zarejestruj się zaloguj się

Zakrzepowe zapalenie żył

Tekst: lek. Kamil Sarnecki
Dodane: 21. stycznia, 2014

Zakrzepowe zapalenie żył pojawia się najczęściej w powiązaniu z innymi schorzeniami, jak zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych kończyn dolnych i zakrzepica żył głębokich kończyn dolnych, będąca składową tak zwanej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Powstaniu zakrzepicy sprzyjają m.in. zabiegi operacyjne i choroby nowotworowe. 

lek. Kamil Sarnecki
AUTOR
lek. Kamil Sarnecki neurologia
SPIS TREŚCI:

    Jak powstaje zakrzep?

     

    Zakrzep (inaczej skrzeplina) może powstawać zarówno w obrębie układu tętniczego, jak i żylnego. W obu przypadkach obecność zakrzepicy prowadzi do częściowego lub całkowitego zamknięcia (okluzji) naczynia i upośledzenia w nim przepływu krwi. W skład skrzepliny wchodzą płytki krwi, które gromadzą się w zmienionym chorobowo naczyniu (agregacja płytek) i skupiają wokół siebie czynniki krzepnięcia (tj. fibrynogen) sprzyjające tworzeniu się włóknika (fibryny).
    Do powstania zakrzepu muszą zaistnieć odpowiednie warunki, które należą do tak zwanej Triady Virchowa i są to:

    • Uszkodzenie ściany naczynia – w miejscu ubytku śródbłonka dochodzi do odsłonięcia kolagenu, który sprzyja agregacji płytek,
    • Stan nadkrzepliwości – nadpłytkowość lub przewaga czynników krzepnięcia nad fibrynolitycznymi, np. trombofilia,
    • Zaburzenie przepływu krwi w naczyniu – zwolnienie przepływu krwi, np. w wyniku długotrwałego unieruchomienia kończyny.

    Skrzeplina w żyle może ulec całkowitemu rozpuszczeniu w wyniku procesu trombolizy lub tzw. organizacji (powstanie gęstej, zbitej sieci włóknika). Organizowaniu się zakrzepu towarzyszy często stan zapalny, który jest reakcją samego organizmu na miejscowe zaburzenia w obrębia naczynia.
    W niektórych warunkach może dojść do oderwania się fragmentu zakrzepu obecnego w żyłach głębokich kończyn dolnych i jego przemieszczenia się z prądem krwi. Taka sytuacja prowadzi do zatorowości płucnej, która jest stanem zagrażającym życiu.

     

    Zakrzepowe zapalenie żył – czynniki ryzyka

     

    Powstaniu zakrzepicy w obrębie układu żylnego sprzyjają odpowiednie sytuacje, do których zaliczamy:

    • zabiegi operacyjne – głównie w obrębie kończyn dolnych, miednicy i jamy brzusznej;
    • nowotwory złośliwe – sprzyjają powstaniu zakrzepicy żylnej, a samo wędrujące zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych (objaw Trosseau) może być pierwszą manifestacją np. raka jelita grubego, czy raka trzustki;
    • długotrwałe unieruchomienie kończyny – ma to miejsce po przebytym urazie (złamaniu), w czasie długotrwałej podróży (np. samolotem) lub towarzyszy chorobom neurologicznym (np. niedowładom, porażeniu kończyn);
    • ciąża, połóg – w tym okresie występuje wysokie stężenie odpowiednich hormonów, które mają działanie prozakrzepowe;
    • doustna antykoncepcja, hormonalna terapia zastępcza – szczególnie w połączeniu z paleniem tytoniu prowadzi bardzo często do wystąpienia niebezpiecznych powikłań zatorowo-zakrzepowych;
    • stany nadkrzepliwości krwi – zaliczamy do nich zaburzenia sprzyjające tworzeniu się skrzeplin w naczyniach (tj. trombofilia wrodzona lub nabyta, nadpłytkowość, czerwienica prawdziwa);
    • ciężka niewydolność serca – w mechanizmie spowolnienia przepływu i zalegania krwi w obrębie układu żylnego;
    • przebyta wcześniej żylna choroba zatorowo-zakrzepowa – stanowi duże ryzyko pojawienia się kolejnego incydentu zakrzepicy żylnej.

