zarejestruj się zaloguj się

Jak kontrolować astmę?

Tekst: Marta Cygoń
Jak kontrolować astmę?
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 29. lipca, 2014

Astma jest zapalną chorobą układu oddechowego o przewlekłym charakterze, z okresami zaostrzeń i remisji. Początek schorzenia może wystąpić w każdym wieku, a objawy u poszczególnych pacjentów różnią się stopniem nasilenia. Przebieg astmy zależy przede wszystkim od odpowiednio stosowanego leczenia. Jeżeli jest ona dobrze kontrolowana, życie osoby chorej nie musi być znacząco ograniczone przez występującą chorobę.

SPIS TREŚCI:

    Astma a stan zapalny i nadreaktywność oskrzeli

     

    Przewlekły stan zapalny, który toczy się w drogach oddechowych osoby chorującej na astmę oskrzelową powoduje nadreaktywość oskrzeli. Oznacza to, że organ ten reaguje skurczem oskrzeli na bodziec zazwyczaj obojętny dla osoby zdrowej. Jest to przyczyna zaostrzeń choroby, czyli nagłego pojawienia się charakterystycznych objawów. Pacjenci w trakcie tych epizodów doświadczają napadów świszczącego oddechu, duszności, uczucia ściskania w klatce piersiowej oraz kaszlu. Z tego powodu istotne jest znalezienie odpowiedzi na pytanie, jak kontrolować astmę?

    Zaostrzenia te najczęściej występują w nocy lub nad ranem. Zwężenie oskrzeli, które towarzyszy wymienionym symptomom, bardzo często ustępuje samoistnie, w niektórych przypadkach jednak konieczne jest zastosowanie odpowiedniego leczenia. Astmę dzieli się – ze względu na czynnik wywołujący – na astmę alergiczną i astmę niezwiązaną z alergią.

    Astma alergiczna występuje u niemowląt i małych dzieci. Bardzo często choroba ma przebieg epizodyczny i wykazuje tendencję do ustępowania z wiekiem. Schorzenie pojawiające się w wieku dorosłym ma zwykle podłoże niealergiczne i cechuje się cięższym przebiegiem. Do czynników wywołujących astmę alergiczną zalicza się najczęściej:

    • roztocza kurzu domowego,
    • pleśnie,
    • sierść zwierząt domowych,
    • pyłki roślin.

    Natomiast przyczyną zaostrzeń w astmie niealergicznej mogą być, między innymi:

    • zakażenia układu oddechowego,
    • ekspozycja na zimne powietrze,
    • wysiłek fizyczny,
    • niektóre leki,
    • dym tytoniowy,
    • substancje drażniące występujące np. w miejscu pracy.

     

    Czy astmę można kontrolować?

     

    Zanim znajdziemy odpowiedź na pytanie, jak kontrolować astmę, należy wspomnieć, że ze względu na stopień kontroli, chorobę dzieli się na astmę kontrolowaną, częściowo kontrolowaną i niekontrolowaną. Jest to podstawowy podział (ustanowiony przez GINA – Global Initiative for Asthma), który warunkuje dobór odpowiedniego leczenia. Staje się on pomocny również do oceny skuteczności wdrożonej terapii. Cztery tygodnie to optymalny czas, który pozwala na ocenę przebiegu choroby. Kryteria brane pod uwagę w celu określenia poziomu kontroli astmy to:

    1. objawy występujące w ciągu dnia (o częstotości nie większej niż 2 razy w tygodniu),
    2. ograniczenie aktywności życiowej,
    3. przebudzenia w nocy spowodowane objawami astmy,
    4. potrzeba zastosowania leków doraźnych (również częściej niż 2 razy na tydzień),
    5. ocena czynności płuc w badaniach czynnościowych (pomiar PEF lub FEV1 bez leku rozkurczającego oskrzela).

     

    Kontrola astmy i test na astmę

     

    Zatem jak kontrolować astmę? Rozpoznanie astmy dobrze kontrolowanej można postawić, jeżeli u pacjenta nie występują wyżej wymienione stany, a badania czynnościowe nie wykazują odchyleń od normy. Astma częściowo kontrolowana jest natomiast definiowana jako spełnienie co najmniej 1 kryterium w co najmniej 1 tygodniu obserwacji. Jeżeli zanotujemy 3 lub więcej wskaźniki astmy częściowo kontrolowanej, stwierdzamy chorobę niekontrolowaną. Specjalnie dla pacjentów chorujących na astmę stworzony został Test kontroli astmy – ACTTM (dla osób powyżej 12 roku życia), który umożliwia samodzielną, wstępną ocenę występującego schorzenia.

