zarejestruj się zaloguj się

Kamica moczowa

Tekst: Katarzyna Wolska
Dodane: 20. listopada, 2013

Kamica moczowa jest obecnie schorzeniem bardzo powszechnym. Występuje zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Często dotyka ludzi bardzo młodych, dlatego bardzo ważne jest jej szybkie rozpoznanie i wdrożenie skutecznego leczenia. Złogi mogą umiejscowić się w zasadzie w każdym odcinku dróg wyprowadzających mocz: w nerkach, moczowodzie jak i w pęcherzu moczowym.

SPIS TREŚCI:

    Przyczyny kamicy moczowej

     

    Podstawową przyczyną kamicy moczowej (inaczej nazywanej kamicą nerkową) jest wytrącanie się niektórych substancji zawartych w moczu w postaci złogów. Odkładają się one w drogach moczowych powodując różnorodne objawy, ale mogą również przebiegać całkowicie bezobjawowo. Jeżeli chodzi o czynniki, które sprzyjają temu procesowi to jest ich bardzo wiele. Wśród najważniejszych wymienia się:

    • zakażenia układu moczowego lub zastój moczu,
    • duże stężenie w moczu substancji budujących kamienie np. szczawianów, fosforanów, kwasu moczowego,
    • wiek ( kamica najczęściej występuje u osób młodych, pomiędzy 20 a 50 r. ż),
    • płeć, ponieważ kamica występuje częściej u mężczyzn,
    • w 25% przypadków kamica występuje rodzinnie, tak więc istotne są czynniki genetyczne,
    • nowotwory, osteoporoza, dna moczanowa,
    • unieruchomienie,
    • przebywanie w gorącym i suchym środowisku, praca w takich warunkach,
    • anomalie budowy nerek, np. nerka podkowiasta,
    • leki, np. witamina C i D, preparaty wapnia.

     

    Istotną rolę w rozwoju kamicy odgrywają nawyki żywieniowe. Spożywanie bardzo dużych ilości białka (dieta bogata w mięso) oraz picie zbyt małej ilości wody także są czynnikami sprzyjającymi powstawaniu złogów w drogach moczowych.

     

    Budowa i powstawanie złogów

     

    W ludzkim moczu znajduje się wiele rozpuszczonych substancji. Każda z nich ma określone stężenie. Jeżeli dojdzie do znacznego wzrostu stężenia substancji budującej kamienie to zaczyna się ona wytrącać w postaci złogów. Wyróżniamy kilka typów kamieni ze względu na substancję, z jakiej są zbudowane.

    • Kamienie ze szczawianu wapnia – stanowią około 85% wszystkich kamieni; do ich powstawania predysponuje hiperkalcemia, czyli podwyższone stężenie wapnia we krwi oraz hiperkalciuria, czyli podwyższone stężenie wapnia w moczu.
    • Kamienie z kwasu moczowego – to około 5-10% kamieni; do ich występowania predysponuje niskie pH moczu, dna moczanowa, zażywanie niektórych leków, mogą też występować idiopatycznie, czyli bez znanej przyczyny.
    • Kamienie z apatytu, czyli fosforanu wapnia – około 10% kamieni; występują u pacjentów z nerkową kwasicą cewkowa.
    • Kamienie struwitowe (fosforan amonowo – magnezowy) – od 2 do 20% kamieni, zbudowanych z amonu, magnezu i fosforanu; są charakterystyczne przy zakażeniach bakteryjnych (np. Proteus, Klebsiella, Pseudomonas, Haemophilus), w badaniu ogólnym moczu występuje niemal zawsze ropomocz i bakteriomocz. Struwit buduje najczęściej tzw. kamienie odlewowe, czyli takie, które zajmują układ kielichowo-miedniczkowy.
    • Kamienie cystynowe – zaledwie 1% wszystkich przypadków, występuje u pacjentów z genetycznym zaburzeniem transportu cystyny. Dochodzi tutaj do spadku wchłaniania cystyny w jelicie i w cewce nerkowej, co prowadzi do wzrostu jej stężenia w moczu i do wytrącania w postaci złogów.

    W szczególnych sytuacjach mamy do czynienia ze złogami:

    • ksantynowymi (niedobór oksydazy ksantynowej wrodzony),
    • z ksantyny i oksypurynolu podczas leczenia tiamterenem i allopurinolem,
    • z kwaśnego amonowego moczanu w efekcie przewlekłej biegunki i spadku poziomu potasu (hipokaliemia)
    • indynawirowymi podczas leczenia indynawirem u osób z HIV.

    Do powstania złogu niezbędne jest tzw. jądro krystalizacji. Powstaje ono w moczu, w którym dana substancja tworząca kamień (z wymienionych powyżej) występuje w nadmiernym stężeniu i zaczyna się wytrącać. Złóg następnie rozpoczyna wzrost. Może się to odbywać wokół jednego jądra krystalizacji bądź też kilka jąder może połączyć się ze sobą w jedną całość. Może się zdarzyć, że jądro krystalizacji i pozostała część złogu zbudowane są z różnych składników, np. jądro z apatytu, a pozostała część ze szczawianu wapnia.

     

    Objawy kamicy moczowej

     

    Najbardziej typowym jest wystąpienie ataku tzw. kolki nerkowej. Jest ona spowodowana przemieszczaniem się złogu w moczowodzie. Ból jest bardzo silny, ma charakter falowy (narasta i maleje na zmianę), mimo spadków natężenia nie ustępuje całkowicie. Lokalizuje się w okolicy lędźwi i może promieniować do pachwiny, podbrzusza, uda lub narządów płciowych zewnętrznych. Napady mogą się powtarzać, pomiędzy nimi pacjent nie ma objawów. Podczas napadu kolki mogą występować wymioty, parcie na mocz i jego częste oddawanie, pacjent jest blady i spocony. Niekiedy obecny jest krwiomocz. Bardzo istotnym objawem, na który należy zwrócić uwagę jest gorączka. Może ona oznaczać infekcję spowodowaną złogiem i wymaga dużej czujności ze strony lekarza prowadzącego.

