zarejestruj się zaloguj się

Choroby nerek a badanie moczu

Tekst: lek. Małgorzata Haras-Gil
Choroby nerek a badanie moczu
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 24. października, 2013

Wiele spośród chorób ogólnoustrojowych jak i chorób nerek manifestuje się zmianami w badaniu ogólnym moczu. Zmiany te mogą być charakterystyczne dla danej jednostki chorobowej, częściej jednak są nieswoiste, a wraz z obrazem klinicznym choroby ułatwiają lekarzowi postawienie trafnej diagnozy. Jak więc w badaniach moczu manifestują się najczęstsze choroby nerek?

SPIS TREŚCI:

    Co to jest badanie ogólne moczu?

     

    Badanie ogólne moczu najlepiej przeprowadzić z porannej próbki moczu, oddanego po porannej toalecie. Celem badania jest ocena właściwości fizycznych, chemicznych i morfologicznych moczu.

    1. Do cech fizycznych zalicza się: pH, barwę moczu, zmętnienie, zapach i gęstość względną.
    2. Cechy biochemiczne moczu informują o stężeniu białka, barwników żółciowych, glukozy, hemoglobiny, lipidów i innych.
    3. Ocena morfologiczna polega na oglądaniu próbki przez laboranta, który poszukuje w próbce krwinek czerwonych, krwinek białych, wałeczków lub kryształów.

    Wystąpienie zmian w badaniu ogólnym moczu często jest pierwszym sygnałem choroby i nie może być zignorowane.

     

    Ostra Niewydolność Nerek (ONN)

     

    To nagle pojawiające się upośledzenie funkcji nerek, polegające na nieprawidłowej filtracji moczu w kłębuszkach nerkowych. Etiologia choroby może być związana z chorobą samych nerek (np. choroby kłębuszków nerkowych, cewkowo – śródmiąższowe zapalenie nerek na tle bakteryjnym, wirusowym, polekowe), może być efektem hipowolemii(zmniejszonej objętości krwi krążącej), hipoperfuzji nerek, zmniejszonego rzutu serca (wówczas nosi nazwę ONN przednerkowej) lub ONN związana jest z zastojem moczu w wyniku niedrożności moczowodu, chorób pęcherza moczowego, rozrostu prostaty (tzw. ONN zanerkowa).

    Zmiany w badaniu ogólnym moczu pozwalają lekarzowi rozpoznać typ ONN. Jest to bardzo istotne klinicznie, ponieważ pozwala podjąć odpowiednią formę terapii.

    W przednerkowej ONN charakterystyczna jest mała objętość wydalanego moczu (poniżej 400 ml w ciągu doby), mocz jest zagęszczony, towarzyszy wysokie stężenie kreatyniny, mocznika w surowicy. Typową zmianą jest niskie stężenie jonów sodu (Na) w moczu oraz brak zmian morfologicznych – obecne są tylko wałeczki szkliste występujące w moczu fizjologicznie.

    W ONN nerkowej objętość wydalanego moczu jest różna, zwykle jednak zwiększona. Mocz nie jest tak zagęszczony jak w ONN przednerkowej, występuje za to znacznie podwyższone stężenie jonu sodowego w moczu. W osadzie moczu obecne są wałeczki o barwie brunatnej lub pochodzenia nabłonkowego, świadczące o uszkodzeniu nerek. Stężenie kreatyniny i mocznika w surowicy są niskie.

     

    Kłębuszkowe zapalenie nerek

     

    Ostre kłębuszkowe zapalenie nerek – zwane także poinfekcyjnym zapaleniem nerek to nagle pojawiająca się choroba dotykająca kłębuszki nerkowe. Występuje po kilku tygodniachpo infekcji gardła lub skóry, najczęściej spowodowanej przez paciorkowce. Antygeny bakteryjne aktywują odpowiedź immunologiczną człowieka. Powstają kompleksy immunologiczne, które mają negatywny wpływ na funkcjonowanie kłębuszków nerkowych.

    Objawy kliniczne układają się w tzw. triadę Addisa – obrzęki, występowanie nadciśnienia tętniczego oraz zmian w badaniu ogólnym moczu. Najczęściej obserwuje się zmiany w osadzie moczu – wałeczki erytrocytowe. Bardzo często stwierdza się krwinkomocz oraz białkomocz – odpowiedzialny za powstawanie obrzęków.

    Jeśli w trakcie choroby obserwuje się zmniejszenie ilości wydalanego moczu (skąpomocz) lub bezmocz z towarzyszącymi objawami ostrej niewydolności nerek, należy rozważyć leczenie nerkozastępcze (dializoterapię). Sytuacja jest na szczęście rzadka. Dotyczy jedynie 5 % chorych.