    Czynnikami, które również odgrywają duże znaczenie w powstawaniu zakrzepicy żylnej są: żylaki kończyn dolnych, palenie tytoniu, obecność cewnika w żyle, odwodnienie, otyłość, choroby nerek (zespół nerczycowy), posocznica, a także wiek >40 roku życia.
    Część z wyżej wymienionych sytuacji, np. unieruchomienie kończyny po urazie, są stanami przemijającymi, które po eliminacji czynnika sprawczego, ulegają poprawie klinicznej. Wiele z nich wymaga jednak terapii zapobiegającej powstawaniu zakrzepów ze względu na stały charakter czynnika sprawczego, np. porażenie kończyny dolnej.

     

    Zakrzepowe zapalenie żył – podstawy anatomiczne

     

    Zakrzepica żylna pojawia się najczęściej w charakterystycznej lokalizacji przy współistnieniu odpowiednich czynników ryzyka. Często spotykanym schorzeniem, które ma z nią związek, jest zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych kończyn dolnych i zakrzepica żył głębokich kończyn dolnych, będąca składową tak zwanej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Rzadko spotyka się zakrzepowe zapalenie żył w obrębie kończyny górnej.
    Zrozumienie procesu powstania zakrzepicy w obrębie żył kończyn dolnych ułatwia podstawowa znajomość anatomii naczyń.
    Układ żylny kończyny dolnej tworzą żyły powierzchowne i żyły głębokie. Te dwa systemy są połączone ze sobą żyłami przeszywającymi (perforującymi). Krew płynie naczyniami powierzchownymi, które leżą nad powięzią mięśni, a następnie poprzez żyły przeszywające dociera do sieci naczyń głębokich kończyny dolnej i biegnie dalej w kierunku prawej komory serca. Odpływ krwi z kończyny dolnej w 90% następuje dzięki drożnemu układowi żył głębokich kończyn dolnych, a tylko 10% zapewnia system powierzchownych naczyń. Wewnątrz naczyń żylnych znajdują się zastawki, które zapobiegają wstecznemu cofaniu się krwi. Patologiczne procesy w ich obrębie doprowadzają do zaburzenia przepływu krwi, a to z kolei doprowadza do jej zalegania z poszerzeniem światła naczynia. W tych warunkach dochodzi do powstania stanu zapalnego z towarzyszącym zakrzepem, który może spowodować destrukcję samych zastawek i doprowadzić po kilku latach do tak zwanego zespołu pozakrzepowego.

     

    Zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych kończyn dolnych


    Zajęcie przez proces zapalny układu żył powierzchownych kończyn dolnych jest z reguły wtórnym do istniejącej wcześniej patologii w ich obrębie. Najczęstszą pierwotną przyczyną powstających zmian jest choroba żylakowa.
    Żylaki są krętymi, trwale poszerzonymi żyłami powierzchownymi, które są osłabione przez zaburzoną budowę kolagenu, wchodzącego w skład ściany naczynia. Taka sytuacja doprowadza do zwolnionego przepływu i zalegania krwi prowadząc do formowania się zakrzepu w świetle żyły i rozwoju stanu zapalnego.

     

    Przyczyna

     

    Przyczyną patologicznego przepływu w obrębie układu żył powierzchownych może być uszkodzenie zastawek lub niedrożność w głównym odpływie krwi z kończyny dolnej, jakim jest układ żył głębokich, spowodowana przebytą zakrzepicą żył głębokich kończyn dolnych.

     

    Objawy

     

    Objawy zakrzepowego zapalenia żył powierzchownych są dość charakterystyczne. Najczęściej w obrębie istniejącego już wcześniej poszerzonego naczynia (pot. żylaka) dochodzi do zastoju krwi żylnej, rozwoju stanu zapalnego i tworzenia się skrzepliny. W tym miejscu pojawia się ograniczony, bolesny obrzęk z zaczerwienieniem skóry, a lekarz badając palpacyjnie chorego, może wyczuć guzkowate, twarde zgrubienie pod skórą w przebiegu naczynia. Zakrzepowe zapalenie żył dotyka najczęściej żyły odpiszczelowej i przechodzi na tkanki ją otaczające – skórę, nerwy i naczynia chłonne.

