zarejestruj się zaloguj się

Zapalenie nerek

Tekst: lek. Sylwia Jastrzębowska
Dodane: 03. marca, 2014

Zapalenie nerek może zostać wywołane infekcją (bakteryjną, wirusową, polekową), ale także w wyniku choroby nerek. Wyróżniamy kłębuszkowe zapalenie nerek – schorzenie obejmujące kłębuszki nerkowe oraz odmiedniczkowe zapalenie nerek, zachodzące w tkance śródmiąższowej. Pierwsze z nich stanowi jedną z najczęstszych przyczyn niewydolności nerek.

SPIS TREŚCI:

    Funkcje nerek

     

    Najważniejsze role nerek, parzystych narządów leżących w jamie brzusznej to utrzymywanie równowagi kwasowo-zasadowej i elektrolitowej oraz usuwanie produktów przemiany materii.

    W ciągu doby nerki wielokrotnie filtrują krew, produkując średnio aż 150 litrów moczu pierwotnego, który ulega potem zagęszczeniu w procesie wtórnej resorpcji.

    Innymi słowy – nerki odpowiadają ściśle za skład płynów ustrojowych, w tym krwi, utrzymując stężenia poszczególnych substancji w wąskich zakresach normy. To od ich pracy zależy zatem:

    • ciśnienie tętnicze,
    • pH,
    • metabolizm licznych leków i substancji egzogennych,

    Najprościej ujmując nerki odpowiadają za funkcjonowanie każdej pojedynczej komórki budującej ludzkie ciało. Nie zdziwi więc fakt, że wszelkie schorzenia nerek, w tym stany zapalne, mogą poważnie upośledzić homeostazę ustroju, a nawet doprowadzić do sytuacji zagrażającej życiu.

     

    Podział zapaleń nerek

     

    Nerki stanowią swoisty układ filtrujący krew, a zatem łatwo domyślić się, że jeśli organizm dotyka choroba autoimmunologiczna lub uogólnione zakażenie, wszystkie szkodliwe antygeny, przeciwciała, kompleksy immunologiczne oraz inne białka produkowane w stanie zapalnym docierają do nerek.

    Podobnie dzieje się z wieloma lekami czy toksynami takimi jak metale ciężkie. Fakty te tłumaczą, dlaczego nerki są tak wrażliwym i narażonym na uszkodzenie narządem.

    W tym miejscu konieczne jest wspomnieć, że zbudowane są one z rdzenia i części korowej, a podstawową, najmniejszą jednostką czynnościową jest nefron, w obrębie którego znajduje się tak zwany kłębuszek nerkowy – miejsce pierwszej filtracji krwi i wytwarzania pierwotnego moczu. To właśnie ta część nefronu narażona jest w sposób szczególny na czynniki uszkadzające. Pomiędzy nefronami znajduje się tkanka śródmiąższowa, którą także mogą dotknąć stany zapalne. Wyróżniamy więc tak zwane

    • kłębuszkowe zapalenia nerek, które, jak sama nazwa wskazuje oznaczają stan zapalny kłębuszków nerkowych (KZN), oraz zdecydowanie rzadziej występujące
    • śródmiąższowe zapalenia nerek (ŚZN) inaczej nazywane odmiedniczkowym zapaleniem nerek. Pierwsza grupa chorób jest szczególnie ważna, bowiem do niedawna stanowiła obok cukrzycy i nadciśnienia główną przyczynę rozwoju niewydolności nerek.

     

    Kłębuszkowe zapalenia nerek

     

    KZN stanowią niezwykle różnorodną grupę schorzeń o zróżnicowanej etiologii, ich wspólnym mianownikiem jest objęcie procesem zapalnym kłębuszków nerkowych. Mogą występować jako pierwotne zaburzenia, lub też wtórnie w przebiegu innego procesu chorobowego. Najważniejsze z nich to:

    • poinfekcyjne kłębuszkowe zapalenie nerek,
    • gwałtownie postępujące kłębuszkowe zapalenie nerek,
    • mezangialne kłębuszkowe zapalenie nerek (w tym tak zwana nefropatia IgA),
    • błoniastorozplemowe kłębuszkowe zapalenie nerek.

    Ponadto stan zapalny w obrębie nerki występuje także w przebiegu takich chorób, jak:

    • cukrzyca,
    • toczeń układowy rumieniowaty,
    • układowe zapalenia naczyń,
    • nowotwory,
    • choroby autoimmunologiczne,
    • uogólnione zakażenia bakteryjne, wirusowe, grzybicze i inne.

    Także leki i toksyny stanowią podłoże kłębuszkowego zapalenia nerek.

    Jak widać gama czynników sprawczych jest nader szeroka, większość z nich związana jest z procesem uszkadzania nerek w wyniku odkładania się w nich przeciwciał lub kompleksów immunologicznych, co wywołuje stan zapalny. Dochodzi do niszczenia błony filtracyjnej, a nerki, aby spełniać swoje funkcje pracują coraz intensywniej, w wyniku tak zwanej hiperfiltracji postępuje ich degeneracja.

    Jeśli określić kłębuszek nerkowy mianem sitka, to zaczyna ono przepuszczać coraz większe cząsteczki, a organizm systematycznie traci potrzebne mu składniki. Rozwija się białkomocz z jego poważnymi konsekwencjami:

    • obrzęki obwodowe,
    • zaburzenia odporności,
    • zaburzenia hormonalne,
    • zaburzenia krzepliwości krwi,
    • nadciśnienie tętnicze,
    • nieprawidłowa gospodarka lipidowa.

