zarejestruj się zaloguj się

Kolor moczu a choroby

Tekst: lek. Małgorzata Haras-Gil
Kolor moczu a choroby
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 24. października, 2013

Prawidłowy kolor moczu jest barwy słomkowej. Nieprawidłowy kolor moczu może oznaczać chorobę. Może także być reakcją na przyjmowane leki. Najczęściej jednak mocz zmienia barwę pod wpływem diety. Mocz może przybrać kolor pomarańczowy, czerwony, brunatny, a nawet ciemnoniebieski. Spośród możliwych chorób, najczęściej nieprawidłowy kolor moczu wskazuje na choroby nerek.

SPIS TREŚCI:

    Czy i jak dieta wpływa na kolor moczu?

     

    Mocz to płyn o charakterystycznym kolorze oraz zapachu. Głównym jego składnikiem jest woda, pozostałe elementy to produkty przemiany materii szkodliwe dla organizmu. Zupełnie niewielką ilość stanowią sole mineralne oraz barwniki żółciowe (to one odpowiedzialne są za kolor, zapach i smak moczu). Fizjologia mówi o słomkowej barwie moczu, w rzeczywistości może ona być jasnożółta a nawet ciemnożółta i nie oznacza choroby. Kiedy więc powinniśmy się niepokoić zmianą barwy moczu?

    Fizjologia mówi o słomkowej barwie moczu, w rzeczywistości może ona być jasnożółta, a nawet ciemnożółta i nie oznacza choroby. Kiedy więc powinniśmy się niepokoić zmianą barwy moczu?

    Jeśli zostanie zauważona zmiana koloru moczu, nie należy od razu wpadać w panikę. Najczęstszą przyczyną są produkty spożywcze zawierające barwniki, a także warzywa lub owoce, które posiadają substancje naturalne barwiące mocz. Kolejnym czynnikiem są przyjmowane leki.

    Warto więc przed wizytą u lekarza zaobserwować:

    • jak długo trwa zmiana barwy moczu,
    • czy każdego dnia intensywność zabarwienia jest jednakowa,
    • czy w moczu obecna jest krew,
    • czy zmienił się zapach moczu,
    • czy mocz oddawany jest częściej lub rzadziej,
    • ile płynów zostało spożytych w ciągu doby,
    • jak wyglądały nasze ostatnie posiłki,
    • jakie leki były przyjmowane.

     

    Barwa moczu a objawy chorobowe

     

    Mocz jasnożółty, przezroczysty - bardzo jasna barwa moczu zwykle nie jest oznaką choroby. Świadczy jedynie dużej ilości przyjmowanych płynów, co w konsekwencji powoduje rozcieńczenie moczu i jego jasną barwę. Jest to zatem sytuacja fizjologiczna.

    Jeśli natomiast zmianie barwy moczu towarzyszy jego częste oddawanie (poliuria) oraz polidypsja (zwiększone pragnienie), mogą być to objawy moczówki prostej – choroby, w której upośledzone jest zagęszczanie moczu. Sytuacja ta wymaga leczenia endokrynologicznego.

    Powszechną a często zapominaną przyczyną jest cukrzyca. W wyniku zaburzeń gospodarki węglowodanowej i hiperglikemii (podwyższonego poziomu glukozy we krwi) dochodzi do polidypsji i poliurii – co w konsekwencji prowadzi do wydalania dużej ilości jasnożółtego, rozcieńczonego moczu. Jeśli sytuacji tej towarzyszy niewytłumaczalny spadek masy ciała u dziecka, w pierwszej kolejności należy przeprowadzić diagnostykę w kierunku cukrzycy typu 1.

    Mocz ciemnożółty – w wyniku małej ilości spożywanych płynów dochodzi do odwodnienia organizmu i oszczędzania wody. W związku z tym nerki resorbują wodę do krwiobiegu, a mocz staje się bardzo zagęszczony, przyjmując barwę ciemnożółtą.

    Mocz pomarańczowy – spowodowany stosowaniem środków przeczyszczających, witamin z grupy B, lub karotenu.

    Mocz czerwono-różowy, ciemnoczerwony, brunatny – często ma związek z dietą. Buraczki, jeżyny, jagody, słodycze, rabarbar a także substancje barwnikowe zawarte w żywności barwią mocz w ten sposób.

    Przyczyną innego koloru moczu mogą być także leki (ryfampicyna, fenytoina, azatiopryna, deferoksamina).

    Nie należy zapominać o uszkodzeniach mechanicznych układu moczowego, (np. uszkodzenie moczowodu złogiem, w przebiegu kamicy nerkowej), zapaleniu pęcherza moczowego, chorób zapalnych nerek – zakażenie bakterią z grupy Serratia, guz Willmsa (występuje u dzieci), rak nerki, rak prostaty. Choroby te mogą prowadzić do krwinkomoczu (kiedy ilość erytrocytów w polu widzenia oglądanym pod powiększeniem 400-krotnym nie przekracza 5) lub krwiomoczu (kiedy ilość krwi w 1 l moczu wynosi 0,5 ml i powoduje zmianę barwy moczu widoczną gołym okiem).

