zarejestruj się zaloguj się

Nawracające zakażenia układu moczowego – częste zapalenia pęcherza i cewki moczowej

Tekst: lek. Natalia Ignaszak-Kaus
Nawracające zakażenia układu moczowego – częste zapalenia pęcherza i cewki moczowej
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 27. października, 2015

Częste zapalenia pęcherza moczowego oraz cewki moczowej dotyczą głównie kobiet, czego przyczyną są odmienności anatomiczne obu płci. Częstość infekcji wzrasta w ciąży, wówczas należy je bezwzględnie leczyć. Nawracające zakażenia układu moczowego w większości przypadków nie są groźne. Jeżeli jednak pojawiają się bardzo często, wówczas wymagają pogłębionej diagnostyki.

SPIS TREŚCI:

    Częste zakażenia układu moczowego

     

    Jako nawrotowe zakażenia układu moczowego (ZUM) uznaje się kolejne infekcje układu moczowego, występujące mimo leczenia przeciwdrobnoustrojowego (głównie z zastosowaniem antybiotyków). Wynika to z nieskuteczności uprzedniego leczenia i przetrwania drobnoustrojów w drogach moczowych – nawrotowe zakażenia pęcherza i cewki moczowej są więc spowodowane tą samą bakterią.

    Ponowne zakażenia układu moczowego – na dowolnym poziomie – cewki, pęcherza bądź nerek są spowodowane nowym czynnikiem etiologicznym, najczęściej nową bakterią. Zwykle rozpoznaje się je po dwóch tygodniach od poprzedniej infekcji.

    Nawrotowe i ponowne zakażenia pęcherza moczowego i cewki moczowej wymagają wyjaśnienia, ponieważ ich przyczyną może być szereg schorzeń przewlekłych, wad anatomicznych, które należy leczyć w pierwszej kolejności. Błędem jest wprowadzanie kolejnych antybiotykoterapii bez analizy możliwych przyczyn.

     

    Jakie są objawy ZUM?

     

    Zakażenie układu moczowego stwierdza się, jeżeli obecne są tak zwane objawy dyzuryczne:

    • częste oddawanie moczu,
    • oddawanie małych ilości moczu,
    • parcie na pęcherz,
    • ból, pieczenie podczas oddawania moczu,
    • skurcze, bolesność podbrzusza,
    • podwyższona temperatura,
    • nudności, rzadziej wymioty,
    • krwiomocz.

    W badaniach laboratoryjnych poszukuje się bakterii w moczu. Bakteriomocz może być bezobjawowy – w moczu można zaobserwować patogeny, ale nie wywołują one opisanych wyżej objawów. Bakteriomocz objawowy stwierdza się przy 103 CFU/ml u kobiety z objawami zakażenia pęcherza moczowego i u mężczyzny z objawami ZUM.

     

    Przyczyny częstych infekcji układu moczowego

     

    Nawracające, częste zapalenia pęcherza moczowego i cewki moczowej są częstsze u kobiet. Wynika to z odmienności anatomicznych – cewka moczowa kobiety jest krótsza, stąd łatwiej o przeniesienie zakażenia na wyższe poziomy układu moczowego – do pęcherza moczowego i nerek. Mniejsza jest też odległość ujścia zewnętrznego cewki moczowej i odbytu, dlatego u kobiet szybciej dochodzi do kolonizacji dróg moczowych bakteriami z układu pokarmowego. Poza tym przedsionek pochwy jest rezerwuarem bakterii uropatogennych (powodujących typowe infekcje układu moczowego).

    Czynnikiem ryzyka przeniesienia bakterii z pochwy i okolic ujścia zewnętrznego cewki moczowej na wyższe poziomy układu moczowego jest współżycie. U aktywnych seksualnie kobiet zdecydowanie częściej mamy do czynienia z nawrotowych zakażeniami pęcherza moczowego. Ta choroba doczekała się też swojej nazwy – choroba miesiąca miodowego, co jest ściśle powiązane z etiologią zjawiska.

    Wyżej wymienione przypadki określa się jako wstępujące zakażenie pęcherza moczowego. Stanowią zdecydowaną większość przyczyn infekcji układu moczowego (około 98%). Pozostałe przypadki to zakażenie drogą krwiopochodną, które są bardzo rzadkie i występują przede wszystkim u osób z obniżoną odpornością. Przykładem jest np. gruźlica układu moczowego.

     

    Dlaczego zakażenie nawraca?

