zarejestruj się zaloguj się

Tętniak aorty – przyczyny i objawy

Tekst: lek. Michał Kozłowski
Tętniak aorty – przyczyny i objawy
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 05. marca, 2014

Przyczyna powstania tętniaka aorty może zależeć od takich czynników ryzyka jak wiek, nadciśnienie tętnicze, predyspozycje genetyczne czy miażdżyca. Tętniak aorty brzusznej częściej występuje u mężczyzn, a tętniak aorty piersiowej u obu płci z podobną częstotliwością. Objawy zależą od lokalizacji tętniaka. Są to przede wszystkim ból, ogólne osłabienie i przyspieszenie akcji serca.

SPIS TREŚCI:

     

    Czym jest tętniak aorty?

     

    Aorta jest największą tętnicą w organizmie człowieka. Ma swój początek w lewej komorze serca, a następnie biegnie przez klatkę piersiową w dół do jamy brzusznej gdzie ostatecznie dzieli się na dwie tętnice biodrowe wspólne. Aorta w swoim przebiegu oddaje liczne gałęzie, dzięki którym w krew zaopatrywane są wszystkie narządy ludzkiego ustroju. Aortę typowo dzieli się na część piersiową i brzuszną. Dodatkowo w obrębie części piersiowej wyróżniamy część wstępującą, łuk oraz część zstępującą.

    Aorta nie ma stałej średnicy. Generalnie im dalej od serca tym średnica aorty jest mniejsza. Tętniak aorty to jej lokalne poszerzenie o więcej niż 50% szerokości uznanej w danym odcinku za normę. Tętniak aorty może powstać na każdym jej odcinku, niemniej ponad 90% wszystkich tętniaków lokalizuje się w odcinku brzusznym. Częstość występowania tętniaków aorty brzusznej rośnie wraz z wiekiem i zależy także od płci – u mężczyzn są one zdecydowanie częstsze niż u kobiet. Dla odmiany tętniaki aorty piersiowej stwierdza się u obu płci z jednakową częstością i zwykle lokalizują się one w aorcie wstępującej.

     

    Czynniki ryzyka powstania tętniak aorty?

     

    Istnieje szereg czynników zwiększających ryzyko rozwoju tętniaków aorty:

    • wiek – wraz z wiekiem ryzyko rozwoju tętniaka rośnie,
    • palenie tytoniu,
    • nadciśnienie tętnicze,
    • niedomykalność zastawki aortalnej,
    • przewlekła obturacyjna choroba płuc,
    • predyspozycja genetyczna – tętniak aorty brzusznej występuje 11 razy częściej występuje u potomków osoby chorej. Dodatkowo u osób z pewnymi chorobami genetycznymi (zespół Marfana, zespół Ehlersa i Danlosa typu IV) stwierdza się większą częstość występowania tętniaków aorty brzusznej,
    • miażdżyca – prawdopodobny czynnik ryzyka tętniaków aorty brzusznej,
    • zapalenia aorty – w chorobie Takayasu, olbrzymiokomórkowym zapaleniu tętnic, reumatoidalnym zapaleniu stawów, zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa, kile, infekcyjnym zapaleniu wsierdzia

    Dodatkowo wyróżnia się także czynniki ryzyka progresji tętniaka to znaczy dalszego powiększania się jego średnicy u osoby, która ma już obecny tętniak aorty. Do czynników tych należą:

    • średnica tętniaka – im większa tym większe ryzyko dalszego poszerzania się tętniaka,
    • wiek chorego,
    • aktualne palenie tytoniu,
    • nadciśnienie tętnicze,
    • przewlekłą obturacyjna choroba płuc.

     

    Objawy tętniaka aorty

     

    Podstawowym zagrożeniem wynikającym z obecności tętniaka aorty jest możliwość jego pęknięcia. Pęknięcie tętniaka aorty jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia i wymaga pilnej interwencji chirurgicznej bądź kardiochirurgicznej. Niepodjęcie stosownego leczenia w odpowiednim czasie prowadzi do zgonu chorego. Dodatkowo w jamie tętniaka zaburzeniu ulega przepływ krwi, która może w tym miejscu krzepnąć. Fragmenty takich skrzeplin mogą się następnie odrywać i płynąc z prądem krwi mogą zatkać naczynia o mniejszej średnicy. Takie zjawisko nazywa się zatorem i w zależności od tego, jakie naczynie ulegnie zablokowaniu może prowadzić do udaru mózgu, niedokrwienia kończyn dolnych, jelit czy też nerki.

    Objawy tętniaka zależą od jego lokalizacji (odcinek piersiowy bądź brzuszny) oraz od tego czy tętniak jest pęknięty czy nie. W przypadku małej średnicy tętniaka może on nie dawać żadnych objawów i być rozpoznawany zupełnie przypadkowo.

    Niepęknięty tętniak aorty piersiowej może objawiać się:

    • bólem w klatce piersiowej,
    • bólem pleców,
    • chrypką,
    • kaszlem,
    • dusznością,
    • skłonnością do częstych zapaleń płuc.

    Pęknięcie tętniaka aorty piersiowej objawia się:

    • bardzo silnym, stałym bólem w klatce piersiowej,
    • osłabieniem,
    • przyspieszeniem akcji serca,
    • spadkiem ciśnienia,
    • może nastąpić utrata przytomności.

