zarejestruj się zaloguj się

Zespoły preekscytacji

Tekst: lek. Rafał Drobot
Zespoły preekscytacji
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 18. marca, 2015

Zespoły preekscytacji to grupa schorzeń wrodzonych, związanych z obecnością dodatkowego pęczka mięśniowego, umożliwiającego przewodzenie pobudzenia elektrycznego do komór mięśnia sercowego. Pobudzenie jest przewodzone niezależnie od węzła przedsionkowo-komorowego, czyli fizjologicznego elementu przewodzącego impuls elektryczny z przedsionków do komór.

lek. Rafał Drobot
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym są zespoły preekscytacji?

     

    Cechy preekscytacji w badaniu elektrokardiograficznym (EKG)

     

    Cechy zespołów preekscytacji można wykryć u mniej niż 0,25% osób, które zostały poddane badaniu elektrokardiograficznemu (EKG). Schorzenia z tej grupy stwierdza się niespełna dwa razy częściej u mężczyzn niż u kobiet. Niemniej jednak faktyczna częstość występowania dodatkowych dróg przewodzenia impulsów elektrycznych między przedsionkami, a komorami mięśnia sercowego jest większa, ponieważ:

    • u części chorych przewodzenie możliwe jest jedynie w kierunku wstecznym (tj. z komór do przedsionków) – tzw. utajona droga dodatkowa;
    • u innych pacjentów przewodzenie zstępujące (tj. z przedsionków do komór) może mieć charakter przerywany – tzw. intermitująca droga dodatkowa.

    Warto podkreślić fakt, że jedna osoba może posiadać dwie lub trzy (i więcej) drogi dodatkowe.

     

    Zespół Wolffa-Parkinsona-White'a (Zespół WPW)

     

    W znamiennej większości przypadków (ponad 95%) cechy preekscytacji w zapisie krzywej EKG wiążą się z obecnością dodatkowego pęczka łączącego przedsionek z komorą poprzez tzw. bruzdę przedsionkowo-komorową – jest to tzw. pęczek Kenta. Obecność pęczka Kenta odpowiedzialna jest za wystąpienie u pacjenta zespołu Wolffa-Parkinsona-White'a (zespół WPW). Niemniej jednak rozpoznanie kliniczne tego zespołu powinno się stawiać tylko i wyłącznie u osób, u których występują cechy preekscytacji w zapisie krzywej EKG z tachyarytmią (zbyt szybką, nieregularną akcją serca). Częstość z jaką występuje zespół WPW oceniana jest na 0,1–0,3% populacji ogólnej. Nagła śmierć sercowa u osób cierpiących na to schorzenie występuje relatywnie rzadko – u niespełna 1% pacjentów dotkniętych tą jednostką chorobową. Opisano rodzinne występowanie zespołu Wolffa-Parkinsona-White'a w 3 % wszystkich przypadków choroby, z dziedziczeniem autosomalnym dominującym.

     

    Zespół Mahaima

     

    U około 1-2% pacjentów z elektrokardiograficznymi cechami preekscytacji obecne są tzw. włókna Mahaima, biegnące najczęściej prawostronnie i tworzące:

    • szlak przedsionkowo-pęczkowy – włókna rzekome,
    • szlak węzłowo-pęczkowy – włókna prawdziwe.

    Ich obecność warunkuje wystąpienie klinicznego zespołu Mahaima.

     

    Zespół Lowna-Ganonga-Levine'a

     

    Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy przyjmuje się, że zespół Lowna-Ganonga-Levine'a (zespół LGL) nie jest związany z żadną swoistą wadą układu bodźcotwórczo-przewodzącego. Schorzenie jest prawdopodobnie uwarunkowane wysoką sprawnością przewodzenia przez węzeł przedsionkowo-komorowy.

     

    Zespoły preekscytacji – przyczyny i patogeneza

     

    Rozwój i charakterystyka drogi dodatkowej w zespole WPW

     

    Dodatkowy szlak przewodzenia przedsionkowo-komorowego impulsów elektrycznych tworzy się podczas kształtowania się tzw. pierścieni włóknistych w czasie embriogenezy, jako wrodzony defekt. Droga dodatkowa zbudowana jest ze zwykłej mięśniówki roboczej serca. W odróżnieniu od węzła przedsionkowo-komorowego, pęczek Kenta przewodzi impulsy elektryczne szybko i bez opóźnienia.

    Niespełna 10% dodatkowych dróg cechuje typ przewodzenia identyczny jak w węźle przedsionkowo-komorowym (z ubytkiem). Dodatkowy wolno przewodzący szlak przedsionkowo-komorowy najczęściej leży w okolicy tylno-przegrodowej. Jest on czynny tylko i wyłącznie w kierunku wstecznym (od komór do przedsionków), uczestnicząc w powstawaniu tzw. przewlekłego częstoskurczu nawrotnego z łącza przedsionkowo-komorowego.

     

    Charakterystyka drogi dodatkowej w zespole Mahaima

     

    Włókna Mahaima znajdujące się w obrębie wolnej ściany pierścienia trójdzielnego stanowią równoległy do fizjologicznego, nieprawidłowy szlak przewodzenia przedsionkowo-komorowego. W jego skład wchodzą takie komponenty jak:

    • element przewodzący z ubytkiem,
    • nieprawidłowy pęczek Hisa – łączący się poprzez włókna Purkiniego z dystalną częścią prawej odnogi pęczka Hisa lub bezpośrednio z mięśniem koniuszka prawej komory

    Włókna Mahaima są zaliczone do struktur wolno przewodzących, dlatego też są uważane za strukturę przypominającą węzeł przedsionkowo-komorowy.