    Wykonany przed wizytą, test ułatwia ocenę przebiegu astmy, weryfikację zastosowanego leczenia i ewentualne wprowadzenie zmian przez lekarza prowadzącego. Test składa się z 5 pytań oceniających funkcjonowanie pacjenta w ostatnich 4 tygodniach. Pytania dotyczą przerw w pracy lub nauce spowodowanych zaostrzeniami napadów duszności, przebudzeń nocnych, konieczności stosowania leków doraźnych oraz subiektywnej oceny kontroli astmy. Odpowiedzi są tak skonstruowane, aby pacjent ocenił dane kryterium w skali 5-punktowej, za 1 przyjmując najgorszą wersję, a za 5 warunki najlepsze.

    W zależności od wyniku, 25 punktów uważa się za stan pełnej kontroli choroby, a 20–24 za wynik zadowalający. Uzyskanie mniej niż 20 punktów świadczy o niepełnej kontroli i wymaga znalezienia przyczyny tego stanu, a co za tym idzie, wdrożenia odpowiednich zmian.

     

    Czego nie wolno w astmie?

     

    Osoba chorująca na astmę oskrzelową powinna przede wszystkim mieć szeroką wiedzę na temat schorzenia, na które cierpi. Dzięki temu będzie mogła zapobiegać wystąpieniu napadów poprzez unikanie czynników wywołujących:

    • Pacjenci cierpiący na astmę alergiczną powinny unikać alergenów – czynników wywołujących zaostrzenie. W przypadku uczulenia na roztocza kurzu domowego należy eliminować je z otoczenia poprzez obniżenie wilgotności pomieszczeń, pranie pościeli i bielizny w temperaturze powyżej 60oC, czy stosowanie pokrowców barierowych.
    • Przy nadwrażliwości na zimne powietrze trzeba unikać nagłych zmian temperatur.
    • W astmie aspirynowej (indukowanej spożyciem kwasu acetylosalicylowego lub związków pokrewnych) bezwzględnie unikać należy niesterydowych leków przeciwzapalnych, powszechnie stosowanych przeciwbólowo czy przeciwgorączkowo.
    • Bardzo często przyczyną zaostrzeń astmy jest wdychanie dymu tytoniowego. Niekorzystny wpływ ma zarówno palenie papierosów, jak i przebywanie w otoczeniu osoby palącej (palenie bierne). Astmatykom zaleca się zatem porzucenie nałogu.

     

    Jak żyć z astmą?

     

    Dobroczynny wpływ na przebieg astmy ma aktywność fizyczna. Uprawianie sportu zaleca się niemalże wszystkim pacjentom. Wyjątek stanowią osoby z astmą niekontrolowaną oraz szczególna grupa chorych, cierpiąca na astmę indukowaną wysiłkiem.

    W pozostałych przypadkach ruch przynosi korzystne efekty. Należy jednak zwrócić uwagę na miejsce ćwiczeń. Zakurzona siłownia, boisko w czasie pylenia roślin, bądź stok narciarski, gdzie pacjent jest narażony na zimne powietrze, to nie najlepsze lokalizacje do polepszania kondycji fizycznej. Szczególnie rekomendowane w astmie są ćwiczenia aerobowe, to znaczy pływanie, jazda na rowerze lub bieganie. Wędrówki górskie także mogą być świetnym pomysłem na dawkę ruchu. Ważnym elementem uprawiania sportu jest odpowiednia rozgrzewka. Trzeba pamiętać o przerwach w treningu i stopniowym zwiększaniu intensywności ćwiczeń. Każdy niepokojący objaw towarzyszący aktywności fizycznej stanowi wskazanie do jej przerwania.

    Skutecznym sposobem na bezpieczne ćwiczenie jest także stosowanie wziewnego, szybko działającego β2–mimetyku przed rozpoczęciem (zapobiega skurczom oskrzeli). Dobra kontrola choroby, czyli jej prawidłowe leczenie, pozwala na utrzymanie aktywności życiowej porównywalnej do zdrowych osób w danym przedziale wiekowym. Przy odpowiednim doborze terapii i sumiennym stosowaniu się do zaleceń lekarza prowadzącego, diagnoza nie musi oznaczać rezygnacji z dotychczasowego trybu życia.

    Trzeba pamiętać jednak, że astma, ze względu na swój przewlekły i nawrotowy charakter, jest chorobą mogącą w znaczący sposób obniżać jakość życia chorego. Niejednokrotnie zależność od leków oraz strach przed wystąpieniem zaostrzenia prowadzą do rozwoju depresji. Nie bez znaczenia pozostaje wsparcie osób bliskich. Pomocna może okazać się także konsultacja psychologiczna, która wyjaśni, w jaki sposób radzić sobie z chorobą i prowadzić satysfakcjonujące życie.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.