zarejestruj się zaloguj się

Nietrzymanie moczu

Tekst: lek. Agnieszka Zaremba
Nietrzymanie moczu
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 04. lutego, 2014

Nietrzymanie moczu to niekontrolowane wydalanie moczu. Większość chorych stanowią kobiety. Ryzyko zachorowania wzrasta wraz z wiekiem. Szacuje się, że nietrzymanie moczu u kobiet dotyczy aż 25-30% pań powyżej 40 roku życia. Leczenie obywa się poprzez stosowanie leków, odpowiednio dobranych ćwiczeń, jak i operacyjnie.

lek. Agnieszka  Zaremba
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Nietrzymanie moczu – przyczyny

     

    Nietrzymanie moczu to objaw polegający na mimowolnym wycieku moczu. Jego przyczyną jest uszkodzenie mechanizmów odpowiadających za kontrolę świadomej mikcji (oddawaniu moczu), do których należą:

    • zachowanie odpowiedniej proporcji między ciśnieniem śródbrzusznym (przekładającym się na ciśnienie w pęcherzu moczowym) a ciśnieniem w cewce moczowej – ciśnienie; śródbrzuszne przewyższające ciśnienie śródcewkowe powoduje wypływ moczu;
    • wydolność mięśni: wypieracza oraz mięśni zwieraczy cewki moczowej;
    • prawidłowe unerwienie pęcherza moczowego oraz przekazywanie impulsacji na drodze układ moczowy – ośrodkowy układ nerwowy – układ moczowy;
    • prawidłowa anatomia, czynność i drożność dróg moczowych.

    Ze względu na istnienie kilku patomechanizmów zaburzenia, nietrzymanie moczu dzieli się na kilka podtypów. Zaliczamy do nich:

    • wysiłkowe nietrzymanie moczu - pojawiające się początkowo w sytuacjach związanych ze wzmożonym napięciem tłoczni brzusznej, np. w trakcie wzmożonego wysiłku, kaszlu, śmiechu, w zaawansowanych stadiach także w trakcie minimalnego wysiłku oraz w spoczynku. Jest to najczęstszy typ nietrzymania moczu. Do jego przyczyn należą:
      • nadmierna ruchomość szyi pęcherza moczowego i cewki moczowej spowodowana niedostatecznym podparciem przez osłabione lub odnerwione mięśnie miednicy,
      • niewydolność mechanizmu zwieraczowego,
      • współistnienie obydwu powyższych mechanizmów.

    W wysiłkowym nietrzymaniu moczu wskutek powyższych mechanizmów mechanizm zwieraczowy jest na tyle niewydolny, że nie jest w stanie zrównoważyć podwyższonego ciśnienia w jamie brzusznej, które towarzyszy m.in. wysiłkowi fizycznemu, kaszlowi, śmiechowi.

    W zależności od nasilenia objawu, wysiłkowe nietrzymanie moczu się na cztery stopnie:

    0 – stan prawidłowy,

    I – nieznaczne popuszczanie moczu w czasie dużego wysiłku fizycznego, w pozycji stojącej,

    II – popuszczanie moczu w trakcie miernego wysiłku fizycznego (codzienne zajęcia), kaszlu, kichania, śmiechu,

    III – nietrzymanie moczu w spoczynku, nawet w pozycji leżącej, bez wysiłku.

    • nietrzymanie moczu spowodowane parciem naglącym, tzn. gwałtownym, nagle pojawiającym się uczuciem potrzeby mikcji (oddania moczu);
    • mieszane nietrzymanie moczu (współistnienie wysiłkowego nietrzymania moczu z parciami naglącymi);
    • nietrzymanie moczu związane z przepełnieniem pęcherza moczowego spowodowane obecnością przeszkody pod pęcherzem moczowym powodującej nieskuteczne opróżnianie pęcherza i zaleganie moczu po mikcji oraz wzmożone ciśnienie w pęcherzu moczowym skutkujące okresowym popuszczaniem moczu;
    • odruchowe nietrzymanie moczu związane z nadczynnością mięśnia wypieracza i jego okresowymi, niekontrolowanymi skurczami. Do tej grupy należy np. odruchowe nietrzymanie moczu w czasie śmiechu występująca głównie u małych dziewczynek;
    • ciągłe nietrzymanie moczu (stały wypływ moczu z cewki moczowej).