     

    Zaburzenia rytmu charakterystycznew dla zespołu WPW

     

    • ortodromowy częstoskurcz nawrotny przedsionkowo-komorowy (AVRT) – pobudzenie zstępujące zachodzi przez węzeł przedsionkowo-komorowy, a pobudzenie wsteczne odbywa się drogą dodatkową; w zapisie krzywej EKG zespoły QRS są wąskie.
    • częstoskurcz przedsionkowo-komorowy antydromowy – pobudzenie zstępujące zachodzi drogą dodatkową, a pobudzenie wsteczne przez węzeł przedsionkowo-komorowy lub drugą drogą dodatkową; w zapisie krzywej EKG zespoły QRS są szerokie.
    • migotanie przedsionków jeśli dodatkowa droga przewodzenia impulsu elektrycznego ma tzw. krótki okres refrakcji (okres niepobudliwości), wówczas istnieje znaczna tachyarytmia (przyspieszona i nieregularna akcja serca) i może wystąpić migotanie komór; w zapisie krzywej EKG zespoły QRS są szerokie.
    • częstoskurcz przedsionkowy lub trzepotanie przedsionków – pobudzenie zstępujące odbywa się drogą dodatkową; w zapisie krzywej EKG zespoły QRS są szerokie.

     

    Zaburzenia rytmu charakterystyczne dla zespołu Mahaima

     

    Arytmią typową dla zespołu Mahaima jest częstoskurcz, w którym drogą zstępującą przewodząca pobudzenie elektryczne są włókna dodatkowe przewodzące z ubytkiem (wolno), a wsteczne przewodzenie odbywa się za pośrednictwem fizjologicznego układu przewodzącego.

     

    Choroby serca towarzyszące zespołom preekscytacji

     

    U 5-10 % chorych z rozpoznanym zespołem preekscytacji można stwierdzić:

    • anomalię Ebsteina,
    • zwężenie ujścia aorty,
    • wrodzone przełożenie wielkich pni tętniczych,
    • zespół wypadania płatka zastawki mitralnej (zespół Barlowa).
       

     

    Zespoły preekscytacji – objawy

     

    Spośród wszystkich osób u których można stwierdzić elektrokardiograficzne cechy preekscytacji, objawy chorobowe występują zaledwie u połowy. Pierwsze symptomy zazwyczaj pojawiają się po raz pierwszy w dzieciństwie lub u młodych dorosłych.

    Podstawowym i kardynalnym objawem występującym w zespołach preekscytacji są napady kołatana serca. Czasem występują omdlenia, może także dojść do wystąpienia nagłego zatrzymania krążenia i nagłej śmierci sercowej (zatem istnieje zwiększone ryzyko nagłego zgonu). Najczęściej arytmia ma charakter nawracający i znacznie pogarsza jakość życia chorego.

     

    Zespoły preekscytacji – zmiany elektrokardiograficzne

     

    W zespołach preekscytacji możemy zaobserwować następujące zmiany w przebiegu krzywej elektrokardiograficznej:

    • skrócenie odstępu PQ poniżej 120 milisekund,
    • fala δ na ramieniu wstępującym zespołu QRS,
    • poszerzenie zespołu QRS,
    • zmiany odcinka ST-T.

     

    Zespoły preekscytacji – leczenie

     

    Chorzy ze spowodowaną przedwczesnym pobudzeniem przyspieszoną, nieregularną akcją komór serca, z szerokimi zespołami QRS w zapisie krzywej elektrokardiograficznej w ostrej fazie mogą wymagać podania leków antyarytmicznych wpływających na przewodzenie impulsów elektrycznych drogą dodatkową. Zastosowanie znajdują takie leki jak: prokainamid, propafenon i flekainid.

    W tej grupie chorych wymagana może być także kardiowersja elektryczna. Należy wstrzymać się z podawaniem adenozyny, gdyż w tym szczególnym przypadku może być ona niebezpieczna, wywołując migotanie komór. Podczas migotania przedsionków nie można zastosować w monoterapii (jako jedynego leku) werapamilu, dilitiazemu ani digoksyny u osób z drogą dodatkową zdolną do szybkiego przewodzenia impulsów elektrycznych.

    W leczeniu przewlekłym arytmii związanych z obecnością drogi dodatkowej zastosowanie znajdują takie leki jak: beta-adrenolityki (beta-blokery), propafenon, sotalol, flekainid, amiodaron. Błędem jest stosowanie w leczeniu przewlekłym amiodaronu u chorych, którzy oczekują na wykonanie zabiegu ablacji, gdyż lek ten poprzez swoje przedłużone działanie związane z gromadzeniem się w ustroju, może utrudnić wykonanie skutecznej procedury zabiegowej.

    Zabieg przezskórnej ablacji drogi dodatkowej umożliwia całkowite wyleczenie – zniesienie ryzyka wystąpienia potencjalnie śmiertelnych zaburzeń rytmu serca. Skuteczność takiego zabiegu jest bardzo wysoka – sięga 95-98 %, natomiast ryzyko nawrotu arytmii i konieczności wykonania powtórnego zabiegu oscyluje w granicach 3-5%. Ryzyko związane z procedurą zabiegową jest znacznie mniejsze aniżeli to, jakie stwarza obecność anomalii w obrębie układu przewodzącego mięśnia sercowego.

    Autor: lek. Rafał Drobot

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.