zarejestruj się zaloguj się

Stenoza aortalna

Tekst: Edyta Ćwiek
Stenoza aortalna
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 08. października, 2013

Stenoza aortalna, czyli zwężenie zastawki aortalnej jest trzecią co do częstości chorobą serca w Europie (po nadciśnieniu tętniczym i chorobie niedokrwiennej). Zwężenie umiarkowane i ciasne stwierdza się u ok 8 % populacji po 75 roku życia, jednak połowa pacjentów nie odczuwa z tego powodu żadnych objawów.

SPIS TREŚCI:

    Zastawka aortalna - budowa i funkcja

     

    Zastawka aortalna zbudowana jest z trzech płatków półksiężycowatych (lewego, prawego i tylnego). Leży ona w ujściu lewej komory do aorty (czyli tętnicy głównej). W warunkach prawidłowych w czasie trwania skurczu płatki rozstępują się, umożliwiając tłoczenie krwi z lewej komory serca do opuszki aorty i na obwód. Tuż po zakończeniu skurczu komór płatki zastawek zamykają ujście lewej komory, zapobiegając w ten sposób cofaniu się krwi z aorty do serca (dzieję się tak, ponieważ cofająca się krew wypełnia płatki powodując dociśnięcie ich brzegów do siebie).

    Zwężenie zastawki aortalnej zwykle jest wadą nabytą. Jest to najczęściej występująca wada zastawkowa u osób dorosłych. Jej rozwojowi sprzyjają m.in.:

    • starszy wiek,
    • płeć męska,
    • palenie tytoniu,
    • nadwaga,
    • wysokie stężenie cholesterolu całkowitego we krwi, frakcji LDL, trójglicerydów, niskie stężenie frakcji HDL cholesterolu,
    • podwyższone stężenie wapnia we krwi,
    • nadciśnienie tętnicze,
    • cukrzyca,
    • nadczynność przytarczyc,
    • choroba Pageta,
    • niewydolność nerek,
    • choroba reumatyczna.

    Najczęstszą wrodzoną przyczyną stenozy aortalnej jest zastawka dwupłatkowa, która szybciej ulega zwyrodnieniu niż zastawka o prawidłowej budowie.

     

    Stenoza aortalna - skutki

     

    Zwężenie drogi odpływu z lewej komory serca skutkuje wzrostem ciśnienia skurczowego w lewej komorze. Mięsień sercowy, aby tłoczyć krew przez zwężone ujście musi generować większą siłę skurczu. Jest to przyczyną przerostu lewej komory serca i wydłużeniem czasu wyrzutu krwi. Z czasem czynność skurczowa ulega upośledzeniu (gdy mięsień nie grubieje proporcjonalnie do wzrostu ciśnienia skurczowego). Zmniejszenie kurczliwości mięśnia lewej komory przekłada się na spadek wartości frakcji wyrzutowej (jest to parametr oceniany w badaniu echokardiograficznym, który informuje o ilości krwi, jaką serce wypompowuje podczas jednego skurczu). Przerost mięśnia sercowego utrudnia utrzymanie prawidłowego przepływu wieńcowego (co może być przyczyną niedokrwienia mięśnia sercowego).

     

    Stenoza aortalna - objawy

     

    Pacjent może odczuwać następujące objawy związane ze zwężeniem zastawki aortalnej i jej skutkami:

    • ból dławicowy – jest to ból zlokalizowany w klatce piersiowej powodowany niedokrwieniem mięśnia sercowego,
    • kołatanie serca – jego przyczyną są zaburzenia rytmu i przewodzenia impulsów przez przerośnięty mięsień sercowy,
    • zaburzenia widzenia,
    • zawroty głowy,
    • stany przedomdleniowe – powodowane są przez zmniejszony rzut serca przez zwężoną zastawkę, a także bloki przewodzenia, które są skutkiem ucisku na komórki przewodzące impulsy, dzięki którym w warunkach prawidłowych skurcz ‘rozprzestrzenia się’ wzdłuż całego mięśnia sercowego,
    • duszność wysiłkowa i spoczynkowa – przy zaawansowanej chorobie.

