zarejestruj się zaloguj się

Zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń

Tekst: lek. Rafał Drobot
Zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 15. października, 2013

Zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń (syn. choroba Bürgera) jest schorzeniem o niejasnej etiologii, które dotyka najczęściej osoby w wieku 20-25 lat. Choroba jest przedstawicielem grupy układowych chorób tkanki łącznej, zwanej układowymi zapaleniami naczyń. Schorzenie zajmuje tętnice małego i średniego kalibru oraz żyły kończyn.
 

lek. Rafał Drobot
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym jest zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń?

     

    Początek objawów chorobowych w przebiegu zakrzepowo-zarostowego zapalenia naczyń obserwuje się typowo przed 40 rokiem życia. W późniejszym wieku nowe zachorowania zdarzają się sporadycznie. Niespełna trzykrotnie częściej chorują mężczyźni, a schorzenie występuje prawie wyłącznie w grupie palaczy papierosów (tytoniu). Częstość występowania jest zróżnicowana geograficznie – jest większa u Azjatów i osób pochodzenia wschodnioeuropejskiego.

    Chorzy na zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń reprezentują między 2 a 4 % wszystkich pacjentów z chorobą niedokrwienną tętnic obwodowych w Europie. W Polsce częstość zakrzepowo-zarostowego zapalenia naczyń ocenia się na około 3 % wszystkich hospitalizacji z powodu niedokrwienia kończyn.

     

    Zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń – przyczyny

     

    Chociaż pierwotna przyczyna zakrzepowo-zarostowego zapalenia naczyń nie została dotychczas w pełni poznana, istnieje bardzo wyraźny związek tego schorzenia z nikotynizmem (paleniem papierosów). Przypuszcza się, że w patogenezie choroby biorą udział mechanizmy autoimmunologiczne. O istnieniu pewnej genetycznej predyspozycji do choroby może świadczyć częstsze występowanie niż w populacji ogólnej antygenów głównego układu zgodności tkankowej HLA-A9, HLA-B5 i HLA-B54.

     

    Zmiany makroskopowe

     

    Zapalenie obejmuje ścianę naczyń tętniczych i żylnych. Obserwuje się liczne odcinkowe niedrożności tętnic typu mięśniowego, wywołane zakrzepicą, która ulega procesowi rekanalizacji i włóknienia. Zmiany chorobowe zwykle dotyczą małych i średnich naczyń kończyn górnych i dolnych w odcinku dystalnym, niemniej jednak sporadycznie mogą zajmować duże naczynia i inne łożyska naczyniowe (nerkowe, trzewne, mózgowe, wieńcowe).

     

    Zmiany mikroskopowe

     

    W obrazie mikroskopowym w początkowym stadium zakrzepowo-zarostowego zapalenia naczyń leukocyty (krwinki białe) naciekają ściany małych i średnich tętnic oraz żył. Zachowana pozostaje błona sprężysta wewnętrzna, a w świetle naczynia mogą powstać zakrzepy. W miarę postępu choroby neutrofile (granulocyty obojętnochłonne) są zastępowane przez komórki jednojądrzaste (limfocyty), fibroblasty i komórki olbrzymie. W późnych stadiach charakterystyczne są:

    1. włóknienie okołonaczyniowe,
    2. tworzenie skrzepów,
    3. rekanalizacja.

     

    Zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń – objawy

     

    Ból

     

    Ból jest najczęstszą dolegliwością, na jaką skarżą się pacjenci z zakrzepowo-zarostowym zapaleniem naczyń. Może mieć on różne nasilenie i różny charakter – od parestezji (uczucia mrowienia) w początkowym okresie niedokrwienia kończyn do silnego bólu, wymagającego długotrwałego stosowania narkotycznych leków przeciwbólowych (opioidów) lub ciągłego znieczulenia nadoponowego w przypadku wystąpienia martwicy tkanek. Ból kończyn jest zgłaszany przez niemal połowę wszystkich chorych. Pacjenci w nocy siedzą na łóżku z podkurczonymi nogami i pocierają bolesną, niedokrwioną stopę lub śpią z nogą zwieszoną z łóżka.

     

    Chromanie przestankowe

     

    Chromanie przestankowe występuje u co trzeciego pacjenta z zakrzepowo-zarostowym zapaleniem naczyń. Jest to objaw chorobowy związany z niedokrwieniem, polegający na pojawianiu się bólu mięśni kończyn dolnych podczas wysiłku i ustępowaniu po krótkim odpoczynku. Rzadko występuje w swojej typowej postaci bólu łydki, częściej natomiast ma charakter nietypowego bólu wysiłkowego w obrębie śródstopia lub stopy.

     

    Zaburzenia czucia

     

    Zaburzenia czucia występują w późnym okresie u dwóch trzecich wszystkich pacjentów cierpiących na zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń i są bezpośrednim skutkiem neuropatii niedokrwiennej.

     

    Zapalenie żył powierzchownych

     

    U ponad jednej trzeciej pacjentów z objawami niedokrwienia występuje lub występowało zapalenie żył powierzchownych, zazwyczaj zlokalizowane w obrębie stóp i podudzi, rzadziej przedramion. Zmiany mają charakter tkliwych, czerwonawych guzków lub powrózków. Niekiedy zapalenie ma charakter wędrujący lub skaczący. Zapalenie żył powierzchownych uważa się za kliniczny wskaźnik aktywności zakrzepowo-zarostowego zapalenia naczyń.