    Wspomnieć trzeba także o nieprawidłowościach stwierdzanych w badaniach laboratoryjnych, są to przede wszystkim białkomocz, krwio- lub krwinkomocz, nieprawidłowy osad moczu, hipoalbuminemia i nieprawidłowe poziomy poszczególnych białek oznaczanych w surowicy, niedokrwistość, hipokalcemia, hipercholesterolemia, nieprawidłowe poziomy hormonów oraz zaburzenia typowo związane z chorobą podstawową np. toczniem.

    Nieleczone kłębuszkowe zapalenie nerek może doprowadzić ostatecznie do niedożywienia i wyniszczenia organizmu z rozwojem niewydolności nerek, a wtedy ratunkiem stają się już tylko dializy lub przeszczep narządu. Oczywiście to, jak rozwija się choroba zależy od jej etiologii, i zastosowanego leczenia.

    Przykładowo w przebiegu poinfekcyjnego KZN dochodzi do całkowitego wyzdrowienia u około 70-80% pacjentów po wyleczeniu pierwotnej infekcji bakteryjnej, ale rokowanie w błoniastym kłębuszkowym zapaleniu nerek czy ogniskowym segmentalnym stwardnieniu KN jest już znacznie gorsze, u większości osób rozwija się schyłkowa niewydolność nerek w okresie 10 lat od rozpoznania choroby.

     

    Objawy KZN

     

    Aby lekarz mógł rozpoznać zapalenie nerki, konieczne jest przeprowadzenie biopsji i ocena pobranego wycinka w badaniu mikroskopowym. Z reguły jednak pojawiające się dolegliwości i wyniki badań laboratoryjnych pozwalają z dużym prawdopodobieństwem podejrzewać tą jednostkę chorobową. Pacjenci skarżą się na takie dolegliwości jak krwiomocz, pienienie się moczu, obrzęki tkanki podskórnej, zmiany naczyniowe. W związku z utratą białka cierpią na postępujące osłabienie, utratę apetytu, może pojawić się duszność oraz bóle głowy spowodowane nadciśnieniem.

     

    Śródmiąższowe (odmiedniczkowe) zapalenia nerek

     

    Śródmiąższowe zapalenie nerek to proces toczący się nie stricte w kłębuszku nerkowym, ale w tkance śródmiąższowej, a u jego podłoża także leżą procesy immunologiczne wywołane przez czynniki toksyczne – zarówno pochodzenia wewnątrz jak i zewnątrzustrojowego, lub przez działanie drobnoustrojów.

    Najczęstsze z nich to zakażenia bakteryjne i wirusowe, leki – głównie antybiotyki i popularne niesterydowe leki przeciwzapalne, metale ciężkie, uczulenia i choroby metaboliczne. Czynnik uruchamiający proces zapalny w odmiedniczkowym zapaleniu nerek powoduje w konsekwencji wydzielanie substancji pobudzających włóknienie tkanki śródmiąższowej i jednocześnie zanik prawidłowych nefronów. Dochodzi do stopniowego upośledzania funkcji nerek i rozwoju niewydolności narządu, jeśli proces patologiczny nie zostanie zahamowany, taki scenariusz dotyczy około 40% pacjentów. Należy wspomnieć, że w przeciwieństwie do KZN, u pacjentów ze śródmiąższowym zapaleniem nerek często występuje tępy ból w okolicach lędźwiowych oraz skąpomocz, czyli wydalanie poniżej 500ml moczu na dobę.

     

    Śródmiąższowe zapalenia nerek – leczenie i zapobieganie

     

    Leczenie

     

    W pierwszej kolejności wprowadza się leczenie przyczynowe odmiedniczkowego zapalenia nerek zależne od etiologii schorzenia, np. antybiotyki w razie bakteryjnej infekcji, natomiast podstawą leczenia wszystkich niemal typów nerek jest zahamowanie procesu immunologicznego. W tym celu lekarz zleca leki z grupy glikokortykoidów i cytostatyków.

    W przypadku białkomoczu stosuje się leki z grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny oraz blokery receptora angiotensyny. Dodatkowo najczęściej konieczne jest leczenie moczopędne z zastosowaniem diuretyków oraz leczenie objawowe powikłań, takich jak nadciśnienie tętnicze

    Często konieczne są ograniczenia dietetyczne (ograniczenie ilości spożywanej soli, białka oraz odpowiednia podaż kalorii).

    W razie niepomyślnego przebiegu schorzenia i rozwoju niewydolności nerek konieczne jest leczenie nerkozastępcze w postaci dializoterapii lub przeszczep narządu.

     

    Profilaktyka

     

    Na koniec warto wymienić sposoby zapobiegania stanom zapalnym nerek, są to przede wszystkim:

    • właściwa higiena układu moczowego,
    • odpowiednia podaż płynów,
    • unikanie:
      • odwodnienia,
      • stosowania w nadmiarze leków uszkadzających nerki,
      • narażenia na toksyny środowiskowe,
    • zapobieganie infekcjom bakteryjnym i wirusowym,
    • szczepienia ochronne,
    • systematyczna kontrola u lekarza,
    • niebagatelizowanie wspomnianych wyżej objawów.
    Autor: lek. Sylwia Jastrzębowska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Ból w lędźwiach
    Znaleziono: 3 wyników

    Powiązane filmy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.