zarejestruj się zaloguj się

Infekcja wirusowa czy bakteryjna – jak je odróżnić?

Tekst: lek. Marek Dryżałowski
Infekcja wirusowa czy bakteryjna – jak je odróżnić?
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 21. września, 2015

Okres jesienno-zimowy to czas, w którym bardzo często występują wszelkiego rodzaju infekcje, zwłaszcza zlokalizowane w obrębie dróg oddechowych. W związku z częstym stosowaniem antybiotyków podczas ich leczenia warto dowiedzieć się, kiedy takie postępowanie jest uzasadnione, a kiedy można z niego zrezygnować. Antybiotyki mogą być skuteczne w przypadku choroby bakteryjnej, lecz nie będą pomocne przy chorobie wywołanej przez wirusy.

SPIS TREŚCI:

    Infekcja – wirusowa czy bakteryjna?

     

    Wszystkie choroby zakaźne człowieka wywoływane są przez określone czynniki: bakterie, wirusy, grzyby lub pasożyty, z czego najczęściej mamy do czynienia z dwiema pierwszymi grupami. Niestety, rzadko kiedy dany zespół objawów jest na tyle charakterystyczny, aby na jego podstawie można było jednoznacznie odróżnić infekcję bakteryjną od wirusowej – stąd częste wątpliwości przy postawieniu diagnozy i doborze odpowiedniego leczenia.

    Bakterie i wirusy należą do całkowicie odmiennych rodzajów organizmów, o zupełnie różnej biologii i sposobach interakcji z komórkami człowieka. I choć lista różnic pomiędzy nimi jest bardzo długa, z medycznego punktu widzenia szczególne znaczenie ma zaledwie kilka.

    Odróżnienie infekcji bakteryjnej od wirusowej może być czasem trudne – ich objawy często odbiegają od klasycznego schematu lub osiągają natężenie, które może sugerować zarówno jedną, jak i drugą przyczynę. Pamiętając o tym, można mimo wszystko sformułować kilka typowych różnic.

     

    Objawy infekcji wirusowej i bakteryjnej – czym się różnią?

     

    Objawy infekcji, której przyczyną są wirusy, są lżejsze i trwają krócej niż te wywoływane przez bakterie. Najczęściej jest to:

    • uczucie rozbicia i osłabienie,
    • bóle głowy (szczególnie czoła i w okolicy gałek ocznych),
    • bóle stawów i mięśni,
    • dreszcze i gorączka lub stan podgorączkowy,
    • wodnisty katar, uczucie zatkania nosa, upośledzenie węchu,
    • zaczerwienienie i ból gardła,
    • suchy kaszel,
    • zapalenie spojówek,
    • pogorszenie apetytu.

    Zakażenia bakteryjne mają z reguły cięższy przebieg i trwają dłużej. W niektórych chorobach właśnie ta cecha jest podstawowym kryterium różnicowania. Przykładowo, w ostrym nieżycie nosa i zatok, jeżeli objawy nasilają się po upływie 5 dni lub trwają 10 dni lub więcej – rozpoznaje się infekcję bakteryjną. Bywa, że infekcja bakteryjna może być następstwem wirusowej. Zazwyczaj jest jej przedłużeniem, tyle że o cięższym przebiegu. Jednym z widocznych dla pacjenta objawów, wskazujących na obecność bakterii jest zmiana wydzieliny z nosa i dróg oddechowych, która z przezroczystej przyjmuje barwę żółto-zieloną. Objawy się nasilają i przeciągają.

    Ciężkość objawów również ma decydujące znaczenie – np. w odróżnianiu zapalenia oskrzeli (typowo wirusowego) od zapalenia płuc (zazwyczaj bakteryjnego). Wysoka gorączka (> 38–39°C), znacznie przyspieszona akcja serca i/lub oddech, spadek ciśnienia tętniczego – podobne objawy sugerują zakażenie bakteriami.

    W diagnostyce można również posłużyć się badaniami laboratoryjnymi, gdzie inwazji bakteryjnej towarzyszyć będzie często znacznie podwyższony wskaźnik OB oraz zwiększona ilość białych krwinek (leukocytów) we krwi – choć są to objawy bardzo mało charakterystyczne.