     

    Do czynników ryzyka nawrotowych zakażeń układu moczowego należą:

    • ciąża i połóg,
    • niewyrównana cukrzyca,
    • kamica moczowa,
    • zastój moczu,
    • obecność cewnika moczowego,
    • refluks (wsteczny odpływ) pęcherzowo-moczowodowy,
    • wady anatomiczne układu moczowego.

    Najczęstszą bakterią, która powoduje nawracające zakażenia pęcherza i cewki moczowej jest Escherichia coli. Do innych, dość częstych, należą bakterie naturalnie bytujące w przedsionku pochwy i okolicach genitaliów, które nie są jałowe: Staphylococcus saprophyticus, Proteus mirabilis, Klebsiella, Enterococcus.

    Chlamydia i rzeżączka są przyczyną zakażeń pęcherza i cewki moczowej u aktywnych seksualnie kobiet (powodują do 30% wszystkich zakażeń w tej grupie osób).

    Infekcje grzybicze układu moczowego występują u osób wyniszczonych, z upośledzoną odpornością, leczonych długotrwałą antybiotykoterapią, z niewyrównaną cukrzycą. Są one rzadko przyczyną nawrotowych zakażeń pęcherza i cewki moczowej.

     

    Powikłania zakażeń układu moczowego

     

    Obecnie rzadko dochodzi do ciężkich powikłań zakażeń pęcherza i cewki moczowej – przyczyniła się do tego w dużej mierze antybiotykoterapia. Wśród grup ryzyka, zwłaszcza u osób o upośledzonej odporności, np. osób przyjmujących leki immunosupresyjne mogą rozwinąć się poważne powikłania. Do powikłań nawrotowych zakażeń pęcherza moczowego i cewki zaliczamy:

    • ropień nerki – zarówno części rdzeniowej, jak i kory nerki; mogą powstawać mnogie ropnie nerek – badaniem rozpoznającym ropnie nerek jest TK (tomografia komputerowa); gdy intensywna antybiotykoterapia nie przynosi efektów, leczeniem jest drenaż ropnia, rzadziej nefrektomia – wycięcie nerki;
    • ropień okołonerkowy – wysięk między nerką a powięzią nerkową; może być efektem roponercza, ropnia korowego nerki; leczeniem jest drenaż ropnia i intensywna antybiotykoterapia;
    • martwica brodawek nerkowych – w jej wyniku dochodzi do oddzielenia brodawki od układu kielichowo-miedniczkowego; jest to charakterystyczne powikłanie cukrzycy;
    • przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie nerek – na drodze wstępującej z pęcherza moczowego; może powodować przewlekłą niewydolność nerek; rozpoznanie na podstawie scyntygrafii nerek;
    • ostre zapalenie gruczołu krokowego i najądrza – może być przyczyną zatrzymania moczu, objawów tzw. ostrej moszny;
    • urosepsa – zespół uogólnionej reakcji zapalnej organizmu spowodowanej infekcją układu moczowego; stan bezpośredniego zagrożenia życia.

     

    Leczenie nawracającego zapalenie pęcherza i cewki moczowej

     

    Leczenie polega na eliminacji drobnoustrojów powodujących ZUM. Można zacząć od leczenia empirycznego, stosując powszechnie obowiązujące schematy leczenia, biorąc pod uwagę czynniki, takie jak wiek, płeć, czynniki ryzyka, ciąża, cukrzyca, wydolność nerek, uczulenie na poszczególne antybiotyki. Gdy leczenie empiryczne jest nieskuteczne, należy wykonać posiew moczu z antybiogramem, który da odpowiedź, jaki patogen wywołał zakażenie i na jakie antybiotyki jest on wrażliwy. W przypadku nawrotowych, częstych zakażeń pęcherza i cewki moczowej należy poszukiwać ich przyczyn: wykonać USG jamy brzusznej, badanie ogólne moczu, w dalszej kolejności tomografię komputerową brzucha, scyntygrafię nerek, badania czynnościowe układu moczowego w kierunku refluksu pęcherzowo-moczowodowego.

    Obecnie w większości przypadków nie zaleca się leczenia samego bakteriomoczu bez objawów klinicznych. Bakteriomocz bezobjawowy leczymy tylko w następujących grupach podwyższonego ryzyka przeniesienia zakażenia na wyższe poziomy układu moczowego:

    • kobiety ciężarne (zakażenie może indukować np. poród przedwczesny);
    • mężczyźni przed operacją przezcewkowej resekcji gruczołu krokowego;
    • inne operacje urologiczne, w trakcie których może dojść do krwawienia z błony śluzowej dróg moczowych.
    Autor: lek. Natalia Ignaszak-Kaus

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.