    Dodatkowo może także wystąpić niedomykalność zastawki aortalnej, prowadząca do niewydolności serca.

    Najczęstszym objawem tętniaka aorty brzusznej jest stały ból brzucha, często określany jako „gniotący” lub „rozrywający”, który może być zlokalizowany w śródbrzuszu (okolica pępka) i podbrzuszu. Zamiast bólu brzucha lub też równocześnie z nim może być także obecny ból pleców, który przypomina ból w rwie kulszowej.

    Pojawienie się bólu o wymienionych cechach u osoby z rozpoznanym tętniakiem aorty brzusznej, jego nasilanie się, promieniowanie do pachwin, pośladków lub ud jest szczególnie niepokojące i wymaga pilnego kontaktu z lekarzem, gdyż może świadczyć o zagrażającym pęknięciu tętniaka. Gdy tętniak pęknie dodatkowo pojawia się:

    • uczucie osłabienia,
    • spadek ciśnienia tętniczego,
    • przyspieszenie akcji serca,
    • może nastąpić utrata przytomności.

     

    Jak rozpoznać tętniaka?

     

    80% wszystkich tętniaków aorty wykrywanych jest przypadkowo podczas wykonywania badań z innych wskazań. Rozpoznanie tętniaka aorty piersiowej jest trudne i wymaga podejścia specjalistycznego. Najszerzej dostępnym badaniem jest echokardiografia, która może wykryć tętniaka aorty wstępującej i łuku aorty. Aorta zstępująca nie jest widoczna w tradycyjnie wykonywanej echokardiografii, ale istnieje możliwość jej uwidocznienia podczas badania aparatem umieszczonym w przełyku. Zdecydowanie najlepszym badaniem w diagnostyce tętniaków aorty piersiowej jest tomografia komputerowa.

    Rozpoznanie tętniaka aorty brzusznej jest łatwiejsze niż piersiowej. Jeżeli tętniak jest odpowiednio duży to lekarz może go wyczuć już podczas badania palpacyjnego jamy brzusznej. Bardzo dobrym badaniem, umożliwiającym ocenę aorty brzusznej jest USG. Najdokładniejszą ocenę tętniaka zapewnia natomiast tomografia komputerowa.

     

    Leczenie tętniaka aorty

     

    Nie każdy tętniak aorty wymaga leczenia. O zasadności leczenia decyduje chirurg naczyniowy lub kardiochirurg na podstawie całości obrazu klinicznego. Istnieją jednak pewne uniwersalne wskazania do leczenia:

    • obecność objawów klinicznych – każdy tętniak objawowy i pęknięty wymaga leczenia, niezależnie od średnicy,
    • średnica tętniaka – leczymy tętniaki aorty wstępującej i brzusznej o średnicy > 55mm oraz tętniaki aorty zstępującej o średnicy >65mm, nawet jeżeli nie powodują one objawów. Dodatkowo przy podejmowaniu decyzji o leczeniu bierze się pod uwagę tempo, w jakim tętniak zwiększa swoją średnicę

    Pacjenci z tętniakami bezobjawowymi o mniejszych średnicach wymagają regularnej kontroli lekarskiej. Należy zwrócić uwagę na eliminację czynników ryzyka powiększania się tętniaka. 

    Tętniaki aorty można leczyć dwoma metodami – klasyczną oraz z wykorzystaniem specjalnej protezy naczyniowej (tak zwany stentgraft). Technika zabiegów różni się istotnie w zależności od lokalizacji tętniaka.

    • metoda klasyczna – w dużym uproszczeniu polega ona na otwarciu klatki piersiowej lub jamy brzusznej, wycięcia tętniaka i wszczepienia w jego miejsce odpowiedniej protezy. Jest to metoda z wyboru w przypadku tętniaków aorty wstępującej i łuku aorty, jest także preferowaną metodą postępowania w przypadku planowych operacji tętniaków aorty brzusznej. Leczenie tętniaków odcinka wstępującego aorty i łuku aorty jest domeną kardiochirurgów, często wymaga stosowania krążenia pozaustrojowego, czyli zatrzymania pracy serca pacjenta, którą na czas zabiegu przejmuje specjalne urządzenie. Należy podkreślić, że najlepsze wyniki leczenia uzyskuje się podczas leczenia tętniaków w trybie planowym – pęknięcie tętniaka znacznie zwiększa ryzyko zgonu.
    • stentgraft – jest to specjalna proteza, którą wprowadza się do organizmu przez tętnicę udową. Proteza taka jest wykonywana na specjalne zamówienie, gdyż musi być precyzyjnie dopasowana do naczyń chorego. Wszczepianie stentgraftów zarezerwowane jest tylko dla osób, u których ryzyko operacji klasycznej jest zbyt duże. Operacje z wykorzystaniem stentgraftów wydają się dla pacjentów niezwykle atrakcyjne z kilku powodu krótszego czasu zabiegu, jego mniejszej inwazyjności i mniejszej blizny pooperacyjnej oraz krótszego okresu pobytu w szpitalu. Należy jednak pamiętać, że zabiegi z wykorzystaniem stentgraftów cechują się częstszym występowaniem powikłań, a pacjent wymaga regularnej kontroli lekarskiej.
    Autor: lek. Michał Kozłowski
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Tętniak

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.