zarejestruj się zaloguj się

Zapalenie wsierdzia

Tekst: Edyta Ćwiek
Dodane: 17. października, 2013

Zapalenie wsierdzia ma najczęściej charakter infekcyjny i dotyka rocznie ponad 3000 osób w Polsce, najczęściej między 50 a 70 rokiem życia. Wiele czynników predysponuje do rozwoju infekcyjnego zapalenia wsierdzia, a jego objawy związane są z lokalizacją i nasileniem zmian zapalnych w obrębie serca. Jego rozwój jest podstępny, a manifestacja niecharakterystyczna. 

SPIS TREŚCI:

    Przyczyny zapalenia wsierdzia

     

    Wsierdzie czyli endokardium jest najbardziej wewnętrzną częścią ściany serca. Zbudowane jest z tkanki łącznej i wyścieła od wewnątrz jamy przedsionków i komór, jest także elementem budowy zastawek serca. Do zapalenia wsierdzia dochodzi najczęściej drogą krwiopochodną. Gdy drobnoustroje będące źródłem zapalenia znajdują się we krwi, mówimy o bakteriemii (czyli zakażeniu krwi bakteriami),wiremii (jeśli we krwi znajdują się wirusy) lub fungemii (gdy dochodzi do zakażenia krwi grzybami chorobotwórczymi). Infekcyjne zapalenie wsierdzia rozwija się najczęściej w przebiegu bakteriemii (zwykle paciorkowcowej lub gronkowcowej) lub (rzadziej) fungemii.

    Stany predysponujące do rozwoju infekcyjnego zapalenia wsierdzia to m.in.:

    • przebyta choroba reumatyczna serca,
    • wrodzone wady serca,
    • wady zastawek,
    • kardiomiopatia przerostowa,
    • stan po implantacji protezy zastawkowej lub elektrod stymulatora, a także kardiowertera-defibrylatora,
    • narkomania (szczególnie podawanie narkotyków drogą dożylną),
    • stany ciężkiego niedoboru odporności predysponujące do zakażeń krwi (m.in. AIDS),
    • stany po zabiegach operacyjnych lub rozległych zabiegach stomatologicznych przeprowadzonych bez osłony antybiotykowej,

    Infekcyjne zapalenie wsierdzia obejmuje najczęściej zastawki (szczególnie zastawkę aortalną), rzadziej jamy serca. W ok. 10% przypadków choroba zajmuje więcej niż jedną zastawkę. Szacunkowo od u 25–45% chorych nie udaje się zidentyfikować czynnika etiologicznego zapalenia wsierdzia.

     

    Objawy zapalenia wsierdzia

     

    Objawy zapalenia wsierdzia uzależnione są od jego lokalizacji i często są bardzo niecharakterystyczne. Obejmują m.in.:

    • podwyższoną temperaturę ciała – gorączka z dreszczami lub przedłużający się stan podgorączkowy jest objawem obecnym u 80% chorych. Może ona nie wystąpić o osób starszych lub w przypadku współwystępowania niewydolności serca lub nerek,
    • osłabienie, duszność, kaszel – spowodowane niewydolnością serca lub zatorowością płucną,
    • bóle mięśni i stawów,
    • brak apetytu, nudności wymioty,
    • wybroczyny na skórze, a także wybroczyny pod płytką paznokciową (charakterystyczne o wyglądzie wbitej pod paznokieć drzazgi),
    • guzki Oslera – późny objaw bakteryjnego zapalenia wsierdzia, są to bolesne czerwone zmiany zlokalizowane w obrębie palców rąk i stóp, spowodowane stanem zapalnym drobnych naczyń krwionośnych (mogą one być obecne także w toczniu układowym),
    • niebolesne plamy krwotoczne na dłoniach i stopach.

    Często objawy infekcyjnego zapalenia wsierdzia wynikają z obecności powikłań, z których najważniejsze są udary mózgu, zatorowość płucna i zatory tętnic obwodowych.

     

    Zapalenie wsierdzia – badania i diagnostyka

     

    Zapalenie wsierdzia w swoim obrazie klinicznym nie posiada cech charakterystycznych pozwalających na postawienie rozpoznania ze stu procentowym prawdopodobieństwem. Jednak występowanie stanów predysponujących zarówno do zapalenia wsierdzia, jak i zakażeń krwi w połączeniu z objawami zgłaszanymi przez pacjenta mogą nasunąć lekarzowi podejrzenie infekcyjnego zapalenia wsierdzia. U 80% pacjentów w badaniu przedmiotowym obecne są szmery nad sercem sugerujące niedomykalność mitralną lub aortalną w przebiegu uszkodzenia zastawek przez proces zapalny.

