zarejestruj się zaloguj się

Test na raka prostaty

Tekst: lek. Adam Madej
Dodane: 10. kwietnia, 2014

Rak gruczołu krokowego rozpoznawany jest na podstawie biopsji prostaty, podczas której pobierane są wycinki do badania histopatologicznego. Wskazaniami do wykonania biopsji gruczołu krokowego jest podejrzenie raka prostaty – nieprawidłowy wynik badania palcem przez odbytnicę oraz podwyższony poziom swoistego antygenu sterczowego w surowicy krwi. Test na raka prostaty – test PSA wykonywany jest z próbki krwi i nie wymaga specjalnego przygotowania.

lek. Adam Madej
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym jest antygen PSA?

     

    Swoisty antygen sterczowy (PSA – Prostate-specific Antigen) jest enzymem produkowanym przez komórki nabłonka gruczołu krokowego. Niewielkie ilości tego enzymu produkowane są również przez ślinianki oraz gruczoły okołocewkowe, nie ma to jednak znaczenia klinicznego. Tak więc PSA jest wskaźnikiem obecności w organizmie tkanki gruczołu krokowego, a nie komórek nowotworowych. Wartość PSA określana w laboratorium w ng/ml (nanogramy/mililitr) zmienia się wraz z wiekiem.

    W badaniach populacyjnych określono średnie wartości PSA w surowicy krwi mężczyzn w wieku 50-59 lat na 1,62 ng/ml; 60-69 lat – 2,7 ng/ml; 70-79 lat – 3,1 ng/ml; powyżej 79 lat – 8,8 ng/ml.

     

    Wysokie PSA – przyczyny

     

    Podwyższony poziom PSA może nasuwać podejrzenie raka prostaty, istnieją jednak inne schorzenia, które powodują wzrost poziomu PSA np. łagodny rozrost stercza (gdzie każde powiększenie się gruczołu krokowego o 1 gram powoduje wzrost PSA o 0,31 ng/ml) zapalenie gruczołu krokowego, urazy narządów miednicy. Poziom PSA wzrasta również po założeniu cewnika do pęcherza moczowego, zabiegach chirurgicznych stercza, biopsji stercza, badaniu palcem przez odbyt czy nawet wytrysku nasienia. Jednak najważniejszą przyczyną wzrostu poziomu PSA jest rozwój raka stercza.

     

    Wysoki poziom PSA a rak prostaty

     

    PSA jest enzymem, który uwalniany jest do światła gruczołów sterczowych, następnie przechodzi do nasienia i odpowiada za jego upłynnianie (nasienie po wytrysku staje się bardziej płynne po upływie kilkunastu minut). W warunkach zdrowia bardzo mało enzymu przedostaje się do krwi. W przypadku rozwoju raka prostaty dochodzi do uszkodzenia gruczołów, rozwoju patologicznych naczyń krwionośnych i łatwego przechodzenia PSA do krwi.

    PSA oznaczany jest w laboratorium, gdzie chory udaje się z odpowiednim skierowaniem od lekarza w celu oddania próbki krwi do analizy. Pacjent nie musi być na czczo, nie ma znaczenia godzina oddania krwi, wynik powinien być dostępny po kilku godzinach.

     

    Kiedy należy wykonać test na raka prostaty?

     

    Europejskie Towarzystwo Urologiczne jest organizacją zrzeszającą wszystkich urologów w Europie. Każdego roku na podstawie wyników badań naukowych i aktualnej wiedzy medycznej opracowują oni zalecenia dotyczące leczenia chorych, tak by ujednolicić leczenie ludzi w jak najlepszy możliwy sposób w całej Europie. Zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Urologicznego pierwsze oznaczenie poziomu PSA można przeprowadzić w wieku 40 lat, a następnie powtarzać co rok lub co dwa lata. Nie ma ustalonego okresu jaki byłby najlepszy pomiędzy kolejnymi testami na raka prostaty i oznaczeniami PSA. Uważa się, że rozwój raka prostaty można podejrzewać jeżeli wartość PSA wynosi > 4 ng/ml lub wzrasta o 0,75 ng/ml w ciągu roku. Oznaczanie PSA ma znaczenie u chorych, u których przewidywana długość życia wynosi co najmniej 10 lat.

    Należy pamiętać, że antygen PSA jest badaniem dodatkowym, to znaczy musi być interpretowane przez lekarza z uwzględnieniem wszystkich danych klinicznych oraz badaniem przedmiotowym (wraz z badaniem palcem przez odbytnicę). Chory nie powinien sam wnioskować, że jeżeli ma PSA > 4 to ma raka gruczołu krokowego, a jeżeli nie, to jest zdrowy i nie potrzebuje wizyty u specjalisty urologa. Istnieje możliwość rozwoju raka prostaty stercz przy niskim poziomie antygenu PSA. Poza tym wskazaniem do biopsji stercza jest również nieprawidłowy wynik badania palcem przez odbyt, które powinno być przeprowadzone przez doświadczonego lekarza.

     

    PSA wolny i całkowity

     

    Antygen PSA może występować w surowicy krwi w dwóch formach wolnej i związanej. Lekarz może zlecić oznaczenie dwóch form PSA w przypadkach budzących wątpliwość czy podwyższenie PSA wynika z obecności łagodnego rozrostu stercza, czy raka prostaty. Na wyniku oznaczony powinien być również stosunek PSA wolnego do całkowitego (f/t; free/total) który prawidłowo powinien wynieść powyżej 25%. Interpretacja wyników wolnego PSA powinna być również wykonywana przez lekarza specjalistę.

     

    Gęstość PSA

     

    Poza oznaczanie PSA wolnego i całkowitego w surowicy krwi lekarz może obliczać różne tzw. kalkulacje PSA. Najważniejszą z nich jest gęstość PSA (PSAD – PSA density), która oznacza stosunek pomiędzy stężeniem całkowitego PSA w surowicy krwi a objętością stercza zmierzoną w ultrasonografii przezodbytniczej (TRUS – Transrectal ultrasonography). Gęstość PSA ³0,12 może świadczyć o rozwoju raka stercza.

    Autor: lek. Adam Madej
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Badanie PSA

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.