zarejestruj się zaloguj się

Przerost nadnerczy

Tekst: lek. Sylwia Jastrzębowska
Przerost nadnerczy
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 09. stycznia, 2015

„Przerost nadnerczy” jest pojęciem nieco nieprecyzyjnym, najczęściej stosuje się go w odniesieniu do wrodzonego przerostu nadnerczy (WPN), choć dosłownie oznacza każdy stan związany z powiększeniem komórek nadnerczy. Warto wiedzieć, jakie konsekwencje kliniczne mają zaburzenia funkcjonowania nadnerczy.

SPIS TREŚCI:

    Czym jest przerost nadnerczy?

     

    Nadnercza należą do gruczołów wytwarzających liczne hormony, znajdują się w jamie brzusznej i położone są, jak sama nazwa wskazuje,tuż powyżej nerek. Przerost w rozumieniu medycznym oznacza dosłownie „powiększenie rozmiaru komórek”. Bardzo często wiąże się to z nadczynnością gruczołu lub organu.

    Do powiększenia się komórek budujących nadnercza może dojść w wyniku uwarunkowanego genetycznie bloku metabolicznego. Brak hormonu wytwarzanego przez nadnercza prowadzi do reakcji organizmu pod postacią nadmiernej stymulacji i tym samym powieszenia gruczołów. Za stymulację nadnerczy odpowiada wydzielany przez przysadkę mózgową hormon adrenokortykotropowy, w skrócie ACTH. To właśnie ten związek odpowiada za aktywację, pobudzenie do syntezy hormonów oraz przerost tkanki gruczołowej nadnerczy (a ściślej – kory nadnerczy).

    Dlatego też wszelkie stany związane z nadmiarem ACTH objawiają się powiększeniem nadnerczy. Są to między innymi:

    • choroba Cushinga, czyli nadmierne wydzielanie ACTH przez przysadkę mózgową;
    • ektopowe (czyli z innego źródła niż przysadka mózgowa) wydzielanie ACTH np. przez nowotwory płuc, nowotwory neuroendokrynne jelit, narządów rozrodczych, oskrzeli czy trzustki, a także przez raka rdzeniastego tarczycy, guzychromochłonne rdzenia nadnerczy i inne nieprawidłowe tkanki;
    • bardzo rzadko występujące wydzielanie nadmiernej ilości hormonu kortykoliberyny (CRH), która w warunkach fizjologicznych produkowana jest przez podwzgórze, a skutkiem jej działania jest aktywacja przysadki mózgowej do wydzielania ACTH;
    • wrodzony przerost nadnerczy.

     

    Przerost nadnerczy czyli nadczynność nadnerczy

     

    We wszystkich wymienionych wyżej schorzeniach, z wyjątkiem wrodzonego przerostu nadnerczy, objawy związane są przede wszystkim z nadmiarem hormonu zwanego kortyzolem, w mniejszym stopniu z pozostałymi produkowanymi w nadnerczach: androgenów, czyli męskich hormonów płciowych oraz mineralkokortykoidów, w tym aldosteronu odpowiadającego za równowagę wodną i elektrolitową organizmu.

    Podwyższone stężenie kortyzolu i pozostałych hormonów nadnerczy we krwi prowadzi do objawów określanych łącznie jako zespół Cushinga. Są to między innymi:

     

    Wrodzony przerost nadnerczy

     

    Wrodzony przerost nadnerczy to najważniejsza jednostka chorobowa ze wszystkich wyżej wymienionych, nierzadko traktuje się ją nawet jako synonim określenia „przerost nadnerczy”. Obecność mutacji genetycznej powoduje brak jednego z enzymów biorących udział w procesie syntezy hormonów nadnerczy. Proces ten przebiega w wielu zazębiających się szlakach metabolicznych. Kiedy na jakimś etapie dochodzi do zablokowania, jedne hormony nie powstają, a inne wytwarzane są w nadmiarze.

    Postać najcięższa choroby objawia się niedoborem kortyzolu, mineralokortykoidów i nadmiarem androgenów. Kiedy wrodzony przerost nadnerczy ujawnia się u noworodka, przebiega bardzo gwałtownie i stanowi potencjalny stan zagrożenia życia. U dziecka dochodzi do odwodnienia i poważnych zaburzeń elektrolitowych lub metabolicznych, co wymaga niezwłocznego leczenia.

    Postać łagodniejsza ujawnia się zwykle w okresie dojrzewania, a jej objawy wynikają z nadmiaru androgenów. U kobiet obserwuje się cechy maskulinizacji – od nieprawidłowej budowy narządów rozrodczych przez nadmierne owłosienie na ciele, po bezpłodność i zaburzenia miesiączkowania. Rzadziej w przebiegu wrodzonego przerostu nadnerczy występuje nadmiar mineralokortykoidów, prowadzący do nadciśnienia tętniczego z lub bez cech maskulinizacji, które nie poddaje się leczeniu typowymi środkami.

    Wszystkie postaci wrodzonego przerostu nadnerczy uwarunkowane są dokładną lokalizacją bloku enzymatycznego i profilem zaburzeń równowagi hormonalnej. Medycyna dysponuje możliwościami skutecznego leczenia w zakresie substytucji niedoborowych hormonów, co oczywiście wymaga częstych kontroli i zdyscyplinowania pacjenta.

     

    Leczenie przerostu nadnerczy

     

    Jak wspomnieliśmy, czynnikiem powodującym powiększenie się nadnerczy, jest przede wszystkim stymulacja narządu przez hormon adrenokortykotropowy. Jego wysoki poziom wynika najczęściej z niedoboru któregoś z hormonów wytwarzanych w nadnerczach, stad też leczenie sprowadza się przede wszystkim do substytucji brakujących związków.

    Niedobór kortyzolu uzupełniany jest przez syntetyczne związki o zbliżonym działaniu, leki przyjmuje się w regularnych odstępach czasowych, aby utrzymać ich stałe stężenie we krwi. Niektóre preparaty można przyjmować raz dziennie, są to tak zwane leki o przedłużonym działaniu. Jeśli u pacjenta współwystępuje niedobór mineralokortykoidów, otrzymuje on leki o dodatkowym działaniu zatrzymującym jony sodu, a co za tym idzie, wodę w organizmie.

    Leczenie skutków hiperandrogenizmu opiera się o:

    • przyjmowanie preparatów o działaniu antyandrogennymi,
    • leczeniu bezpłodności,
    • operacjach i zabiegach kosmetycznych, likwidujących nadmierne owłosienie i korygujących anatomiczne wady narządów płciowych.

     

    Przerost nadnerczy a rozrost nadnerczy

     

    Przerostu nadnerczy nie należy mylić z bardzo zbliżonym pojęciem, mianowicie „rozrostem nadnerczy”. Oznacza ono bowiem proces polegający na zwiększeniu – nie rozmiarów, ale ilości komórek. Innymi słowy, w obrębie prawidłowych nadnerczy stwierdza się patologiczną tkankę, najczęściej w formie jednego większego guzka lub też kilku mniejszych. Choroby przebiegające w ten sposób mają zwykle uwarunkowanie genetyczne, np. rozrost drobnoguzkowy nadnercza, a także nowotworowy. Każda bowiem tkanka nowotworowa powstaje w wyniku podziału pierwotnie zmienionej komórki, poprzez jej kolejne podziały i stopniowe zwiększanie ilości, czyli rozrost.

    Autor: lek. Sylwia Jastrzębowska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.