     

    Rozpoznanie

     

    W przypadku pojawienia się wyżej wymienionych objawów konieczna jest weryfikacja rozpoznania przez lekarza. Tylko on w oparciu o badanie przedmiotowe i wywiad z chorym może postawić wstępną diagnozę i zaplanować leczenie. W przypadku wątpliwości lub niejednoznacznego obrazu klinicznego wykonuje się badanie ultrasonograficzne (USG) mogące dokładnie uwidocznić zajęty układ żylny i ewentualne poszerzeniem chorego naczynia oraz obecną wewnątrz niego skrzeplinę.
    Wykonanie USG jest przede wszystkim uzasadnione w przypadku podejrzenia zakrzepicy ujścia żyły odpiszczelowej. Taka lokalizacja może nieść za sobą poważne komplikacje, ponieważ stanowi istotny czynnik ryzyka szerzenia się procesu do układu żył głębokich.

     

    Rokowanie

     

    Zwykle po kilku tygodniach objawy choroby mijają, a zajęte procesem zapalnym i zakrzepicą żyły ulegają przynajmniej częściowej rekanalizacji (przywróceniu prawidłowego przepływu w niedrożnym wcześniej naczyniu). W przypadku zapalenia ujścia żyły odpiszczelowej istnieje ryzyko przejścia zakrzepicy do żyły udowej powierzchownej (tj. proksymalnej zakrzepicy żył głębokich). W takiej sytuacji skrzepliny obecne w układzie żył głębokich mogą ulec fragmentacji (oderwaniu) i być przyczyną groźnej w skutkach zatorowości płucnej.

     

    Leczenie

     

    Celem leczenia jest łagodzenie bólu i zmniejszenie stanu zapalnego, a także zapobieganie powikłaniom i nawrotom. W przypadku istnienia potencjalnej przyczyny mogącej powodować stan zapalny z zakrzepicą, dąży się do jej wyeliminowania (np. cewnik w żyle). Sposób leczenia jest uzależniony od:

    • lokalizacji,
    • obecności żylaków,
    • nadkrzepliwości,
    • liczby podobnych epizodów.

    W terapii stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne, miejscowo lub w postaci doustnej, które wykazują działanie przeciwbólowe. W leczeniu zachowawczym stosuje się także opatrunki uciskowe z użyciem bandaża elastycznego. Unieruchomienie chorej kończyny nie jest konieczne. Po ustąpieniu stanu zapalnego, w ramach profilaktyki kolejnego nawrotu, rozważa się przy chorobie żylakowej, zastosowanie kompresjoterapii uciskowej. Nie stosuje się z reguły leczenia przeciwzakrzepowego (tj. heparyny), które zarezerwowane jest dla przypadków o wysokim ryzyku zakrzepicy żylnej (tj. choroba nowotworowa, przebyty epizod żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, chorzy unieruchomieni).

     

    Zakrzepowe zapalenie żył – szczególne postacie

     

    Zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych może przebiegać pod różnymi postaciami:

    • wędrujące zapalenie żył powierzchownych (thrombophlebitis superficialis migrans): może być objawem choroby nowotworowej np. rak trzustki, rak jelita grubego (objaw Trosseau) lub zwiastunem choroby Buergera;
    • choroba Mondora: przebiega pod postacią zapalenia żyły piersiowo-nabrzusznej, która pojawia się często w przebiegu stanów nadkrzepliwości lub nowotworu piersi;
    • jatrogenne zapalenie żył powierzchownych: spowodowane obecnością cewnika w żyle, podaniem substancji drażniącej żyłę lub stosowanie dożylne leków np. wankomycyny.

    Zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych wymaga zawsze weryfikacji przez lekarza, gdyż tylko on na podstawie obrazu klinicznego pacjenta, wywiadu i chorób współistniejących może postawić ostateczne rozpoznanie. Wykluczenie stanów nadkrzepliwości jest istotnym elementem zapobiegania kolejnych epizodów zakrzepicy. Wędrujące zapalenie żył powierzchownych może towarzyszyć procesom nowotworowym, dlatego zawsze wzbudza czujność onkologiczną lekarza.

    Autor: lek. Kamil Sarnecki
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.