zarejestruj się zaloguj się

Badanie prostaty

Tekst: lek. Adam Madej
Dodane: 18. lutego, 2014

Badanie prostaty przeprowadza się w przypadku podejrzenia łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (przerostu prostaty). Diagnostyka obejmuje wywiad z pacjentem, badanie palcem przez odbytnicę, ocenę brzucha przy pomocy dotyku, badania obrazowe, w tym USG. Lekarz zleca także badanie ogólne moczu. Konieczne może być wykonanie badania na obecność antygenu PSA.

lek. Adam Madej
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Wywiad z pacjentem

     

    Podczas wywiadu lekarskiego chory zgłasza lekarzowi problemy, które skłoniły go do szukania pomocy medycznej. Lekarz  zadaje pytania dotyczące dolegliwości ze strony dróg moczowych, przede wszystkim objawów ze strony dolnych dróg moczowych, takich jak:

    • oddawanie moczu w nocy (nykturia),
    • częstomocz dzienny,
    • parcia naglące,
    • bolesne oddawanie moczu (dysuria),
    • osłabienie strumienia moczu,
    • trudności w rozpoczęciu mikcji,
    • przerywany strumień moczu,
    • oddawanie moczu kroplami,
    • wydłużony czas oddawania moczu,
    • uczucie zalegania moczu.

    Najważniejsze dolegliwości charakteryzujące łagodny rozrost stercza (nazywany przez pacjentem przerostem prostaty) zawarte są w kwestionariuszu IPSS (International Prostate Symptom Score), czyli Międzynarodowej Skali Punktowej Objawów Towarzyszącym Chorobom Stercza.

    Kwestionariusz ten zawiera 7 pytań, na które chory może odpowiedzieć wypełniając specjalną ankietę podczas wizyty lub lekarz sam ocenia uwzględnione w kwestionariuszu dolegliwości na podstawie rozmowy z chorym. Odpowiedzi na pytania są punktowane, a suma punktów odpowiada zaawansowaniu łagodnego rozrostu stercza. Chory może zostać poproszony o wypełnienie kwestionariusza IPSS kilkakrotnie podczas procesu leczenia (np. po pół roku leczenia lekami, by obiektywnie sprawdzić czy zmniejszyły one dolegliwości).

    Lekarz podczas wywiadu pyta również o inne dolegliwości urologiczne np. nietrzymanie moczu, obecność krwi w moczu, zaburzenia życia seksualnego. Podczas wizyty chory powinien być przygotowany do podania wszystkich chorób, z powodu których się leczy, powinien umieć wymienić wszystkie leki, które przyjmuje (np. mieć napisane na kartce), powinien wiedzieć, jakie operacje przebył i posiadać dokumentację medyczną w postaci kart informacyjnych ze wszystkich pobytów szpitalnych. Te informacje mogą mieć ogromne znaczenie w diagnostyce i różnicowaniu chorób gruczołu krokowego, np. cukrzyca może wpływać na nykturię, tak samo jak przyjmowane leki moczopędne itd.

     

    Badania gruczołu krokowego

     

    Badanie przedmiotowe polega na:

    • palpacyjnym badaniu brzucha (obmacywaniu) w celu oceny narządów jamy brzusznej,
    • badaniu tzw. objawu Goldflama, czyli bolesności podczas wstrząsania okolic lędźwiowych w celu oceny nerek (delikatne uderzenie w okolicę powyżej tak zwanego krzyża),
    • badaniu moszny i prącia (stulejka, czyli niemożność odprowadzenia napletka lub prawie całkowite zarośnięcie napletka może powodować objawy LUTS, a w skrajnych przypadkach nawet zatrzymanie moczu),
    • badaniu palcem przez odbytnicę określane jako badanie per rectum lub DRE (digital recital examination).

     

    Badanie palcem przez odbytnicę

     

    Podczas badania prostaty przez odbyt, lekarz wprowadza palec do odbytnicy chorego w celu oceny gruczołu krokowego. Badanie to przeprowadza się najczęściej w pozycji stojącej, kiedy chory pochyla się do przodu lub w pozycji leżącej na boku z nogami podkurczonymi do klatki piersiowej. Badanie to nie jest przyjemne, jednak nie powinno być bolesne – lekarz używa środka poślizgowego, czasami żelu znieczulającego dla zapewnienia maksymalnego komfortu chorego. Uciskając gruczoł krokowy, lekarz ocenia jego wielkość, spoistość, bolesność oraz obecność guzków – stwardnień, które mogą sugerować obecność choroby nowotworowej.

    Oceniane jest również napięcie mięśnia zwieracza odbytu, obecność innych chorób np. żylaków odbytu, raka odbytu, szczeliny odbytu. W badaniu prostaty per rectum można również rozpoznać zapalenie gruczołu krokowego oraz ocenić powiększone pęcherzyki nasienne. Jest to badanie, które powinno być przeprowadzone podczas wizyty w gabinecie urologicznym. Badanie palcem przez odbytnicę zmienia poziom swoistego antygenu sterczowego (PSA – Prostate-specific Antigen) w surowicy krwi. Jeżeli lekarz zleca wykonanie badania PSA może odstąpić od badania per rectum podczas pierwszej wizyty, powinien jednak przeprowadzić badanie palcem przez odbytnicę podczas kolejnej wizyty.

     

    Badania dodatkowe laboratoryjne

     

    Badanie ogólne moczu (BOM) powinno być wykonane u chorych z objawami ze strony dolnych dróg moczowych, ponieważ mogą one towarzyszyć zakażeniu układu moczowego (ZUM). W przypadku podejrzenia ZUM należy wykonać również posiew moczu. Poza tym utrudniony odpływ moczu z pęcherza oraz zaleganie moczu zwiększa ryzyko występowania zakażeń dróg moczowych. Wykonanie BOM pozwala również na wykrycie krwinkomoczu.

