zarejestruj się zaloguj się

Astma aspirynowa

Tekst: Marta Cygoń
Dodane: 12. listopada, 2013

Astma aspirynowa to jednostka chorobowa, której istotą jest stan nasilonej reakcji organizmu w odpowiedzi na działanie kwasu acetylosalicylowego (popularnej aspiryny) i innych leków z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Nadwrażliwość na lek występuje nawet po przyjęciu niewielkiej jego dawki i może spowodować gwałtowny skurcz oskrzeli oraz objawy wstrząsu – utratę przytomności oraz zatrzymanie oddechu.

SPIS TREŚCI:

    Nadwrażliwość na aspirynę

     

    Aspiryna, czyli kwas acetylosalicylowy należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Nie dziwi więc fakt, że codziennie sięga po nią wiele osób w celu złagodzenia nieprzyjemnych objawów chorobowych. U części z nich rozwija się nieprawidłowa i zbyt nasilona odpowiedź organizmu, który reaguje nadwrażliwością na przyjęty specyfik. Zjawisko to może przebiegać pod trzema postaciami:

    • astmy aspirynowej,
    • pokrzywki lub obrzęku naczynioruchowego,
    • anafilaksji.

    Wszystkie błony komórkowe w organizmie człowieka zbudowane są z fosfolipidów (połączenie lipidów z fosforem), w skład których wchodzi związek – kwas arachidonowy. Każdego dnia w całym życiu człowieka część komórek ulega uszkodzeniu, a poszczególne ich składniki podlegają licznym przemianom, by zostać ponownie wykorzystane lub rozłożone. Proces ten nazywamy metabolizmem. Dotyczy on także kwasu arachidonowego. Jest to substrat dla dwóch grup enzymów: cyklooksygenaz prostaglandynowych (COX-1 i COX-2) oraz lipooksygenaz. Pod wpływem pierwszej powstają pełniące liczne funkcje w organizmie związki:

    • prostaglandyny,
    • tromboksan,
    • prostacykliny.

    Natomiast druga grupa odpowiada za tworzenie leukotrienów. Są to związki odpowiedzialne za stan zapalny, odpowiedź immunologiczną oraz reakcję nadwrażliwości organizmu. Kwas acetylosalicylowy hamuje enzym COX-1, przez co zablokowane zostaje wytworzenie wszystkich wyżej wymienionych związków, w tym szlaku, natomiast kwas arachidonowy ulega przemianom zachodzącym pod wpływem lipooksygenaz.

    Ponadto produkty jednego szlaku hamują reakcje zachodzące pod wpływem drugiego enzymu, dlatego też, gdy działanie COX-1 ustaje, leukotrieny powstają w nadmiarze. Mechanizm ten nazywa się idiosynkrazją. Należy pamiętać, że dotyczy on wszystkich leków hamujących enzym COX-1. To oznacza, że wystąpić może reakcja krzyżowa, czyli objawy pojawią się także przy zażyciu innego NLPZ.

    Bardzo rzadko organizm reaguje na przyjętą aspirynę odpowiedzią układu odpornościowego poprzez produkcję przeciwciał (substancji skierowanych przeciwko czynnikowi alergizującemu). Wtedy nadwrażliwość skierowana jest jedynie na ten lek.

     

    AERD – astma aspirynowa

     

    AERD (z ang. aspirin-exacerbated respiratory disease), czyli astma aspirynowa to choroba dróg oddechowych indukowana przyjęciem aspiryny. Polega na występowaniu charakterystycznych objawów w określonej kolejności w trakcie życia chorej osoby. Kobiety są bardziej predysponowane do rozwoju tego typu nadwrażliwości. Dzieci chorują bardzo rzadko. Schorzenie ujawnia się zazwyczaj między 30 a 40 rokiem życia.

    Początkowe objawy astmy aspirynowej:

    • u pacjenta w ciągu kilkunastu minut do 2 godzin po spożyciu aspiryny pojawia się wodnista wydzielina z nosa wraz z jego blokadą; symptomy utrzymują się przewlekle;
    • może pojawić się przekrwienie błony śluzowej jamy nosowej oraz liczne polipy w obrębie nosa i zatok; stan taki powoduje częste zapalenia zatok; pojawiają się bóle głowy wraz z uczuciem rozpierania górnej okolicy nosa; śluzowo-ropna wydzielina spływa po tylnej ścianie gardła, drażniąc górne drogi oddechowe;
    • zaburzenia lub utrata węchu; objawy te przysparzają trudności, gdyż ciężko się leczą i mają tendencję do nawrotów.