     

    Ostre śródmiąższowe zapalenie nerek

     

    To choroba zapalna nerek spowodowana przez zakażenie ogólnoustrojowe i stosowane leki, mające niekorzystny wpływ na funkcjonowanie nerek (tzw. leki nefrotoksyczne). Typowymi objawami zgłaszanymi przez pacjentów są:

    • ból okolicy lędźwiowej,
    • gorączka,
    • zmniejszenie ilości wydalanego moczu,
    • wysypka skórna o charakterze plamisto grudkowym.
    • białkomocz (najczęściej niewielki) - jeśli stosowano Nesteroidowe Leki Przeciwbólowe białkomocz staje się masywny,
    • krwinkomocz,
    • obecność białych krwinek (leukocyturia).

     

    Kamica moczowa

     

    To schorzenie związane z tworzeniem się w drogach moczowych nierozpuszczalnych złogów. Złogi, potocznie zwane „kamieniami”, lokalizują się w miedniczkach nerkowych, kielichach lub moczowodzie. W wyniku przemieszczania się złogu w świetle moczowodu obserwuje się objawy kolki nerkowej – bardzo silny ból lokalizujący się w lędźwiach, promieniujący do pachwin. Towarzyszą mu wymioty, niepokój ruchowy, niskie ciśnienie tętnicze, zlewne poty. W badaniu ogólnym moczu obserwuje się krwinkomocz,a nawet krwiomocz. Objaw ten obecny jest u niemal 90 % chorych z napadem kolki nerkowej. Co ciekawe, w okresie pomiędzy napadami kolki badanie ogólne moczu może nie wykazywać żadnych zmian. Zaleca się aby po upływie 2-3 miesięcy od ostatniego napadu kolki, przeprowadzić diagnostykę. W wydalanym moczu ocenia się stężenie wapnia, kwasu moczowego, szczawianów i cytrynianów. To z tych substancji, po przekroczeniu dozwolonego stężenia, tworzą się złogi. Zidentyfikowanie przyczyny tworzenia się „kamieni” umożliwia zastosowanie odpowiedniej farmakoterapii oraz zmian w diecie, by w przyszłości uniknąć choroby.

     

    Moczówka prosta nerkowa

     

    Choroba ta związana jest z upośledzoną odpowiedzią nerek na działanie hormonu - wazopresyny. Wazopresyna działając na swoje receptory zlokalizowane w cewkach zbiorczych nerek, sprzyja resorpcji zwrotnej wody a więc jest odpowiedzialna za zagęszczanie moczu. Przyczyna choroby może być wrodzona i polega na mutacji genu receptora dla wazopresyny lub nabyta (szpiczak mnogi, torbielowatość nerek, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa lub zaburzenia jonowe – hipokaliemia, hiperkalcemia – w których receptory przestają być wrażliwe na działanie wazopresyny). Objawami choroby jest:

    • wielomocz,
    • ciągłe uczucie pragnienia,
    • odwodnienie organizmu,
    • drgawki,
    • w badaniu ogólnym moczu obserwuje się wydalanie dużej ilości niezagęszczonego moczu,
    • w surowicy - wysokie stężenie wazopresyny.

    Moczówkę prostą nerkową należy różnicować z moczówką prostą centralną (związaną z uszkodzeniem struktur produkujących hormon) oraz z nerwicą pragnieniową. Aby to zrobić, wykonuje się tzw. test wazopresynowy, polegający na podaniu analogu hormonu – desmopresyny. W moczówce prostej nerkowej ciężar właściwy moczu nie zwiększa się, z powodu niewrażliwości receptora na hormon, w moczówce prostej centralnej dochodzi do zagęszczenia moczu, ponieważ receptory są wrażliwe na działanie hormonu a objawy wynikały z jego braku w organizmie.

     

    Nefropatia cukrzycowa

     

    To schorzenie nerek spowodowane przewlekłym narażeniem na hiperglikemię (wysokie stężenie glukozy we krwi). Prowadzi do zmian strukturalnych oraz pogorszenia czynności nerek. Badanie ogólne moczu pozwala ocenić zaawansowanie choroby i ewentualną progresję. Ocenia się wskaźnik GFR – wskaźnik przesączania kłębuszkowego oraz stopień wydalania białka z moczem. Otrzymane wyniki pozwalają zakwalifikować do jednego z pięciu stadiów zaawansowania choroby. Często zgłaszanym przez pacjentów objawem jest pienienie się moczu – spowodowane przez dużą ilość białka. Objaw nie jest charakterystyczny dla nefropatii cukrzycowej.

     

    Zakażenie układu moczowego (ZUM)

     

    To występowanie w drogach moczowych powyżej zwieracza pęcherza moczowego drobnoustrojów zwykle bakterii E.Coli, Proteus. ZUM objawia się:

    • częstomoczem,
    • bólem w okolicy nadłonowej i lędźwiowej,
    • cuchnącym zapachem moczu,
    • gorączką,
    • dreszczami.

    Wykonanie posiewu moczu wraz z antybiogramem pozwala zidentyfikować czynnik etiologiczny i umożliwia zastosowanie skutecznego antybiotyku. Badanie ogólne moczu wskazuje na infekcje – leukocyturia, wałeczki leukocytarne, rzadziej krwinkomocz.

    Autor: lek. Małgorzata Haras-Gil
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Choroby nerek
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.