zarejestruj się zaloguj się

Kamienie w nerkach – jakie są przyczyny i objawy kamieni nerkowych?

Tekst: lek. Michalina Masłoń-Wach
Kamienie w nerkach – jakie są przyczyny i objawy kamieni nerkowych?
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 06. listopada, 2016

Kamienie w nerkach to potoczne określenie choroby, jaką jest kamica nerkowa. Polega ona na odkładaniu się w układzie moczowym złogów zwanych potocznie kamieniami. Objawy kamicy to między innymi ból nerek oraz napady kolki nerkowej. Przyczyny tworzenia się kamieni nerkowych są zróżnicowane. Leczenie kamicy wymaga niekiedy usunięcia kamieni nerkowych za pomocą fal uderzeniowych (tzw. kruszenie kamieni).

SPIS TREŚCI:

    Kamienie w nerkach – przyczyny kamicy nerkowej

     

    Przyczyny powstawania kamieni nerkowych są bardzo zróżnicowane, podobnie jak różna jest budowa poszczególnych rodzajów kamieni. Postępowanie lecznicze oraz profilaktyka powstawania kamieni w nerce są uzależnione od: mechanizmu powstawania złogu, chemicznej budowy kamienia, czynników ryzyka nawrotu kamicy oraz aktualnego umiejscowienia złogu.

    Kamienie nerkowe występują z podobną częstością u kobiet i mężczyzn. Największy odsetek zachorowań przypada na 3. i 4. dekadę życia, ale rozpoznawanie kamieni nerkowych u dzieci czy nastolatków też nie jest rzadkością.

    Ogólną zasadą powstawania kamieni nerkowych jest nadmierne wysycenie roztworu – w tym przypadku moczu – substancjami krystalotwórczymi, takimi jak: wapń, sód, szczawiany, cytryniany, moczany czy fosforany. Gdy mocz ulegnie nadmiernemu zagęszczeniu, substancje, których jest w moczu zbyt dużo, ulegają wytrąceniu, tworząc kamienie nerkowe.

    Czynnikami sprzyjającymi temu mechanizmowi są np. zbyt małe spożywanie płynów (szczególnie w godzinach nocnych) lub przeszkoda utrudniająca wydalenie całej porcji moczu – dla przykładu  rozrost gruczołu krokowego u mężczyzn.

    Dodatkowymi czynnikami sprzyjającymi tworzeniu kamieni w nerce są: zmiana pH moczu czy uszkodzenia nabłonka dróg moczowych, co ułatwia przyleganie kamieni w tych miejscach. Czynniki te najczęściej są obecne podczas zakażenia układu moczowego.

     

    Jakie choroby są przyczyną kamicy nerkowej?

     

    Nie można zapominać również o szeregu czynników ryzyka rozwoju kamieni w nerce, które nie dotyczą bezpośrednio układu moczowego. Niektóre dodatkowe czynniki sprzyjające rozwojowi kamieni nerkowych to:

    • kamica moczowa występująca w rodzinie,
    • choroby nowotworowe (np. szpiczak mnogi, białaczka) lub przerzutowanie do układu kostnego,
    • długotrwałe unieruchomienie,
    • choroby zapalne jelit.

    Obok wielu czynników ryzyka tworzenia kamieni w nerce istnieją też takie, które chronią przed ich tworzeniem. Czynniki te nazywane są inhibitorami krystalizacji. Ich odpowiednie stężenie w moczu zmniejsza ryzyko powstania złogu. Najważniejszym z nich jest magnez, a obok niego także: cytryniany, białka obecne fizjologicznie w układzie moczowym oraz glikozaminoglikany.

    Najczęściej występującymi złogami w nerkach są kamienie szczawianowo-wapniowe i fosforanowo-wapniowe. Rzadziej składają się natomiast z fosforanu magnezowo-amonowego, cystyny czy kwasu moczowego.

     

    Jakie są objawy kamieni nerkowych?

     

    Kamienie w nerkach mogą przez wiele lat nie dawać żadnych objawów. W takiej sytuacji rozpoznanie jest zwykle przypadkowe, np. w czasie wykonywania USG jamy brzusznej czy RTG przeglądowego jamy brzusznej z zupełnie innego powodu.

    W większości przypadków nawet wieloletnia bezobjawowa kamica układu moczowego w pewnym momencie przejdzie w postać objawową, czyli ostry atak kolki nerkowej.