     

    Zaburzenia naczynioruchowe

     

    Częste są także zaburzenia naczynioruchowe polegające na:

    • wzmożonej wrażliwości na zimno,
    • blednięciu odsłoniętych palców,
    • trwałym zasinieniu niedokrwionych stóp i dłoni.

    U mniej niż połowy wszystkich chorych występuje objaw Raynauda (napadowy skurcz tętnic w obrębie rąk, rzadziej stóp). U części chorych można też zauważyć rozwój wałeczkowatych kikutów palców dłoni i stóp, z sinoczerwonym kolorem skóry (wynik porażenia mikrokrążenia skórnego).

     

    Martwica, owrzodzenie niedokrwienne

     

    Najczęstszą przyczyną zgłaszania się pacjentów do lekarza jest martwica lub owrzodzenie niedokrwienne, obejmujące swym zasięgiem zazwyczaj obwodowe części palców dłoni i stóp. Sucha lub zakażona martwica i owrzodzenia niedokrwienne występują najczęściej asymetrycznie, obejmując środkowe oraz dystalne paliczki palców jednej stopy. Przetoki i ropowica stopy należą do rzadkości.

     

    Zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń – badania pomocnicze

     

    Istotnym objawem klinicznym występującym w przebiegu zakrzepowo-zarostowego zapalenia naczyń jest brak tętna na tętnicach obwodowych (tj. łokciowych, promieniowych, piszczelowych tylnych oraz grzbietowych stopy). Brak tętna na tętnicy podkolanowej, będący skutkiem udowo-podkolanowego typu niedrożności, stwierdza się u co dziesiątego pacjenta.

    W badaniach laboratoryjnych stwierdza się przyśpieszenie OB, zwiększenie stężenia CRP oraz fibrynogenu w surowicy. Spośród badań obrazowych zastosowanie znajduje arteriografia, nie jest jednak ona konieczna do rozpoznania choroby. Użyteczny może być także pomiar ciśnienia tętniczego na kończynach techniką dopplerowską, który pozwala na zobiektywizowanie stwierdzonych badaniem palpacyjnym niedrożności tętnic przedramion czy podudzi. Obraz zakrzepowo-zarostowego zapalenia naczyń widoczny w badaniu histopatologicznym wycinka zmienionego naczynia jest patognomoniczny (charakterystyczny) dla tej jednostki chorobowej. Materiałem do badania są najczęściej zmienione zapalnie żyły powierzchowne.

     

    Zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń – różnicowanie z innymi chorobami

     

    W diagnostyce różnicowej zakrzepowo-zarostowego zapalenia naczyń należy uwzględnić:

    • inne przyczyny niedokrwienia kończyn, np. zatory tętnic obwodowych,
    • inne niż niedokrwienne przyczyny bólu kończyny, np. choroby zwyrodnieniowe i zapalne,
    • układowe choroby tkanki łącznej – zwłaszcza twardzina układowa u kobiet.

     

    Zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń – leczenie

     

    Zaprzestanie palenia tytoniu

     

    Najważniejszym elementem w leczeniu zakrzepowo-zarostowego zapalenia naczyń jest zaprzestanie palenia tytoniu. Rokowanie jest gorsze u osób nadal palących, choć wyniki są zniechęcające nawet u tych, którzy rzucili palenie – często nie udaje się zachować funkcjonalności kończyn, a większość chorych poddawana jest brzeżnym lub dystalnym amputacjom (palców, przodostopia).

     

    Leczenie przeciwbólowe

     

    W leczeniu przeciwbólowym zaleca się początkowo zastosowanie paracetamolu, a w razie silniejszych dolegliwości bólowych w aktywnym okresie choroby analgetyków opioidowych. W zwalczaniu bólu wskazane bywa także zastosowanie znieczulenia nadoponowego, utrzymującego się do kilkunastu dni.

     

    Leczenie miejscowe owrzodzeń i martwicy

     

    W leczeniu miejscowym polecane jest pędzlowanie martwicy roztworem poliwinylopirolidonu. Jeśli doszło do rozwinięcia się zakażonej zgorzeli z dużym odczynem zapalnym w otaczających tkankach, zastosowanie znajduje antybiotykoterapia dożylna zgodnie z antybiogramem. Konieczny jest również drenaż ropni i chirurgiczne oddzielenie tkanek zropiałych. Enzymy proteolityczne(trawiące białka) bywają używane w celu przyśpieszenia procesu oddzielenia tkanek martwiczych i zropiałych. U chorych z owrzodzeniami stosuje się postępowanie antyseptyczne (opatrunki z gazy nasączonej solą fizjologiczną, opatrunki hydrożelowe).

     

    Leczenie poprawiające ukrwienie i przeciwzakrzepowe

     

    W leczeniu poprawiającym ukrwienie używane są prostanoidy (np. iloprost – analog prostacykliny) oraz pentoksyfilina. Leczenie przeciwzakrzepowe w aktywnym okresie zakrzepowo-zarostowego zapalenia naczyń jest prowadzone z użyciem heparyny niefrakcjonowanej lub drobnocząsteczkowej. Przewlekle w tym celu stosowany jest kwas acetylosalicylowy (ASA). W leczeniu inwazyjnym przeprowadzane bywają także sympatektomie (czyli odnerwienia współczulne) lędźwiowe i piersiowe.

    Autor: lek. Rafał Drobot
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Choroba Buergera

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.