    U pacjentów ze złogiem w moczowodzie możemy mieć również do czynienia z wodonerczem. Jest to poszerzenie miedniczki nerkowej i kielichów spowodowane zablokowaniem moczowodu przez złóg. Jest to rzadko występujące powikłanie, w większości przypadków złóg przechodzi przez moczowód nie powodując jego blokady, i trafia do pęcherza moczowego.

     

    Rozpoznanie kamicy moczowej

     

    Stawia się na podstawie objawów oraz wyników badań obrazowych i laboratoryjnych.

    • Objawy charakterystyczne dla napadu kolki nerkowej
    • Badania laboratoryjne
    • Badania obrazowe:
      • RTG jamy brzusznej – może uwidocznić złogi w zależności od ich budowy. Z powodu różnic w przepuszczalności RTG nie jest dobrym badaniem diagnostycznym w przypadku kamicy, ponieważ nie jesteśmy w stanie zobrazować wszystkich rodzajów złogów.Radiologicznie wyróżniamy trzy rodzaje kamieni:
        • nieprzepuszczające promieniowania, zbudowane ze szczawianu wapnia lub fosforanu wapnia, są bardzo dobrze widoczne na zdjęciu przeglądowym jamy brzusznej
        • częściowo przepuszczające promieniowanie, zbudowane z cystyny lub struwitu, na zdjęciu przeglądowym gorzej widoczne, ale możliwe jest ich rozpoznanie
        • całkowicie przepuszczające promienie rentgenowskie, zbudowane z kwas moczowego, tiamterenu, ksantyny, na zdjęciu przeglądowym są całkowicie niewidoczne.
      • USG nerek – w 95% wykrywa złogi, widoczne jest również ewentualne poszerzenie dróg moczowych, jest badaniem pierwszego rzutu w osób z kolką nerkową i kobiet w ciąży.
      • Tomografia komputerowa bez środka kontrastowego – coraz częściej badanie pierwszego wyboru w pacjentów z kolka, bardzo dobrze uwidacznia złogi, pomaga wykluczyć inne przyczyny dolegliwości.
      • Urografia TK (CTU) – pacjent otrzymuje środek kontrastowy, bardzo dokładna metoda diagnostyczna, pozwala dokładnie zlokalizować złóg, umożliwia ocenę układu kielichowo miedniczkowego.
      • Urografia MR (MRU) – rzadko wykonywana, nie uwidacznia złogów, ale może być stosowana w celu diagnozowania wodonercza.

    Napad kolki nerkowej należy różnicować z:

    • napadem kolki żółciowej
    • ostrym odmiedniczkowym zapaleniem nerek
    • „ostrym brzuchem”
    • innymi przyczynami zwężenia dróg moczowych (nowotwór, gruźlica, martwica brodawek nerkowych).

     

    Leczenie i rokowanie w kamicy moczowej

     

    Kolka nerkowa – stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne, np. diklofenak. W razie bardzo silnego bólu i braku reakcji na NLPZ można podać opioidy np. morfinę, petydyne, tramadol. Podaje się również leki działające rozluźniająco na moczowód np. papaweryna, drotaweryna. Pilnej konsultacji urologa wymaga towarzyszące zakażenie układu moczowego lub zatrzymanie moczu.

    Okres między napadami kolki – zaleca się spożywanie dużej ilości płynów, ograniczenie spożywania mięsa.

    Leczenie inwazyjne:

    • Litotrypsja pozaustrojowa (ESWL) – złogi są rozbijane za pomocą fal uderzeniowych (np. elektromagnetycznych), przeprowadzana jest w znieczuleniu ogólnym. Jest to leczenie pierwszego wyboru w przypadku kamieni o wielkości < 2-2,5 cm. Istotne jest również umiejscowienie złogu. Może być powikłana krwiakiem, zaklinowaniem się fragmentu złogu, krwawieniem (bardzo rzadko), jest bezwzględnie przeciwwskazana u kobiet w ciąży. Skuteczność wynosi od 50 do 80% w zależności od wielkości kamieni.

    Endoskopowe usuwanie złogów:

    • nefrolitotrypsja przezskórna (PCNL) – endoskop wprowadza się do układu kielichowo-miedniczkowego i usuwa się złóg po rozkruszeniu lub cały. 90-95% zabiegów kończy się powodzeniem.
    • litotrypsja ureteroskopowa (URSL) – endoskop wprowadza się przez cewkę i pęcherz do moczowodu i usuwa złóg.

    Wewnątrzustrojowe rozbijanie złogów – wyróżniamy litotrypsję elektrohydrauliczną, pneumatyczną, ultradźwiękową, laserową.

    Klasyczne usuwanie złogów – operacja otwarta w znieczuleniu ogólnym, złóg usuwa się bezpośrednio z miedniczki, nerki, moczowodu. Może być powikłana infekcją rany, częste są nawroty złogów po operacji.            

    Kamica może być powikłana zakażeniami układu moczowego, nefropatią, roponerczem, a nawet prowadzić do niewydolności nerek. Są to jednak rzadkie przypadki. Co do rokowania to jest przeważnie bardzo korzystne. Pogarsza się głównie w przypadku złogów powstających w wyniku zaburzeń genetycznych. Wczesne wykrycie i leczenie przynosi bardzo korzystne efekty, jednak u około 50% chorych zdarzają się nawroty.

    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.