zarejestruj się zaloguj się

Pęcherz nadreaktywny – diagnostyka i badania

Tekst: lek. Adam Madej
Pęcherz nadreaktywny – diagnostyka i badania
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 02. czerwca, 2014

Pęcherz nadreaktywny, to określenie choroby, w przebiegu której chory często oddaje mocz w ciągu dnia i w nocy. Zespół pęcherza nadreaktywnego cechuje to, że pacjent odczuwa parcie na mocz, nad którym nie ma kontroli. Badania na nadreaktyny pęcherz obejmują wywiad, badanie przedmiotowe, w tym badanie narządów płciowych oraz badania laboratoryjne i urodynamiczne.

lek. Adam Madej
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym jest pęcherz nadreaktywny?

     

    Zespół nadreaktywności pęcherza moczowego to choroba, w przebiegu której pacjent oddaje mocz niezależnie od woli. Chory odczuwa naglące parcie na mocz. Charakteryztyczne jest także częste oddawanie moczu w dzień i w nocy.

    Przyczyna nadreaktywności pechrza nie została do końca wyjaśniona. Zespół objawów nadreaktywnego pęcherza spowodowany jest zaburzeniem czynności skurczowej mięśnia wypieracza, co prowadzi do jego nadwrażliwości i częstszych skurczów oraz zaburzone jest unerwienie pęcherza moczowego.

    Pęcherz nadreaktywny rozpoznaje się na podstawie zgłaszanych przez pacjenta objawów. Diagnostyka tej choroby opiera się głównie o wywiad lekarski i stwierdzenie zespołu dolegliwości, jakie podaje chory. Poza tym rozpoznanie pęcherza nadreaktywnego możliwe jest dopiero po wykluczeniu innych chorób układu moczowo-płciowego, które mogą wywoływać objawy częstomoczu, prać naglących i nykturii.

     

    Diagnostyka pęcherza nadreaktywnego – badania u lekarza

     

    Najważniejszymi elementami diagnostyki pęcherza nadreaktywnego są wywiad lekarski oraz dzienniczek mikcji. Pozwalają one na obiektywną ocenę występowania objawów choroby. Ważne są również badania dodatkowe, które pozwalają na wykluczenie innych chorób pęcherza moczowego.

     

    Wywiad lekarski

     

    Podczas wywiadu lekarz pyta o objawy ze strony dolnych dróg moczowych, występowanie parć naglących, częstości oddawania moczu w dzień i w nocy, dolegliwości bólowych, występowania krwiomoczu, przebytych zakażeń dróg moczowych. Istotne znaczenie ma ustalenie innych chorób pacjenta np. neurologicznych, leków jakie przyjmuje z powodu tych chorób, operacji jakim był poddany w przeszłości. Szczególne znaczenie mają zabiegi ginekologiczne, urologiczne, neurochirurgiczne i inne, których zakres obejmował miednicę mniejszą.

     

    Badanie przez pochwę

     

    W badaniu przedmiotowym lekarz bada brzuch chorego, a także narządy płciowe zewnętrzne. Ważnym elementem badania fizykalnego jest badanie przez pochwę, podczas którego lekarz ocenia statykę narządów dna miednicy, napięcie mięśni, stan błony śluzowej pochwy. Wypadanie narządów miednicy przez pochwę np. odbytnicy lub pęcherza, które może powodować występowanie takich samych objawów, jest często wskazaniem do zabiegu operacyjnego, a nie leczenia zachowawczego. Dlatego też lekarz w Poradni Urologicznej może, a nawet powinien zaproponować chorej wykonanie badania ginekologicznego przez pochwę.

     

    Pęcherz nadreaktywny – jakie badania się wykonuje?

     

    Badania laboratoryjne zespół pęcherza nadreaktywnego to przede wszystkim badanie ogólne moczu wykonywane w celu wykluczenia infekcji dróg moczowych. W przypadku nieprawidłowości w badaniu ogólnym moczu konieczne może być wykonanie posiewu moczu z antybiogramem, czyli oceną wrażliwości danego szczepu drobnoustrojów na antybiotyki.

    Podstawowym badaniem obrazowym wykonywanym podczas diagnostyki nadreaktywnego pęcherza jest badanie ultrasonograficzne (USG) dróg moczowych z oceną zalegania moczu po mikcji. Przed badaniem USG chory powinien mieć wypełniony pęcherz moczowy (powinien odczuwać parcie na pęcherz). Brak moczu w pęcherzu uniemożliwia jego ocenę, a także utrudnia ocenę gruczołu krokowego u mężczyzn. Badanie wykonane przy słabo wypełnionym pęcherzu moczowym ma niską wartość diagnostyczną i powinno być powtórzone.

    Poza tym podczas badania lekarz poprosi chorego o oddanie moczu, a następnie sprawdzi jeszcze raz w badaniu USG, czy chory całkowicie opróżnił pęcherz moczowy. Jeżeli po mikcji pozostanie mocz w pęcherzu, zostanie zmierzona jego objętość, co jest ważnym parametrem oceniającym jakość mikcji (oddawania moczu) u chorego. Należy pamiętać, że warunki oddawania moczu w poradni urologicznej lub w pracowni USG są odmienne od tych, do jakich chory jest przyzwyczajony, poza tym sama wizyta u lekarza może być sytuacją stresową, dlatego też wynik objętości moczu zalegającego po mikcji może być zawyżony i często również z tego powodu badanie to należy powtórzyć. W przypadku podejrzenia zmian nowotworowych pęcherza moczowego konieczne jest wykonanie badania cystoskopowego czyli wziernikowana pęcherza moczowego.