    Przewlekły stan zapalny błony śluzowej, odrastające polipy i częste zabiegi operacyjne w celu ich usunięcia mogą przyczynić się do rozwoju śluzowiaka. Jest to torbiel, w której gromadzi się śluz. Najczęściej formuje się w zatoce o niedrożnym ujściu. Rosnąc może uszkadzać kości twarzoczaszki. Kolejnym etapem AERD, który pojawia się po kilku miesiącach, jest astma.

     

    Przebieg astmy aspirynowej

     

    Astmy aspirynowa najczęściej ma ciężki przebieg i trudno poddaje się kontroli. Istotą tej choroby jest przewlekły stan zapalny oskrzeli. Charakterystyczne zaostrzenia przebiegają z napadami:

    • duszności,
    • kaszlu,
    • świszczącego oddechu,
    • uczucia ciężkości w klatce piersiowej.

    Napadom tym towarzyszy skurcz oskrzeli o różnym nasileniu. Czasem ustępuje on samoistnie lub wymaga specjalistycznego leczenia. Stale utrzymujący się stan zapalny w drogach oddechowych prowadzi do ich nadwrażliwości.

    Pojawiające się ograniczenie przepływu powietrza jest wynikiem nakładania się różnych mechanizmów. Komórki odpowiedzialne za stan zapalny wydzielają szereg substancji powodujących skurcz mięśni gładkich oskrzeli. Następuje wzmożona produkcja śluzu, który zalega w postaci czopów oraz obrzęk błony śluzowej. Organizm uruchamia mechanizmy naprawcze, które prowadzą do przebudowy oskrzeli.

    Ponadto napadom astmatycznym wywołanym przez kwas acetylosalicylowy często towarzyszy podrażnienie spojówek oraz zaczerwienienie skóry szyi i twarzy. Każde zaostrzenie może mieć przebieg łagodny, umiarkowany lub ciężki. Niestety, w przebiegu astmy aspirynowej najczęściej ma miejsce najgorszy scenariusz.

    Chorobę bardzo trudno kontrolować i wielokrotnie jest to typ odporny na zastosowane leczenie. Trzeba mieć świadomość, że wieloletnia, źle leczona astma prowadzi do nieodwracalnych zmian ograniczających przepływ powietrza w układzie oddechowym.

    Ostatnim symptomem pojawiającym się w przebiegu astmy aspirynowej jest nietolerancja aspiryny, która u większości chorych utrzymuje się przez całe życie. Zespół tych trzech objawów związanych z przyjmowaniem kwasu acetylosalicylowego nazywany jest mianem triady aspirynowej. Choroba ma tendencję do utrzymywania się pomimo unikania leku.

    Cechą charakterystyczną astmy aspirynowej jest także eozynofilia krwi i błon śluzowych. Oznacza to, że poziom eozynofili jest bardzo wysoki. Są to białe krwinki, które w prawidłowych warunkach odpowiadają za niszczenie obcych białek, produkowanych w infekcjach bakteryjnych i pasożytniczych. Dlatego też nabywane infekcje mogą przyczyniać się do wywoływania zaostrzeń.

    Należy pamiętać, że u niektórych osób przyjęcie nawet niewielkiej dawki aspiryny może spowodować gwałtowny skurcz oskrzeli, wstrząs, utratę przytomności oraz zatrzymanie oddechu, co w najgorszym przypadku doprowadza do śmierci pacjenta.

     

    Jak rozpoznać astmę aspirynową?

     

    Główną rolę w rozpoznaniu astmy aspirynowej odgrywa wywiad zgłaszany przez chorego. Jeżeli AERD przebiega w sposób typowy, z charakterystycznymi objawami następującymi po sobie, diagnostyka wydaje się łatwa. Niejednokrotnie jednak może przebiegać pod postacią jedynie przewlekłego zapalenia zatok wraz z utrzymującym się nieżytem nosa lub samej astmy oskrzelowej. Potwierdzenie diagnozy sprawia wtedy wiele trudności. Konieczne jest wykazanie nadwrażliwości na niesteroidowe leki przeciwzapalne w teście zwanym prowokacją aspirynową. Polega on na podaniu pacjentowi odpowiedniej dawki aspiryny:

    • do nosa,
    • poprzez inhalację – drogą wziewną,
    • doustnie.

    Trzeba mieć świadomość różnych reakcji poszczególnych pacjentów, dlatego testy te odbywają się w warunkach szpitalnych. Najbezpieczniejszym wariantem jest próba donosowa, natomiast największe ryzyko niesie doustne spożycie aspiryny w celu prowokacji. Niestety, wynik ujemny żadnej z tych prób nie może w 100% wykluczyć choroby dróg oddechowych indukowanej aspiryną.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.