     

    Nietrzymanie moczu u kobiet

     

     Nietrzymanie moczu znacznie częściej dotyka kobiet. Jest to związane z faktem, iż istotnymi czynnikami ryzyka tego zaburzenia są:

    • ciąże i porody osłabiające mięśnie dna miednicy,
    • niedobór estrogenów związany z menopauzą,
    • częste infekcje dróg moczowych (z racji małej długości cewki moczowej i bliskiego sąsiedztwa jałowych dróg moczowych powyżej cewki z okolicą krocza i odbytu, na zakażenia układu moczowego częściej zapadają kobiety),
    • przebyte zabiegi chirurgiczne i ginekologiczne.

     

    Ciąża i poród a nietrzymanie moczu

     

    Ciąże i porody to jedne z najistotniejszych czynników ryzyka nietrzymania moczu.

     Problem nietrzymania moczu dotyczy nawet 30% ciężarnych. Już w I trymestrze ciąży dochodzi do zwiększenia objętości wydalanego moczu. Z czasem, w miarę powiększania się wymiarów płodu, a co za tym idzie – wielkości macicy, pęcherz moczowy jest uciskany coraz bardziej. Zmniejsza się tym samym jego pojemność, w związku z czym kobieta odczuwa potrzebę oddania moczu kilkukrotnie częściej niż przed ciążą. Zwiększenie częstości mikcji, rozluźnienie mięśni dna miednicy, więzadeł, nerwów, ucisk macicy na mięśnie miednicy oraz pęcherz moczowy i wzmożone uczucie parcia na mocz – to wszystko prowadzi do nietrzymania moczu. Większości pacjentek udaje się uporać z tym problemem w okresie połogu, jednak jego obecność w ciąży wiąże się z dużym ryzykiem nawrotu dolegliwości w przyszłości.

    Na rozwój nietrzymania moczu duży wpływ ma także poród, zwłaszcza poród siłami natury. Przechodzenie dziecka przez kanał rodny prowadzi do rozluźnienia mięśni dna miednic, ich przyczepów, powięzi, więzadeł, nerwów; często wiąże się także z urazami śródporodowymi. Ryzyko jest tym większe, im większa jest liczba przebytych ciąż i porodów, a także im starsza jest pacjentka. Częstość występowania nietrzymania moczu jest nieco wyższa u kobiet rodzących przy pomocy próżniociągu położniczego lub kleszczy (instrumentów pomagających w wydobyciu dziecka z dróg rodnych, przyspieszających poród siłami natury), które mogą powodować dodatkowe obrażenia.

    Aby zminimalizować ryzyko pojawienia się nietrzymania moczu w ciąży i po porodzie, warto zastosować ćwiczenia mięśni Kegla, których zadaniem jest podtrzymywanie narządów miednicy (w tym pęcherza moczowego) oraz zamykanie cewki moczowej (mięsień zwieracz cewki moczowej). Ćwiczenia polegają na zaciskaniu mięśni pochwy i odbytu w taki sposób, jakby chciało się przystopować oddawanie moczu. Ćwiczenia można wykonywać często, podczas wykonywania codziennych czynności.

     Przygotowując się do porodu, warto zapisać się do szkoły rodzenia. Stwarza ona okazję nabycia umiejętności odpowiedniego parcia i relaksacji mięśni podczas porodu.

     

    Nietrzymanie moczu a menopauza

     

     Wygaśnięcie czynności hormonalnej jajników – obniżenie stężenia estrogenów – prowadzi do ścieńczenia nabłonka i śluzówki cewki moczowej. Niedobór estrogenów zwiększa także aktywność mięśnia wypieracza. Ponadto zubożenie zawartości kolagenu i elastyny prowadzi do niedostatecznego napięcia mięśni dna miednicy. Te czynniki uzupełniane dodatkowo o przebyte ciąże, porody, operacje ginekologiczne, chirurgiczne i urologiczne, a także infekcje dróg moczowych prowadzą do nietrzymania moczu.

     

    Diagnostyka nietrzymania moczu

     

    Etapy rozpoznania nietrzymania moczu obejmują:

    • badanie podmiotowe (wywiady),
    • badanie przedmiotowe (badanie ginekologiczne z wykonaną próbą Bonneya – oceną wycieku moczu z cewki w trakcie kaszlu bez uniesienia przedniej ściany pochwy i z uniesieniem przedniej ściany pochwy – jej wynik pozwala ustalić, czy operacja plastyki narządu rodnego pozwoli na wyeliminowanie nietrzymania moczu),
    • dzienniczek mikcji – pacjentka powinna zapisywać w nim ilość oddawanego moczu i liczbę mikcji w ciągu doby, średnią objętość jednej porcji moczu.
    • badania dodatkowe:
      • badanie ogólne i posiew moczu,
      • USG miednicy i układu moczowego,
      • urografia,
      • uroflowmetria (badanie oceniające przepływ moczu przez cewkę moczową i objętość oddawanego moczu),
      • cystometria (badanie pozwalające ocenić zmiany ciśnień w pęcherzu moczowym oraz w jamie brzusznej oraz, pośrednio, siłę skurczu mięśnia wypieracza ),
      • profil ciśnieniowy cewki moczowej (pomiar ciśnienia wzdłuż przebiegu cewki moczowej, obliczenie różnicy między ciśnieniem w pęcherzu moczowym a ciśnieniem w cewce moczowej),
      • badanie videourodynamiczne – połączenie badania ciśnieniowo – przepływowego z badaniem obrazowym (USG lub RTG).

