zarejestruj się zaloguj się

Dieta w dnie moczanowej

Tekst: mgr inż. Małgorzata Andrzejczak
Dieta w dnie moczanowej
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 11. października, 2013

Dna moczanowa (skaza moczanowa) jest chorobą wynikającą z nadmiernego wytwarzania kwasu moczowego (postać metaboliczna) lub niedostatecznego jego wydalania (postać nerkowa). Jest to choroba polegająca na podniesieniu się we krwi poziomu kwasu moczowego, który normalnie powinien być usuwany przez układ wydalniczy.

SPIS TREŚCI:

    Co to jest dna moczanowa?

     

    Prawidłowy poziom kwasu moczowego we krwi wynosi 200-420 µmol/l u mężczyzn i 150-340 µmol/l u kobiet przed okresem menopauzy – po menopauzie kobiety mają podobne stężenie kwasu moczowego we krwi jak mężczyźni. Choroba ta pojawia się głównie u mężczyzn, kobiety chorują rzadziej – zwykle dopiero po menopauzie. Chorzy często wykazują nadwagę lub nawet otyłość. Charakterystyczne objawy dny moczanowej to: zaczerwienienie, obrzęk, rozgrzanie zajętego stawu i gwałtowne bóle w czasie napadów. Szczególnie często dna moczanowa objawia się w stawach stóp. Każda postać dny wymaga jak najszybszego leczenia specjalistycznego. W przypadku ostrego ataku oraz dla obniżenia poziomu kwasu moczowego często niezbędne jest leczenie farmakologiczne. Mimo tego, że dna jest schorzeniem nieuleczalnym, to przez odpowiedni tryb życia i dietę oraz wspomaganie lekami można uniknąć napadów dny i powikłań.

     

    Czynniki chorobotwórcze przy dnie moczanowej

     

    Czynniki, które mogą sprzyjać pojawieniu się choroby:

    • czynniki genetyczne powodujące zaburzenia w metabolizmie kwasu moczowego,
    • płeć męska – mężczyźni chorują częściej niż kobiety,
    • wiek – bardzo rzadko chorują osoby poniżej 30. roku życia; u kobiet dna występuje niemal wyłącznie po menopauzie,
    • dieta – spożywanie produktów bogatych w puryny, z których powstaje kwas moczowy,
    • nadużywanie alkoholu (zwłaszcza piwa i silnych alkoholi; wino nie zwiększa ryzyka wystąpienia dny moczanowej),
    • nadwaga, otyłość,
    • nadciśnienie tętnicze,
    • choroba niedokrwienna serca,
    • cukrzyca,
    • zaburzenia lipidowe,
    • leki – niektóre leki zwiększają stężenie kwasu moczowego: kwas acetylosalicylowy (aspiryna; w dawkach <2 g/d), leki moczopędne,
    • niedawny uraz lub operacja,
    • odwodnienie,
    • zakażenie,
    • inne ciężkie choroby (np. nowotwory),
    • stan po przeszczepieniu narządów.

     

    Przyczyny dny moczanowej

     

    We wszystkich postaciach dny moczanowej występuje tzw. hiperurykemia, czyli podwyższony poziom kwasu moczowego we krwi. Kwas moczowy jest produktem przemiany materii i prawidłowo wydalany jest przez nerki z moczem. W przypadku zwiększonej jego ilości w organizmie nerki nie potrafią całkowicie go wydalić, a jego nadmiar odkładany jest w stawach i powoduje stan zapalny. Kryształki kwasu moczowego niewydalone z moczem odkładają się w zajętym stawie i powodują jego bolesność.

    W dnie pierwotnej nie stwierdza się przyczyn innych niż genetyczne - w tym przypadku jest to występujące rodzinnie zaburzenie metabolizmu, polegające na skłonności do wytwarzania nadmiaru kwasu moczowego oraz upośledzenia wydalania tego kwasu przez nerki. W bardzo rzadkich przypadkach przyczyną upośledzenia jest defekt enzymatyczny. Napadom dny sprzyjają: dieta bogata w związki purynowe, alkohol, nadmierny wysiłek fizyczny, czy kuracje głodowe.

    W przypadku dny wtórnej nadmierne wytwarzanie kwasu moczowego lub upośledzenie jego wydalania są wynikiem innej choroby – białaczki, niedokrwistości hemolitycznej, nowotworów, lub też skutkiem ubocznym farmakoterapii czy rentgenoterapii.

     

    Leczenie skazy moczanowej

     

    Leczenie skazy moczanowej trwa całe życie, a skuteczność zależy od pacjenta – nie tylko stosowania się do farmakoterapii, ale i wprowadzenie zmian w sposobie życia wspomaga sukces terapeutyczny. Gdy leczenie wprowadzi się stosunkowo wcześnie – objawy choroby mogą całkowicie ustąpić. W związku z tym:

    • należy unikać czynników mogących powodować ostre napady choroby – nadmiernego wysiłku fizycznego, przechłodzenia organizmu, stresów, gwałtownego odchudzania, alkoholu,
    • trzeba zwrócić uwagę i przestrzegać codziennej diety, która ma wyeliminować z żywienia pokarmy bogate w związku purynowe; należy też regularnie przyjmować posiłki, a ostatni posiłek spożywać na 3-4 h przed snem, gdyż w nocy zwiększa się ilość zatrzymywanego w organizmie kwasu moczowego,
    • należy unikać niektórych leków, które prowadzą do zwiększenia stężenia kwasu moczowego w surowicy krwi (np. leki cytotoksyczne, diazepam, leki moczopędne, lewodopa, dopamina, kwas nikotynowy, leki zawierające kofeinę).

