zarejestruj się zaloguj się

Cukrzyca a choroby nerek i niewydolność nerek

Tekst: lek. Sylwia Jastrzębowska
Cukrzyca a choroby nerek i niewydolność nerek
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 28. sierpnia, 2014

W przewlekłej cukrzycy może rozwinąć się cukrzycowa choroba nerek, przez lekarzy określana także jako nefropatia cukrzycowa. Na skutek hiperglikemii – wysokiego stężenia cukru we krewi dochodzi do uszkodzenia kłębuszków nerkowych i niewydolności nerek. To jedno z cięższych powikłań cukrzycy, które prowadzi do nadciśnienia tętniczego, anemii i obrzęków.

SPIS TREŚCI:

    Choroby nerek w przebiegu cukrzycy

     

    Co ma wspólnego schorzenie, jakim jest niewydolność nerek z cukrzycą? Czy cukrzycy powinni szczególnie dbać o nerki, jeśli tak to w jaki sposób? Czy są oni bardziej narażeni na schorzenia tego narządu? Wreszcie, w jaki sposób może dochodzić do uszkadzania nerek w przebiegu cukrzycy? Niestety, oba wymienione schorzenia faktycznie są ze sobą znacząco powiązane i warto poznać ich patogenezę, aby móc im skutecznie zapobiegać.

    Mechanizm uszkodzenia nerek w przebiegu cukrzycy jest wynikiem hiperglikemii, czyli zwiększonego stężenia cukru we krwi. Hipergikemia wymusza niejako intensywniejszą pracę nerek. Zwiększa się tzw. przesączanie kłębuszkowe (GFR), czyli ilość filtrowanego osocza w jednostce czasu, zwiększa się wydzielanie substancji obkurczających naczynia i powodujących wzrost ciśnienia tętniczego, takich jak renina, angiotensyna czy endotelina.

    Dochodzi do gromadzenia szkodliwych substancji m.in. tak zwanych produktów glikacji białek (białka połączone z obecnymi w nadmiarze we krwi resztami cukrowymi) i – w konsekwencji – stopniowej utraty funkcjonalnego miąższu nerek a także aktywacji nieprawidłowych szlaków metabolicznych.

    Wszystkie te procesy doprowadzają do powstania miejscowego procesu zapalnego i stopniowego uszkadzania struktury kłębuszka nerkowego, przede wszystkim funkcji tak zwanej błony filtracyjnej, aż do włóknienia tkanki nerek i rozwoju niewydolności narządu, to jedno z poważniejszych powikłań cukrzycy. Zmiany takie zachodzą w różnym tempie i z różną intensywnością u poszczególnych chorych, dlatego też podejrzewa się, że znaczącą rolę odgrywają czynniki genetyczne, decydujące o predyspozycji do rozwoju choroby. Na szczęście współczesna medycyna dysponuje metodami ograniczającymi lub znacznie spowalniającymi proces uszkadzania nerek w przebiegu cukrzycy.

     

    Cukrzycowa choroba nerek – nefropatia cukrzycowa

     

    Stanem, w którym diagnozuje się uszkodzenie nerek, i które wynika z przewlekłej hiperglikemii, czyli zbyt wysokiego poziomu cukru we krwi charakterystycznego dla cukrzycy jest nefropatia cukrzycowa. Lekarze często używają też określenia cukrzycowa choroba nerek, która obejmuje nie tylko ściśle uszkodzenie miąższu nerki przez hiperglikemię, ale także inne częste w cukrzycy stany, takie jak zakażenie układu moczowego czy zapalenia nerek. Sprzyja im między innymi obecność cukru w wydalanym moczu, który stanowi wspaniała pożywkę dla bakterii.

    Nefropatia cukrzycowa występuje u kilku, do niemal 50% osób chorych na cukrzycę, a jednocześnie cukrzyca jest najczęstszą przyczyną stosowania dializoterapii, stanowi bowiem niemal ¼ przypadków.

    Zazwyczaj pierwszym objawem uszkodzenia nerek jest stopniowo narastający białkomocz, jego obecność świadczy o tym, że nerki przestały sobie radzić z dokładnym filtrowaniem, czyli oczyszczaniem krwi z toksycznych produktów przemiany materii, dodatkowo u pacjenta pojawiają się stopniowo kolejne konsekwencje upośledzonej funkcji nerek:

    • nadciśnienie tętnicze,
    • osłabienie,
    • obniżenie odporności organizmu,
    • skłonność do krwawień,
    • anemia czy
    • obrzęki.

    Bez odpowiedniego leczenia, od momentu stwierdzenia białkomoczu, do rozwoju pełnoobjawowej niewydolności nerek upływa średnio 7 do 10 lat. Niezwykle ważne jest zatem, aby u osób z rozpoznaną cukrzycą nie przeoczyć pierwszych objawów uszkodzenia nerek, w tym celu powinny one co najmniej raz w roku oznaczyć ilość białka w moczu oraz poziom kreatyniny, odzwierciedlający funkcję nerek. Nie wolno bagatelizować tak regularnej kontroli tym bardziej, że białkomocz jest całkowicie bezobjawowy, innymi słowy pacjent na tym etapie czuje się dobrze i nie ma żadnych dolegliwości bólowych, a kiedy takie się pojawią, może być już stanowczo za późno na skuteczne leczenie.