    Badaniami pozwalającymi na potwierdzenie rozpoznania są badanie krwi (w szczególności posiew) i badanie echokardiograficzne. Przy bakteryjnym zapaleniu wsierdzia, posiew krwi pozwala na potwierdzenie obecności drobnoustrojów we krwi, a także na ewentualne określenie ich gatunku. Ujemny wynik posiewu może być wynikiem zastosowanej przed pobraniem krwi antybiotykoterapii, dlatego istotne jest pobranie próbki krwi jeszcze przed podjęciem próby leczenia.

    W przypadku podejrzenia infekcyjnego zapalenia wsierdzia u pacjenta lekarz zleca przeprowadzenie przezklatkowego lub przezprzełykowego badania echokardiograficznego. U ok. 50% chorych z IZW przezklatkowe badanie echokardiograficzne ujawnia wegetacje w obrębie zastawek lub wsierdzia ściennego. Są to ruchome twory zbudowane z płytek krwi, włóknika i kolonii bakteryjnych. Skutkiem obecności wegetacji może być nieodwracalne uszkodzenie aparatu zastawkowego prowadzące do niedomykalności zastawki, powstania tętniaka lub ropnia okołozastawkowego. Badanie przezprzełykowe przeprowadzane jest u pacjentów z dużym klinicznie prawdopodobieństwem infekcyjnego zapalenia wsierdzia i prawidłowym obrazie echokardiograficznym w badaniu przezklatkowym. Echokardiografia przezprzełykowa ma większą czułość w wykrywaniu okołozastawkowych powikłań IZW, jednak odróżnienie zwyrodnienia płatków zajętej zastawki od małych wegetacji może być niemożliwe nawet w tego typu badaniu.

    Wg wytycznych European Society of Cardiology rozpoznanie infekcyjnego zapalenia wsierdzia uważa się za pewne jedynie w przypadku stwierdzenia cech zapalenia wsierdzia u chorego z uogólnionym zakażeniem lub posocznicą.

     

    Leczenie zapalenia wsierdzia

     

    Leczenie infekcyjnego zapalenia wsierdzia winno być prowadzone w warunkach szpitalnych i opierać się w pierwszej kolejności na postępowaniu przeciwdrobnoustrojowym. Antybiotyk powinien być dobrany w oparciu o wynik antybiogramu (o ile to możliwe) i podawany dożylnie przez ok. 4–6 tygodni (antybiotykoterapia celowana). Gdy stan chorego wymaga podjęcia pilnego leczenia, konieczne bywa zastosowanie antybiotykoterapii empirycznej, czyli podanie antybiotyku, który zgodnie z najnowszą wiedzą medyczną, aktywny jest wobec grupy drobnoustrojów, która wyizolowana została z krwi pacjenta.

    Jeżeli do infekcyjnego zapalenia wsierdzia doszło w przebiegu zakażenia elektrod stymulatora lub kardiowertera-defibrylatora niejednokrotnie konieczne bywa usunięcie całego urządzenia.

    Infekcyjne zapalenie wsierdzia może wymagać interwencji chirurgicznej (polegającej na usunięciu wegetacji i drenowaniu ropni) szczególnie w przypadku zakażenia drobnoustrojami niereagującymi na leczenie farmakologiczne, wysokiego ryzyka zatorowości oraz niewydolności serca spowodowanej dysfunkcją zastawki objętej stanem zapalnym.

     

    Powikłania i rokowanie zapaleniu wsierdzia

     

    Do najważniejszych powikłań zapalenia wsierdzia zaliczamy:

    • zatory obwodowe,
    • zatory płucne,
    • ostra niedomykalność zastawki,
    • zapalenie mięśnia sercowego,
    • zaburzenia rytmu i przewodzenia.

    Rokowanie pacjentów z infekcyjnym zapaleniem wsierdzia jest poważne. Przeżycie długoterminowe po 10 latach wynosi 60–90%. Ryzyko nawrotu IZW u osób po przebytym IZW wynosi 2,7–22,5%. W następstwie zniszczenia zastawki może wystąpić postępująca niewydolność serca, nawet jeśli doszło do wyleczenia zakażenia. Wg badań wczesna kwalifikacja do operacji poprawia wyniki leczenia. Rokowanie jest znacznie gorsze u pacjentów starszych, u których przebieg kliniczny IZW jest mniej typowy, a choroby współistniejące ograniczają kwalifikację do operacji chorych z tej grupy wiekowej.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.