     

    Zalecenia dietetyczne a skaza moczanowa

     

    Dieta chorych na skazę moczanową powinna być prawidłowo zbilansowana – zawierać odpowiednie ilości białka, tłuszczu, węglowodan, witamin i składników mineralnych, a przy tym być niskopurynowa (puryny to związki zasadowe zawarte w większej ilości niektórych produktów). Badania pokazały, że dieta bogata w węglowodany wzmaga wydalanie kwasu moczowego z moczem, a dieta bogata w tłuszcze zwiększa wchłanianie tych związków, dlatego dieta przy skazie moczanowej powinna zawierać mało tłuszczu, a więcej węglowodan. Najlepiej aby w ciągu dnia podaż białka wynosiła 15-30 % energii całodziennej racji pokarmowej, tłuszczu 30 %, a węglowodan 50-55 %. Występowaniu skazy moczanowej sprzyja spożywanie dużych ilości mięsa. Do produktów niezawierających lub zawierających małe ilości puryn należą: dżemy, cukier, miód, ser, mleko, ryż, owoce (produkty te nie wskazane są u chorych na cukrzycę).

    W związku z wysoką zawartością puryn z diety należy wykluczyć: podroby, groch, fasolę, soczewicę, szpinak, szczaw, grzyby, szproty, śledzie, sardynki, wędliny wędzone i konserwowe, zupy i sosy na wywarach mięsnych, galarety, galantyny, ikrę. Poza tym należy wykluczyć czekoladę, marynaty, przyprawy korzenne, pieprz i musztardę. Zabronione jest także spożywanie kawy, czarnej herbaty, kakao i alkoholu, który nasila produkcję puryn. W okresie napadowym wskazana jest dieta bezmięsna - najkorzystniej zastosować dietę płynną (kleikowo–owocową). Jadłospisy powinny być urozmaicone, produkty w nich zawarte świeże i najlepszej jakości, a potrawy lekkostrawne. Najlepiej spożywać 5 posiłków w ciągu dnia – ostatni na 3-4 godziny przed snem. Trzeba także pamiętać o odpowiednim nawadnianiu organizmu – dzienne spożycie płynów powinno wynosić około 3 litrów (herbata zielona, woda, soki rozprowadzane wodą, napary ziołowe ). Wskazane jest aby potrawy były gotowane w wodzie i na parze – należy zrezygnować ze smażenia i pieczenia i zadbać o to aby posiłki były łagodne, a nie pikantne.
    Głodówki w leczeniu dny są zabronione - wiążą się z ketozą, a ta może wyzwalać ataki dny.
    Duże znaczenie w profilaktyce choroby mają ćwiczenia fizyczne, które pomagają w utrzymaniu sprawności ruchowej stawów zaatakowanych przez dnę moczanową.

    Chorzy na skazę moczanową często wykazują nadwagę lub otyłość, a zmniejszenie masy ciała może złagodzić objawy choroby. Redukcję masy ciała powinno jednak przeprowadzać się stopniowo – w przypadku gwałtownego ubytku można wywołać atak dny.

     

    Produkty dozwolone i niedozwolone przy skazie moczanowej

     

    Produkty dozwolone przy dnie moczanowej:

    • pieczywo - pszenne, żytnie i razowe,
    • mąka – pszenna, żytnia, ziemniaczana, pytlowa, razowa,
    • makarony – wszystkie gatunki,
    • kasze – wszystkie rodzaje,
    • mleko,
    • sery chude, twarogowe,
    • jaja całe, białko, żółtko,
    • mięso w ograniczonych ilościach – baranina chude mięso, kurczak bez skóry - filet, królik,
    • ryby - sandacz, tuńczyk, halibut w ograniczonych ilościach dorsz, karp,
    • masło i śmietana w ograniczonych ilościach,
    • ziemniaki – gotowane,
    • warzywa – kalafior, pomidory, chrzan, marchew, koperek, sałata, szczypiorek, zielona pietruszka, cebula, ogórki, rzodkiewka, kalarepa, korzeń pietruszki, seler, buraki,
    • owoce - jagodowe, cytrusowe, jabłka, śliwki, gruszki, morele, brzoskwinie, winogrona, wiśnie,
    • cukier i słodycze – cukier, miód, dżemy, marmolady, konfitury,
    • przyprawy - koperek, pietruszka, szczypiorek, kwasek cytrynowy, sok z cytryny, majeranek, cynamon,
    • w ograniczonych ilościach słaba herbata.

     Produkty zabronione:

    • sery – tłuste,
    • mięso – tłuste, wątroba, nerki, płucka, mózg, serce, kury, gęś, karkówka, boczek,
    • ryby – sardynki, szproty, śledź, makrela, wszystkie wędzone i konserwowe, owoce morza,
    • zboża – gryka, kiełki pszenne,
    • warzyw – soja, fasola biała, groch, szpinak, brukselka, szparagi
    • owoce – suszone morele,
    • używki – mocna czarna herbata, kawa, kakao, czekolada, wszystkie rodzaje alkoholu,
    • inne – nasiona słonecznika, drożdże piwne i piekarskie, ciasto francuskie, ciastka kremowe,
    • tłuszcze – smalec, słonina, boczek.
    Autor: mgr inż. Małgorzata Andrzejczak
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.