    Oznaczenie poziomu swoistego antygenu sterczowego PSA w surowicy krwi odgrywa rolę we wczesnym wykrywaniu raka stercza u mężczyzn. Powinno być ono wykonane u chorych w wieku powyżej 50 roku życia. Za prawidłowy poziom PSA w surowicy krwi uznaje się wartości od 0 do 4 ng/ml. Niemniej jednak poziom PSA zależy od wieku chorego, od wielkości gruczołu krokowego oraz wielu innych czynników, dlatego też wynik PSA powinien być oceniany przez lekarza urologa w połączeniu z innymi danymi klinicznymi.

     

    Badania dodatkowe obrazowe

     

    Ultrasonografia (USG) jamy brzusznej ze szczególną oceną nerek, pęcherza moczowego i stercza jest podstawowym badaniem obrazowym w którym ocenia się wielkość i kształt gruczołu krokowego, a także obecność zwapnień w sterczu. Ocenie podlega również pęcherz moczowy – grubość jego ściany, występowanie guzów pęcherza moczowego, które mogą dawać objawy LUTS, a także kamicy pęcherza moczowego, która jest powikłaniem łagodnego rozrostu stercza. Innym powikłaniem jest zastój moczu w nerkach (poszerzenie układu kielichowo-miedniczkowego; wodonercze), które można ocenić badając nerki. Wielkość prostaty określa się w badaniu ultrasonograficznym na podstawie trzech wymiarów: wysokości, szerokości i długości oraz obliczenia na ich podstawie objętości gruczołu, która określana jest w ml (lub odpowiadających im cm3).

    Prawidłowy gruczoł krokowy ma objętość ok. 20-30 ml. Większa objętość uznawana jest za nieprawidłową, w zaawansowanych przypadkach może przekraczać 100 – 150 ml. W badaniu USG można ocenić występowanie tzw. trzeciego płata stercza. Jest to sytuacja, kiedy powiększający się gruczoł krokowy rośnie w kierunku światła pęcherza moczowego. Występowanie trzeciego płata stercza zwiększa ryzyko zatrzymania moczu. Występowanie zwapnień w sterczu (ognisk hiperechogenicznych) świadczy o przewlekłym zapaleniu stercza, które często współistnieje z łagodnym rozrostem, z kolei ogniska hipoechogeniczne mogą nasuwać podejrzenie raka stercza. Pogrubienie błony śluzowej pęcherza świadczy o występowaniu przeszkody podpęcherzowej.

    W badaniu USG można zaobserwować powikłania łagodnego rozrostu stercza świadczące o długotrwałym procesie chorobowym. Zalicza się do nich: znaczne pogrubienie i beleczkowanie błony śluzowej pęcherza moczowego, występowanie uchyłków pęcherza moczowego, kamię pęcherza moczowego, obustronne poszerzenie moczowodów, poszerzenie układu kielichowo-miedniczkowego, wodonercze.

    Badanie USG, mające na celu ocenić stercz powinno być wykonane przy dobrze wypełnionym pęcherzu moczowym. Tylko takie warunki pozwalają na dokładną ocenę pęcherza moczowego i stercza, który jest widoczny przez tzw. okno pęcherzowe, czyli właśnie dobrze wypełniony pęcherz moczowy. Chory powinien wypić ok. 1 litr płynów na godzinę przed badaniem.

    Badanie USG nie jest konieczne dla rozpoznania łagodnego rozrostu stercza, dostarcza jednak wiele cennych informacji dotyczących stanu gruczołu krokowego, stopnia zaawansowania łagodnego rozrostu stercza oraz występowania ewentualnych powikłań.

     

    Pomiar przepływu cewkowego – uroflowmetria

     

    Badanie przepływu cewkowego jest pomiarem tempa przepływu moczu przez cewkę moczową podczas mikcji. Pozwala ono zróżnicować występowanie przeszkody podpęcherzowej i osłabienia mięśnia wypieracza pęcherza moczowego od innych przyczyn występowania LUTS np. zwężenia cewki moczowej. Podczas badania chory oddaje mocz do specjalnej toalety, która mierzy różne parametry przepływu m.in. maksymalny przepływ cewkowy (Qmax).

    Prawidłowy Qmax wynosi powyżej 15 ml/s, niższe wartości świadczą o występowaniu przeszkody podpęcherzowej. Badanie należy wykonać u chorych z dobrze wypełnionym pęcherzem moczowym, to znaczy objętość moczu w pęcherzu powinna wynosić co najmniej 150 ml – wtedy wynik uroflowmetrii można uznać za wiarygodny. Dla rzetelnej oceny przepływu cewkowego badanie to należy wykonać co najmniej dwa razy.

     

    Zaleganie moczu po mikcji

     

    Oceny zalegania moczu po mikcji można dokonać po wykonaniu uroflowmetrii lub poprosić chorego o oddanie moczu po wykonaniu badania ultrasonograficznego dróg moczowych. Objętość zalegającego moczu określa się również pod kontrolą badania USG.

    aleganie moczu do 30 ml nie ma znaczenia klinicznego, powyżej 50 ml świadczy o niewydolności mięśnia wypieracza, to znaczy, że nie jest on w stanie odprowadzić całej objętości moczu z pęcherza, nie może pokonać przeszkody podpęcherzowej, którą jest powiększony gruczoł krokowy. Zaleganie moczu powyżej 100 ml może być wskazaniem do leczenia operacyjnego łagodnego rozrostu stercza.

    Autor: lek. Adam Madej
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Badanie PSA
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.