     

    Leczenie cukrzycowej choroby nerek

     

    Podstawowa i najważniejsza zasada w leczeniu nefroprotekcyjnym, to jak najszybsze rozpoznanie zagrożenia i natychmiastowe ograniczenie narażenia na czynniki przyspieszające uszkodzenie nerek. Podstawowe i najważniejsze zalecenia to:

    • kontrola glikemii,
    • kontrola i leczenie nadciśnienia tętniczego (współistnienie cukrzycy i nadciśnienia tętniczego oznacza nawet 5-6 krotnie zwiększenie ryzyka rozwoju niewydolności nerek),
    • zaprzestanie palenia tytoniu,
    • unikanie narażenia na leki i związki działające toksycznie na nerki (metale ciężkie, kontrast radiologiczny),
    • dbałość o higienę i unikanie zakażeń układu moczowego,
    • unikanie zastoju moczu lub odwodnienia,
    • kontrola poziomu wapnia i sodu we krwi a także leczenie dyslipidemii,
    • leczenie otyłości.

    Czynnikami, które nie podlegają kontroli, a przyczyniają się do rozwoju niewydolności nerek są ponadto starszy wiek, płeć męska i oczywiście obciążenie genetyczne. Jeśli oprócz białkomoczu występuje retinopatia (uszkodzenia siatkówki), neuropatia (zaburzenia czucia) lub inne powikłania cukrzycy, to również bardziej prawdopodobne jest, że u danego pacjenta dojdzie, lub już doszło do znacznego uszkodzenie nerek.

     

    Leczenie niewydolności nerek w cukrzycy

     

    Kiedy lekarz rozpozna nefropatię cukrzycową, najczęściej na podstawie obecności białkomoczu przez okres co najmniej 6-miesięczny przy wykluczeniu innych chorób nerek, stosuje się leczenie mające na celu spowolnienie procesu chorobowego. Niestety, wielką rolę odgrywa czas w jakim rozpocznie się terapię – im wcześniej uda się rozpoznać chorobę, tym lepsze wyniki leczenia i szansa na znaczne opóźnienie rozwoju niewydolności nerek.

    W zasadzie leczenie choroby nerek w cukrzycy powinno być rozpoczęte z chwilą rozpoznania cukrzycy, wraz z dobrym wyrównaniem poziomu glikemii daje nawet szansę na całkowite zahamowanie uszkadzania narządowego. Poza leczeniem schorzeń podstawowych – cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, dyslipidemii oraz otyłości, pacjent otrzymuje leki działające nefroprotekcyjnie – inhibitory konwertazy angiotensyny lub blokery receptora angiotensyny. Dodatkowo pacjentom zleca się dietę niskosodową i niskobiałkową, zaprzestanie palenia tytoniu i ograniczenie spożycia kofeiny.

     

    Leczenie nerkozastępcze i przeszczep

     

    Jak już wspomniano, w przebiegu cukrzycy, która sama w sobie jest chorobą nieuleczalną, najczęściej udaje się jedynie spowolnić, ale nie zahamować rozwój niewydolności nerek. Leczenie nerkozastępcze u takich chorych rozpoczyna się wcześniej, niż w innych przypadkach, przygotowania do tego leczenia należy rozpocząć, gdy przesączanie kłębuszkowe (GFR) wynosi ok. 30 ml/min, a dializoterapię zwykle rozpoczyna się, gdy spada do poziomu ok. 20 ml/min.

    Ostatecznym sposobem leczenia niewydolności nerek jest przeszczep nerki, do którego wskazania również są bardziej rygorystyczne u cukrzyków, niż osób nie chorujących na cukrzycę. Co więcej, u pacjenta chorującego na cukrzycę typu 1, w przebiegu której funkcja trzustki jest trwale upośledzona, czasem konieczny jest łączny przeszczep obu organów, czyli trzustki i nerki, co oczywiście po pierwsze wiąże się z odpowiednio większym ryzykiem operacyjnym, ryzykiem odrzucenia przeszczepu, koniecznością intensywniejszego leczenia cytostatycznego i wreszcie – dłuższym oczekiwaniem na znalezienie odpowiedniego dawcy.

    Cukrzycy podlegają też bardziej rygorystycznym normom wyrównywania współistniejących chorób i zaburzeń metabolicznych – docelowe wartości ciśnienia tętniczego są dla nich o ok 15-20 % niższe, niż dla całej populacji i wynoszą <130/80 mm Hg, a u osób z dużym białkomoczem nawet < 125/75 mm Hg. Chorzy na cukrzycę obarczeni są większym ryzykiem wystąpienia powikłań ze strony układu naczyniowego (zawał serca czy udar mózgu), dlatego w tej grupie należy dążyć do uzyskania poziomu cholesterolu całkowitego we krwi poniżej 175 mg/dl. Jak widać leczenie niewydolności nerek w przebiegu cukrzycy wymaga wielkiej dyscypliny chorego i niestety – musi być stosowane do końca życia, niemniej jednak sumienne stosowanie się do zaleceń lekarskich pozwala znacznie ograniczyć proces chorobowy i funkcjonować bez jakichkolwiek dolegliwości.

    Autor: lek. Sylwia Jastrzębowska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.