    • Najbardziej charakterystycznym objawem ataku kolki nerkowej jest silny ból w okolicy lędźwiowej. Ból ma charakter kolkowy, a więc nie przebiega w sposób ciągły – tzn. występują okresy bardzo silnego bólu w dole pleców, po których następują krótkie okresy bezbólowe. Taka charakterystyka bólu związana jest z przechodzeniem kamienia przez wąski moczowód, którego mięśniówka okresowo kurczy się i rozkurcza.
    • Drugą ważną cechą bólu w kolce nerkowej jest jego promieniowanie. Najbardziej typową lokalizacją promieniowania jest pachwina, okolica spojenia łonowego, często także okolica zewnętrznych narządów płciowych i wewnętrzna powierzchnia uda. Bólowi towarzyszy zwiększone napięcie mięśni w okolicy lędźwiowej po stronie bólu.
    • Kolejnym bardzo typowym objawem kolki nerkowej jest zaburzenie mikcji. Oddawanie moczu jest bolesne, niewielkimi porcjami. Często pojawia się krew w moczu.
    • Dodatkowo często występują nudności i wymioty, niemożność utrzymania przez dłuższą chwilę  jednej pozycji ciała.
    • Jeśli dodatkowo podczas ostrego ataku kolki nerkowej wystąpią: gorączka, dreszcze, zaburzenia świadomości, wskazuje to na niebezpieczne powikłanie, jakim jest ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek. Wymaga ono pilnej hospitalizacji i włączenia do leczenia antybiotyku oraz często zabiegowego odprowadzenia zalegającego moczu.

     

    Ból nerek i kamienie na nerkach – jakie badania wykonać?

     

    W przypadku ataku kolki nerkowej rozpoznanie stawiane jest na podstawie typowego dla kolki charakteru i lokalizacji bólu. Badaniami dodatkowymi są: USG jamy brzusznej, RTG przeglądowe jamy brzusznej, a także TK bez środka cieniującego. W badaniu ogólnym moczu można stwierdzić krwinkomocz lub krwiomocz.

    Po ustąpieniu ostrego bólu (mniej więcej po 23 miesiącach) należy wykonać szczegółowe badania moczu, m.in. dobową zbiórkę moczu w kierunku wydalania krystaloidów oraz badania z krwi, oznaczając stężenia poszczególnych jonów wraz z gazometrią.

    W przypadku podejrzenia wtórnej postaci kamicy, np. w przebiegu zaburzeń endokrynologicznych czy choroby nowotworowej, diagnostyka powinna być poszerzona w jej kierunku.

    W przypadku uzyskania złogu nerkowego powinien on być poddany szczegółowej analizie składu chemicznego.

     

    Jakie są sposoby na kamienie nerkowe? Kamica nerkowa – leczenie

     

    Ogólne zasady postępowania w przypadku obecności kamieni w nerce to:

    • prawidłowe nawodnienie,
    • przynajmniej 2 litry płynów w ciągu doby (nie zapominając o godzinach wieczornych),
    • dieta z ograniczeniem białka zwierzęcego,
    • unikanie i szybkie leczenie zakażeń układu moczowego.

    W zależności od składu chemicznego kamienia (wapń, szczawiany, fosforany, cytryniany, moczany, struwit) należy zastosować odpowiednią dietę na kamicę nerkową, np. ograniczyć spożywanie nabiału, preparatów witaminowych bogatych w witaminę D3 (w przypadku kamicy wapniowej) czy produktów bogatych w szczawiany, jak: szpinak, szczaw, rabarbar, mocna herbata czy kakao – w kamicy szczawianowej.

    Ostry atak kolki nerkowej wymaga kilku równoczesnych działań. Po pierwsze leczenia przeciwbólowego oraz rozkurczowego. Często ból jest na tyle silny, że leki dostępne bez recepty nie są w stanie go uśmierzyć. Wówczas bywa konieczne zastosowanie preparatów opioidowych, które skutecznie redukują ból.

    Oprócz farmakoterapii niezwykle istotne jest odpowiednie nawodnienie (powoduje rozrzedzenie moczu) i poszerzenie moczowodu, co ułatwia proces mikcji. Także aktywność ruchowa pozwoli przemieścić kamień do niższych pięter układu moczowego, a tym samym zredukować ból i przyspieszyć ewentualne wydalenie złogu.

    Ogólnie przyjmuje się, iż kamienie nerkowe o średnicy do 10 mm bez większych problemów mogą być wydalone z układu moczowego. W leczeniu kamieni nerkowych o znacznych rozmiarach, których samoistne wydalenie jest niemożliwe, a ryzyko związane z uszkodzeniem miąższu nerki jest duże, stosuje się metody inwazyjne.

    Zaliczamy do nich przezskórną litotrypsję falami uderzeniowymi (ESWL – potocznie nazywane kruszeniem kamieni), metody endoskopowe, jak nefrolitotrypsja przezskórna (PCNL), czy ureterorenoskopowa litotrypsja (URSL), a także operacje klasyczne (coraz rzadziej wykonywane).

    Autor: lek. Michalina Masłoń-Wach
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Leczenie kamicy nerkowej
    Znaleziono: 2 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 2 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.