     

    Stenoza aortalna - rozpoznanie

     

    Charakterystyczne objawy osłuchowe w badaniu fizykalnym pacjenta, a także cechy przerostu lewej komory serca w EKG lub na zdjęciu RTG mogą nasunąć lekarzowi podejrzenie zwężenia zastawki aortalnej. Badaniem, które z największym prawdopodobieństwem pozwala rozpoznać stenozę aortalną jest badanie echokardiograficzne. Pozwala ono także na ocenę zaawansowania wady oraz frakcji wyrzutowej. Stopień zwężenia zastawki aortalnej określany jest dzięki badaniu dopplerowskiemu, które pozwala zmierzyć maksymalną prędkość przepływu przez zastawkę, a także gradient ciśnień między lewą komorą a aortą. Echokardiografista wykonuje także pomiar pola powierzchni zastawki aortalnej – AVA (w warunkach prawidłowych pole wynosi ono ok.3-4 cm2). Na jego podstawie wyróżnia się następujące stopnie zwężenia:

    • zwężenie łagodne – powierzchnia zastawki > 1,5 cm2
    • zwężenie umiarkowane – 1-1,5 cm2
    • zwężenie ciasne – < 1 cm2

     

    Stenoza aortalna - leczenie

     

    Zwężenie zastawki aortalnej może rozwijać się wiele lat i długo pozostawać bezobjawowe, jednak wystąpienie pierwszych objawów (kołatania serca, bólu dławicowego, omdleń) znacznie pogarsza rokowanie pacjenta (przeżycie od momentu manifestacji wynosi ok.2-3 lata). Dlatego chorzy objawowi z ciasnym zwężeniem zastawki aortalnej są bezzwłocznie kwalifikowani do leczenia operacyjnego obejmującego wymianę zwężonej zastawki. Do operacji kwalifikowani są także pacjenci z ciasnym zwężeniem bezobjawowym, jeżeli:

    • zastawka objęta jest dużymi zmianami morfologicznymi,
    • chory źle reaguje na wysiłek fizyczny,
    • występuje szybka progresja choroby,
    • upośledzona jest czynność lewej komory serca,
    • występują groźne dla życia zaburzenia rytmu serca,
    • chory spełnia kryteria dodatniego wyniku elektrokardiograficznej próby wysiłkowej.

    Wszczepienie protezy zastawki aortalnej przez kardiochirurga jest postępowaniem z wyboru. Wymaga ono otwarcia klatki piersiowej, zatrzymania akcji serca, użycia krążenia pozaustrojowego (jego funkcją jest natlenianie krwi poza organizmem i tłoczenie jej do naczyń – jest to tzw. płucoserce) i nacięcia ściany serca. Mimo że jest to zabieg obciążający, efekty takiego leczenia są bardzo dobre. Pacjenci obciążeni dużym ryzykiem okołooperacyjnym nie mogą jednak być poddani tego typu postępowaniu. Do niedawna było dla nich zarezerwowane leczenie zachowawcze (farmakoterapia), które w większości przypadków nie wydłużało w istotny sposób życia chorych objawowych.

    Dzięki rozwojowi nowych technik w medycynie stało się możliwe przezskórne implantowanie zastawki aortalnej – TAVI (bez konieczności otwierania klatki piersiowej i korzystania z krążenia pozaustrojowego). W metodzie tej protezę zastawki wprowadza się pod kontrolą radioskopii i echokardiografii przezprzełykowej przez tętnicę udową, podobojczykową lub koniuszek serca i rozpręża bez usuwania „starej”, zwężonej zastawki po jej uprzednim poszerzeniu przez wprowadzony na cewniku balon. Proteza ta jest mniej trwała, stąd tego typu zabieg nie może być wykonywany u pacjentów młodych. Jest to więc obecnie metoda zarezerwowana dla starszych pacjentów, zbyt mocno obciążonych schorzeniami współistniejącymi, aby mogli zakwalifikować się do zabiegu kardiochirurgicznego. Metoda ta jest metodą nową, lecz wyniki leczenia z jej wykorzystaniem są wysoce obiecujące.

     

    Stenoza aortalna - powikłania i rokowanie

     

    Powikłania stenozy aortalnej występują rzadko. Zaliczane do nich są zatory obwodowe spowodowane oderwaniem się skrzepliny lub zwapnienia od płatka zastawki (szczególnie naczyń mózgu i siatkówki), a także infekcyjne zapalenie wsierdzia (dotyczy to przeważnie pacjentów młodszych). Niewydolność prawokomorowa w wyniku długo trwającego i ciężkiego zwężenia jest spotykana bardzo rzadko.

    Wystąpienie pierwszych objawów niewydolności serca, omdleń i dławicy istotnie pogarsza rokowanie pacjentów (przeżycie od momentu pierwszych manifestacji bez wdrożenia leczenia zabiegowego najczęściej nie przekracza 5 lat).

    Czynniki niekorzystne rokowniczo w stenozie aortalnej to:

    Po operacji wymiany zastawki u 70% pacjentów przeżycie od momentu operacji przekracza 10 lat.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.