     

    Leczenie nietrzymania moczu

     

    Leczenie zachowawcze

     

    1. Leczenie farmakologiczne:
       
    • leki cholinolityczne (zmniejszające napięcie mięśnia wypieracza) – chlorowodorek oksybutyniny, tolterodyna, bromek propantyliny, bromek emperonium;
    • leki alfa – adrenergiczne – pseudoefedryna, fenylpropanolaminao działaniu antycholinergicznym i miejscowo znieczulającym,
    • duloksetyna – prowadzi do wzrostu napięcia mięśnia zwieracza cewki moczowej, zapobiegając popuszczaniu moczu,
    • trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne – wykazują działanie cholinolityczne,
    • hormonalna terapia zastępcza – jest pomocna u pacjentek w okresie menopauzy i pomenopauzalny – chroni przed nietrzymaniem moczu związanym z niedoborem estrogenów.
    1. Zmiana stylu życia – redukcja masy ciała, zapobieganie zaparciom, unikanie dźwigania ciężkich rzeczy, zaprzestanie palenia papierosów, unikanie zalegania moczu w pęcherzu moczowym.
    2. Ćwiczenie mięśni dna miednicy (mięśni Kegla).
    3. Elektrostymulacja mięśni Kegla.
    4. Terapia behawioralna – trening pęcherza moczowego służący wykształceniu odruchów umożliwiających kontrolowane opróżnianie pęcherza moczowego o określonych porach.

     

    Leczenie operacyjne

     

    Jeżeli nietrzymanie moczu nie ustępuje mimo leczenia zachowawczego i w istotny sposób pogarsza jakość życia pacjenta, powinno się rozważyć leczenie operacyjne. Wśród wykorzystywanych metod wymienia się:

    • operacje podwieszające pęcherz moczowy poprzez dostęp brzuszny:
      • operacja Burcha,
      • operacja sposobem Marshall – Marchetti – Krantz,

    Ich istotą jest ograniczenie ruchomości szyi pęcherza moczowego i cewki moczowej.

    • operacje igłowe:
      • operacja Pereyr’y,
      • operacja w modyfikacji Lorenca,
    • plastykę (wzmocnienie) przedniej lub tylnej ściany pochwy połączoną z założeniem siatek poprawiających statykę narządu rodnego,
    • operacje podwieszenia cewki moczowej za pomocą taśmy (TVT, TOT),
    • operacje laparoskopowe,
    • wszczepianie implantów około – lub podcewkowych z kolagenem, silikonem lub teflonem.

    Lekarze zajmujący się pacjentami z nietrzymaniem moczu powinni również mieć na uwadze fakt, że nietrzymanie moczu jest poważnym problemem wpływającym na nastrój pacjenta, jego samoocenę i relacje międzyludzkie. Warto zatem otoczyć chorego holistyczną opieką, zapewniając mu m.in. wsparcie psychologa.

     

    Jak zapobiegać nietrzymaniu moczu?

     

    Aby ustrzec się przed kłopotliwym problemem, jakim jest nietrzymanie moczu, warto stosować się do następujących zaleceń:

    • regularne ćwiczenia mięśni Kegla,
    • unikanie wstrzymywania oddawania moczu,
    • zapobieganie czynnikom podwyższającym napięcie tłoczni brzusznej:
    • unikanie zaparć – poprzez odpowiednią dietę, aktywność fizyczną, leczenie farmakologiczne;
    • profilaktyka chorób objawiających się przewlekłym kaszlem – m.in. poprzez zaprzestanie palenia papierosów;
    •  unikanie dźwigania ciężkich przedmiotów oraz zbyt nasilonego wysiłku fizycznego.
    • skorzystanie ze szkoły rodzenia w trakcie ciąży – nabycie umiejętności prawidłowego parcia podczas porodu.
    Autor: lek. Agnieszka Zaremba
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Wysiłkowe nietrzymanie moczu

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.