    Wydalanie hemoglobiny, mioglobiny - ich obecność świadczyć może o poważnej chorobie:

    • Hemoglobinuria – to wydalanie hemoglobiny z moczem. Fizjologicznie hemoglobina to nośnik tlenu w erytrocycie. Po jego rozpadzie we krwi pojawia się śladowa ilość wolnej hemoglobiny. Jeśli dojdzie do masywnego rozpadu erytrocytów( np. w niedokrwistości hemolitycznej), ilość wolnej hemoglobiny wzrośnie w sposób znaczący, a po przekroczeniu stężenia 140 mg/ml zacznie się pojawiać w moczu;
    • Mioglobinuria – wydalanie mioglobiny z moczem, do którego dochodzi w przebiegu rabdomiolizy (uszkodzenie mięśni poprzecznie prążkowanych).
       

    Mocz mlecznobiały, mętny – typowy dla ropnych zakażeń układu moczowego. Wykonanie posiewu moczu pozwoli na zidentyfikowanie czynnika etiologicznego zakażenia (najczęściej bakterii E. Coli, Proteus).

    Inną przyczyną może być chyluria – zwiększone wydalanie chłonki z moczem, jednak zdarza się rzadko. Związana jest z wadą rozwojową układu limfatycznego lub niedrożnością układu chłonnego spowodowaną rozrostem nowotworu lub zamknięciem układu przez pasożyty (owsiki).

    Mocz zielononiebieski – najczęściej polekowy (po kontakcie metabolitów obecnych w moczu z powietrzem, dochodzi do utlenienia tych substancji i zmiany barwy moczu na niebieskozielony). Głównymi sprawcami są: witamina B2 i amitryptilina. Taki sam efekt daje zwiększone stężenie bilirubiny lub zakażenie pałeczką ropy błękitnej – Pseudomonas Aeruginosa. Przyczyną może być także bilirubina – wykładnik zapalenia wątroby, marskości wątroby, nowotworu.

    Rzadkim genetycznym czynnikiem jest rodzinna hiperkalcemia. Dzieci obarczone tą chorobą oddają niebieski mocz od chwili narodzin.

    Mocz czarny – takie zabarwienie zapewnia melanina, która pojawić się może w moczu jeśli w organizmie rozrasta się nowotwór ją produkujący (melanoma, melanoblastoma). Jest to też efekt nadmiernej suplementacji żelaza.

     

    Przyczyny zmiany koloru moczu

     

    Może się zdarzyć tak, że jako pierwsza zostanie zauważona zmiana zabarwienia skóry, twardówek (białek) oczu lub błon śluzowych, a dopiero później zmiana barwy moczu lub kału. Nie należy bagatelizować tego stanu, gdyż mogą być to objawy żółtaczki. Skóra chorego z żółtaczką hemolityczną przyjmuje odcień blado-żółty, mocz jest bardzo jasny, odbarwiony, a stolec ma ciemne zabarwienie. Jeśli zażółconym powłokom skórnym towarzyszy ciemny mocz i bardzo jasny kał – sugeruje to żółtaczkę pozawątrobową (mechaniczną). Chorzy skarżą się na uporczywy świąd skóry, nasilający się w warunkach komfortu cieplnego (po położeniu się do łóżka). Żółtaczce wątrobowej towarzyszy prawidłowa barwa moczu.

    Najczęstsze choroby i dolegliwości oraz inne przyczyny wywołujące zmianę barwy moczu:

    • skazy krwotoczne,
    • choroby nerek – zmiany zapalne oraz zwyrodnieniowe kłębuszków nerkowych – (ostre i przewlekłe zapalenie kłębuszków nerkowych) zapalenia naczyń nerkowych (angiopatie) oraz zapalenia tkanki śródmiąższowej, zmiany nowotworowe – rak nerki, rak prostaty oraz urazy nerek,
    • ostre zapalenie pęcherza moczowego i rak pęcherza moczowego,
    • kamica układu moczowego,
    • domieszka krwi miesiączkowej,
    • gorączka,
    • intensywny wysiłek fizyczny,
    • wirusowe zapalenia wątroby, marskość wątroby oraz rak,
    • żółtaczka.

     

    Badanie i leczenie chorób nerek

     

    Dobrze zebrany wywiad pozwoli lekarzowi na wykluczenie wielu potencjalnych przyczyn a tym samym badań, które nie dadzą odpowiedzi na pytanie o etiologię zmiany barwy moczu. Wśród badań podstawowych, które powinny być przeprowadzonych są:

    • badanie ogólne moczu – pozwala ocenić cechy fizyczne - pH, barwę, zmętnienie, zapach, gęstość, oraz cechy chemiczne – stężenie białka, barwników żółciowych, glukozy, ciał ketonowych, hemoglobiny, lipidów;
    • badanie krwi – umożliwi ocenę funkcjonowania narządów wewnętrznych;
    • badanie obrazowe – USG układu moczowego.

    Nie ma jednego sposobu leczenia zmiany barwy moczu. Jest ona jedynie objawem choroby, którą należy zdiagnozować. Jeśli u podstaw objawu leżą błędy dietetyczne lub leki – należy je wyeliminować lub zastąpić innymi. Inne przyczyny wymagają interwencji internistycznej, a nie rzadko chirurgicznej.

    Autor: lek. Małgorzata Haras-Gil

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.