    Czasami można skorzystać także ze specyficznych testów wykrywających określone drobnoustroje – np. paciorkowce w zapaleniu migdałków czy też bakterię Legionella pneumophila wywołującą ciężkie zapalenia płuc. Jednak wykorzystanie podobnych metod zarezerwowane jest do przypadków wątpliwych oraz pilnych. Czasami wykorzystuje się specjalne skale punktowe, które pozwalają ocenić prawdopodobieństwo infekcji bakteryjnej – typowo ta metoda stosowana jest w anginie.

     

    Czy na każdy rodzaj infekcji można stosować antybiotyk?

     

    Niezwykle istotne jest, że antybiotyki (standardowo stosowane do zwalczania bakterii) nie są skuteczne w leczeniu infekcji wirusowych. Nie chodzi o to, że działają słabiej, lecz są zupełnie bezużyteczne. Wyjątek stanowi sytuacja, kiedy po infekcji wirusowej rozwinie się bakteryjna.

    Ponadto, jeśli wziąć pod uwagę szkodliwe skutki nieuzasadnionego stosowania antybiotyków (jak m.in. występowanie skutków ubocznych oraz zjawisko „uodporniania“ flory bakteryjnej) – stosowanie leków przeciwbakteryjnych „na wszelki wypadek“ jest w infekcjach typowo wirusowych zdecydowanie niezalecane i niezgodne z aktualną wiedzą medyczną.

    W przypadku zakażeń wirusami z reguły stosuje się jedynie leczenie objawowe i zaleca odpoczynek, gdyż te infekcje ustępują samoistnie po kilku dniach. Istnieją również specjalne leki przeciwwirusowe, także dostępne bez recepty.

    Należy podkreślić, że powyższe różnice dotyczą ostrych infekcji układu oddechowego – wirusy mogą również powodować ciężkie, przewlekłe choroby (np. wątroby, AIDS), które wymagają intensywnego leczenia przy pomocy leków z różnych grup.

     

    Jak leczyć infekcję bakteryjną?

     

    Jak widać, odróżnienie infekcji bakteryjnej od wirusowej czasem nie jest łatwe i wymaga zwrócenia uwagi na wiele różnych czynników – występujące objawy, ich nasilenie, czas trwania, czy wyniki badań.

    Zazwyczaj podjęcie decyzji o sposobie leczenia nie sprawia aż tylu trudności, gdy obraz kliniczny jest jasny. W przypadkach wątpliwych można przeprowadzić dodatkowe badania lub (co dzieje się najczęściej) zmodyfikować pierwotne leczenie po zauważeniu jego nieskuteczności. Należy pamiętać, że jest to standardowo przyjęta metoda postępowania w infekcjach – mimo że czasami może sprawiać wrażenie, że lekarz „działa po omacku“.

    Współczesne rekomendacje zdecydowanie podkreślają szkodliwość nieuzasadnionego przepisywania antybiotyków, a badania pokazują, że o wiele lepiej opóźnić antybiotykoterapię o kilka dni (aby sprawdzić, czy nie ma się do czynienia z infekcją wirusową), niż zbyt wcześnie podać leki, które mogą zupełnie nie mieć wpływu na przebieg zakażenia, a przez swoje szkodliwe działanie narazić pacjenta na poważne powikłania – do infekcji bakteriami wielolekoopornymi włącznie.

    Oczywiście, w chwili potwierdzenia zakażenia bakteryjnego antybiotykoterapia jest jak najbardziej wskazana i skuteczna – dlatego decyzję o postępowaniu każdorazowo podejmuje lekarz, po uwzględnieniu wszystkich czynników.

     

    Jak leczyć infekcję wirusową?

     

    W przypadku infekcji wirusowych leczenie polega w głównej mierze na zwalczaniu dokuczliwych objawów. Priorytetem, zwłaszcza u dzieci, jest walka z gorączką, dusznością, uporczywym katarem, bólem głowy i bólem gardła. Leczeniem wspomagającym w przypadku infekcji, której przyczyną są wirusy, jest nawadnianie i stosowanie zimnych okładów. W zwalczaniu objawów kataru można skorzystać z inhalacji, olejków eterycznych lub płukania nosa.

    Oprócz leczenia objawowego warto zastosować leki przeciwwirusowe. Skutecznym i dostępnym bez recepty lekiem na wirusy jest inozyna. Preparat ten zmniejsza aktywność wirusów, zmniejsza prawdopodobieństwo ponownego zachorowania. Inozyna działa immunomodulująco – oznacza to, że korzystnie wpływa na układ odpornościowy. Lek dostępny jest w postaci tabletek i syropu.

    Autor: lek. Marek Dryżałowski

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.