     

    Pęcherz nadreaktywny – badanie urodynamiczne

     

    Badaniem urodynamicznym określa się każde badanie, które pozwala na ocenę czynności dolnych dróg moczowych, głównie prawidłowej pracy pęcherza moczowego. Wyróżnia się nieinwazyjne oraz inwazyjne badania urodynamiczne. To skuteczne i mało inwazyjne badania, które sprawdzają się w diagnostyce zespołu pęcherza nadreaktywnego.

    Badania urodynamiczne inwazyjne obejmują:

    • cystometrię,
    • badanie ciśnieniowo-przepływowe,
    • ocenę ciśnienia wycieku,
    • profilometrię cewkową,
    • badanie elektromiograficzne.

    Badania urodynamiczne wymagają specjalistycznego sprzętu i mogą być wykonywane w warunkach oddziału urologicznego lub dobrze wyposażonej poradni urologicznej. Badanie polega m. in. na wprowadzeniu cewników do pęcherza moczowego i odbytnicy, wypełnieniu pęcherza moczowego płynem i przeprowadzeniu pomiaru pracy pęcherza moczowego w fazie wypełniania i podczas mikcji.

    Nie ma możliwości przeprowadzenia inwazyjnego badania urodynamicznego u wszystkich chorych z podejrzeniem pęcherza nadreaktywnego. Poza tym nadreaktywność wypieracza w badaniu urodynamicznym (która potwierdza rozpoznanie) występuje u ponad połowy chorych z objawami pęcherza nadreaktywnego. Dlatego też obecnie uważa się, że do rozpoznania pęcherza nadreaktywnego nie ma konieczności wykonania inwazyjnych badań urodynamicznych.

    Badania urodynamiczne nieinwazyjne obejmują:

    • dzienniczek mikcji,
    • test podpaskowy,
    • ocenę zalegania moczu po mikcji (PVR – Post-Void Residual),
    • ocenę przepływu cewkowego (uroflowmetria).

     

    Pęcherz nadreaktywny – dzienniczek mikcji

     

    Obligatoryjnym elementem diagnostyki pęcherza nadreaktywnego jest przeprowadzenie nieinwazyjnych badań urodynamicznych, w szczególności dzienniczka mikcji. Charakteryzuje się on dużą powtarzalnością i dobrą korelacją z objawami klinicznymi, to znaczy, że pozwala na postawienie trafnego rozpoznania u większości chorych. Powinien być wykonany w każdym przypadku.

    Dzienniczek mikcji jest kartą do wypełnienia w formie tabelki, którą chory otrzymuje od lekarza. Ewentualnie chory może sam stworzyć tabelę, w której wpisuje się następujące zdarzenia wraz z godziną ich wystąpienia:

    • ilość przyjętych płynów,
    • ilość wydalanego moczu,
    • występowania nietrzymania moczu,

    występowaniem parcia naglącego oraz oceną stopnia nasilenia parcia w skali od 1 do 3, gdzie 1 odpowiada brak parcia, 2 oznacza umiarkowane parcie, 3 – silne parcie. Przykładowo:

    • 7.00 – mikcja – 500 ml,
    • 8.00 – śniadanie – herbata – 300 ml,
    • 11.30 – parcie (2) – bez nietrzymania moczu,
    • 12.00 – mikcja – 200 ml,
    • itd.

    Na podstawie tych danych lekarz może zorientować się co do rodzaju problemów występujących u chorego, obiektywnie ocenić pracę pęcherza moczowego oraz postawić trafne rozpoznanie. Dzienniczek mikcji powinien być prowadzony przez 3 dni, z czego jeden dzień powinien być dniem wolnym od pracy.

    W warunkach zdrowia w dzień oddajemy mocz 6-7 razy. W nocy nie powinniśmy oddawać moczu, jednak jedna mikcja w godzinach nocnych uznawana jest za normę. Dobowa produkcja moczu nie powinna przekraczać 2,8 litra.

     

    Pęcherz nadreaktywny – test podpaskowy

     

    Test podpaskowy pozwala obiektywnie ocenić ilość popuszczanego moczu. Wykonuje się go w technice 24-godzinnej lub godzinnej. W technice 24-godzinnej lekarz prosi chorą o gromadzenie podpasek z całej doby. Następnie zgromadzone podpaski są ważone, a przyrost ich masy po podzieleniu przez liczbę podpasek pozwala ocenić stopień nietrzymania moczu. W technice godzinnej chora poproszona jest o opróżnienie pęcherza moczowego. Następnie pije 500 ml płynu i odpoczywa 30 minut, po czym wykonuje ćwiczenia (przysiady, chodzenie po schodach). Na koniec testu waży się podpaskę, by ocenić przyrost jej masy.

    Ocenę zalegania moczu po mikcji dokonuje się przy użyciu aparatu USG (patrz badania dodatkowe). Uroflowmetria to badanie przepływu cewkowego. Polega ono na oddaniu moczu na specjalną maszynę, która ocenia ilość oddawanego moczu w czasie. Badanie to pozwala na ocenę pracy mięśnia wypieracza oraz różnicowanie przyczyn występowania objawów ze strony dolnych dróg moczowych.

    Autor: lek. Adam Madej
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Pęcherz nadreaktywny

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.