego m.in. przebyte choroby układu oddechowego, urazy klatki piersiowej, nawyki pacjenta (szczególnie palenie papierosów). Lekarz już podczas samego oglądania chorego może stwierdzić wystąpienie odmy. Zaobserwuje niesymetrycznie rozszerzającą się klatkę piersiową (strona, po której miąższ płuca uległ zapadnięciu, będzie słabiej rozszerzała się podczas wdechu).

    W rozpoznaniu niedodmy ważne miejsce zajmuje osłuchiwanie pacjenta. Wykaże liczne trzeszczenia bądź obszary praktycznie nieme. Oczywiście definitywne postawienie rozpoznania powinno zostać podparte badaniem obrazowym – najczęściej wystarczy RTG klatki piersiowej, choć w niektórych, bardziej skomplikowanych przypadkach niezbędne jest wykonanie dokładniejszego badania – tomografii komputerowej.

     

    Leczenie niedodmy

     

    Leczenie niedodmy ma na celu przywrócenie pełnej funkcjonalności zapadniętego miąższu płuc. Dobór terapii związany jest z przyczyną wystąpienia choroby. Mała niedodma może ustąpić samoistnie, bez leczenia. Jeżeli jednak spowodował ją rozrastający się nowotwór, niezbędna będzie operacja w celu wycięcia samej zmiany bądź fragmentu albo całego płuca.

    Niemniej przed zastosowaniem inwazyjnych metod należy spróbować:

    • fizykoterapii obejmującej oklepywanie klatki piersiowej, częste odkasływanie, przyjmowanie pozycji ułatwiającej odpływanie nagromadzanego śluzu, a także ćwiczenia oddechowe,
    • podawania leków rozszerzających drogi oddechowe, zmniejszających ilość produkowanej wydzieliny,
    • podawania leków wykrztuśnych,
    • podawania antybiotyków w celu leczenia infekcji dróg oddechowych,
    • podawania tlenu przy trudnościach z oddychaniem,
    • w przypadku obecności ciała obcego w drzewie oskrzelowym wystarczająca okazuje się bronchoskopia, podczas której zalegający obiekt zostaje usunięty z drogi, którą powietrze przemierza przed trafieniem do płuc.
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Choroby płuc

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.