zarejestruj się zaloguj się

Tamponada serca

Tekst: lek. Bartosz Szurlej
Tamponada serca
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 12. września, 2013

Tamponada serca jest stanem zagrożenia życia, ponieważ uniemożliwia prawidłowe działanie serca jako pompy, co prowadzi do zaburzenia prawidłowego przepływu krwi w całym organizmie. Artykuł pozwala zrozumieć, czym jest tamponada serca, jakie są mechanizmy jej powstawania, objawy oraz w jaki sposób można ją leczyć.

lek. Bartosz Szurlej
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Co to jest tamponada serca?

     

    Tamponadą serca nazywamy dostanie się krwi lub płynu (na przykład w przebiegu stanu zapalnego) do worka osierdziowego, w którym znajduje się serce. Fizjologicznie w worku osierdziowym znajduje się około 30 ml jasnego płynu, jednak w niektórych procesach chorobowych, które toczą się powoli, może dojść nawet do nagromadzenia 2 litrów płynu, przy jednoczesnym braku niepokojących objawów ze strony pacjenta. Na ogół jednak gromadzenie się krwi lub płynu przebiega bardzo szybko, co uniemożliwia przystosowanie się serca do panujących warunków i prowadzi tym samym do zaburzenia jego funkcji jako pompy wypychającej krew w kierunku innych narządów. Warto sobie zadać pytanie, w jaki sposób nadmiar płynu upośledza prawidłowe funkcjonowanie serca? Wzrost ciśnienia w worku osierdziowym przez dodatkową ilość płynu powoduje spadek napływu krwi do serca przez ucisk na prawy przedsionek oraz prawą komorę, a to prowadzi do spadku ilości krwi wychodzącej z serca. Im niej krwi wydostaje się z serca, tym mniejsza jej ilość przepływa przez naczynia wieńcowe, które „odżywiają" mięsień sercowy. W dodatku wzrost ciśnienia powoduje ucisk na żyły sercowe, co nie pozwala na prawidłowy przepływ krwi w obrębie samego serca, a to z kolei prowadzi do jego niedokrwienia i upośledzenia funkcji jako pompy. Innymi słowy, nie dość, że do serca napływa mniej krwi, to w dodatku staje się ono zbyt „słabe” żeby ją przepompować.

     

    Tamponada serca - mechanizmy powstawania

     

    Częstym mechanizmem powstawania tamponady serca są urazy klatki piersiowej, zwłaszcza w okolicy mostka, które skutkują krwawieniem do worka osierdziowego. Mogą one mieć charakter przeszywający, np. rany kłute nożem, postrzał z broni palnej lub tępy, w sytuacji uderzenia klatki piersiowej o kierownicę w czasie wypadku samochodowego czy na skutek uprawiania sportów kontaktowych, np. sztuki walki, futbol amerykański. Kolejnym mechanizmem prowadzącym do powstania tamponady serca są stany zapalne osierdzia, powstałe w przebiegu zapalenia bakteryjnego, wirusowego czy na skutek choroby nowotworowej. Do nagromadzenia krwi w worku osierdziowym może dojść także podczas zawału serca w mechanizmie pęknięcia komory serca oraz w przypadku pęknięcia tętniaka części wstępującej aorty. Tamponada serca opisywana jest także jako powikłanie przy wszczepianiu stymulatorów serca oraz w czasie wykonywania inwazyjnych zabiegów kardiologicznych, do których należą:

    • koronarografia (inaczej angiografia naczyń wieńcowych – badanie polegające na uwidocznieniu oraz ocenie tętnic znajdujących się na sercu tzw. tętnic wieńcowych),
    • przezskórna angioplastyka wieńcowa (PTCA) – zabieg polegający na wprowadzeniu specjalnego balonika do zwężonej tętnicy wieńcowej, a następnie jego wypełnieniu w celu poszerzenia zwężonego obszaru tętnicy od środka,
    • przezskórna angioplastyka wieńcowa z założeniem stentu – zasada działania jest taka sama jak opisano wyżej z tą różnicą, że w poszerzonej tętnicy wieńcowej umieszcza się specjalne rusztowanie (tzw. stent), które ma za zadanie utrzymać odpowiednią średnicę wewnątrz naczynia.

     

    Tamponada serca - objawy

     

    Tamponadę serca należy podejrzewać u osoby, u której miało miejsce silne uderzenie w okolicę klatki piersiowej, a zwłaszcza mostka. Jednym z objawów może być duszność, która nasila się w momencie przyjęcia pozycji leżącej. Nagłe utraty przytomności, pojawienie się kaszlu, spadek wytrzymałości na wysiłek fizyczny w powiązaniu z urazem klatki piersiowej, powinny wzbudzić podejrzenie wystąpienia tamponady serca. Niejednokrotnie zdarza się, że osoba poszkodowana była pod wpływem alkoholu w momencie powstania urazu, np. podczas ugodzenia nożem, przez co może nie odczuwać bólu, co dodatkowo utrudnia szybkie rozpoznanie stanu zagrożenia życia.

     

    Tamponada serca - skutki

     

     Wzrost ciśnienia w worku osierdziowym powoduje upośledzenie funkcji serca jako pompy, co prowadzi do powstania tzw. wstrząsu kardiogennego, a to skutkuje spadkiem ciśnienia krwi oraz wzrostem częstości akcji serca. W konsekwencji dochodzi do zmniejszeniem przepływu krwi przez cały organizm. Krew ma za zadanie transport tlenu oraz substancji energetycznych do poszczególnych narządów, ale także odbiór od nich dwutlenku węgla oraz produktów przemiany materii, które w większej ilości są szkodliwe. Upośledzenie tej wymiany prowadzi na początku do zaburzenia prawidłowego funkcjonowania narządów, zaczynając od najbardziej czułego mózgu, a następnie do ich uszkodzenia, co w konsekwencji prowadzi do śmierci organizmu. Tamponada serca może także bezpośrednio doprowadzić do zatrzymania akcji serca.

     

    Tamponada serca - leczenie

     

    Jednym ze sposobów leczenia tamponady serca jest usunięcie nadmiaru krwi lub płynu z worka osierdziowego, poprzez jego nakłucie za pomocą specjalnej igły połączonej ze strzykawką, jest to tzw. perikardiocenteza. Nakłucie wykonuje się w okolicy znajdującej się pod mostkiem, przy jednoczesnej kontroli za pomocą USG. Innym sposobem jest leczenie operacyjne, które jest wykonywane na bloku operacyjnym kardiochirurgii w znieczuleniu ogólnym, jest to tzw. perikardiektomia. Wybór metody leczenia zależy od stanu pacjenta oraz mechanizmu powstania tamponady serca. Jeżeli stan pacjenta jest krytyczny i nie ma możliwości dostania się na blok operacyjny (np. w przypadku transportu pacjenta do szpitala przez karetkę) wykonuje się nakłucie worka osierdziowego igłą, co jest zabiegiem ratującym życie. Jeżeli pacjent jest stabilny i tamponada powstała w przebiegu stanu zapalnego, można także wykonać nakłucie worka osierdziowego. Nawracająca tamponada serca czy tamponada powstała w przebiegu postrzału z broni palnej lub wypadku samochodowego jest wskazaniem do operacji, ponieważ trzeba „naprawić” naczynia, z których krew dostała się do worka osierdziowego.

    Autor: lek. Bartosz Szurlej

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.