zarejestruj się zaloguj się

Skoki ciśnienia tętniczego

Tekst: lek. Paweł Stacha
Skoki ciśnienia tętniczego
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 04. listopada, 2014

Nadciśnienie tętnicze prowadzi do poważnych konsekwencji, zwiększa ryzyko udaru czy zawału. Niebezpieczne są także wahania i skoki ciśnienia tętniczego. Nagły wzrost ciśnienia tętniczego może byś spowodowany przez stres, lęk, odstawienie leków. Skoki ciśnienia mogą być wynikiem działania czynników hormonalnych, pojawiają się np. w nadczynności tarczycy. Leczenie skokowego ciśnienia polega na podawaniu leków, a czasami zabiegu chirurgicznym.

lek. Paweł Stacha
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Nadciśnienie tętnicze i skoki ciśnienia

     

    Nadciśnienie tętnicze jest jedną z najczęstszych chorób występujących w populacji. Dotyka około jednej trzeciej dorosłej populacji Polski, a ilość ta wciąż rośnie. Coraz częściej dotyka coraz młodsze osoby, nieraz przed 30 rokiem życia. Jest to choroba, która przez długi czas przebiega bez żadnych objawów i jest wykrywana przypadkowo w gabinecie lekarza podstawowej opieki zdrowotnej przy okazji rutynowego pomiaru ciśnienia tętniczego. Nadciśnienie tętnicze może przebiegać bardzo różnie – zazwyczaj albo w postaci stale podwyższonych wartości ciśnienia albo jako ciśnienie skokowe, tak zwane nadciśnienie niewyrównane.

    Ciśnienie tętnicze krwi jest zależne głównie od siły skurczów mięśnia sercowego oraz od oporu stawianego przepływającej krwi przez naczynia tętnicze i żylne. Organizm posiada szereg mechanizmów regulujących wysokość ciśnienia tętniczego, które chronią zarówno przed wysokim ciśnieniem mogącym spowodować uszkodzenia narządów oraz przed zbyt dużym spadkiem ciśnienia, które może prowadzić do niedokrwienia narządów i ich niewydolności.

    Nadciśnienie tętnicze jest niezależnym czynnikiem ryzyka zgonu z powodu chorób sercowo-naczyniowych. Ponieważ jest to jedna z najczęstszych chorób, należy ją jak najwcześniej rozpoznawać i w każdym przypadku leczyć. Niższe stopnie nadciśnienia leczymy niefarmakologicznie, poprzez odpowiednią dietę, redukcję masy ciała oraz regularną aktywność fizyczną, natomiast w nadciśnieniu wyższego stopnia lub nadciśnieniu z dokonanymi uszkodzeniami narządów takich jak serce lub nerki należy włączyć odpowiednie leki, najczęściej z grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny, blokerów receptorów beta lub leków moczopędnych.

     

    Przyczyny nagłego wzrostu i wahań ciśnienia

     

    U dorosłych 90% nadciśnienia tętniczego ma charakter idiopatyczny – oznacza to, że nie udaje się ustalić jednoznacznej przyczyny wystąpienia tej choroby. Taka postać nadciśnienia tętniczego jest spowodowana współistnieniem wielu czynników sprzyjających – środowiskowych, genetycznych, osobniczych. Pozostałe przypadki nadciśnienia to nadciśnienie tętnicze wtórne występujące w przebiegu innych chorób, najczęściej chorób nerek, wad serca lub zaburzeń hormonalnych.

    Nadciśnienie zazwyczaj przebiega bezobjawowo. Z biegiem czasu u niektórych chorych pojawiają się jednak niespecyficzne objawy, które zwykle świadczą o wystąpieniu powikłań. Do objawów tych należą:

    • bóle głowy,
    • zaburzenia snu,
    • męczliwość,
    • ból w klatce piersiowej – świadczący zwykle o kompensacyjnym przeroście mięśnia sercowego,
    • pogorszenie czynności nerek.

     

    Przyczyny skoków ciśnienia

     

    Istotnym problemem w przebiegu choroby nadciśnieniowej są skoki ciśnienia. Takie nagłe wahania wartości ciśnienia tętniczego mogą przyspieszać uszkodzenie narządów. Nawet pojedynczy skok ciśnienia do bardzo wysokich wartości może być przyczyną na przykład udaru mózgu. Skoki ciśnienia mogą występować w stanach prawidłowych, a więc podczas nasilonych emocji, napadów lęku lub stresu. Niebezpieczny skok ciśnienia może spowodować nagłe odstawienie leków przeciwnadciśnieniowych, zwłaszcza jeśli były one przyjmowane przez pacjenta przez dłuższy czas. Również nieodpowiednio dobrane leki lub zbyt małe dawki mogą być powodem skoków ciśnienia.

    Specyficznym przykładem choroby wywołującej skoki ciśnienia jest guz chromochłonny nadnerczy. Jest to nowotwór lokalizujący się najczęściej w nadnerczach, który wydziela adrenalinę. Adrenalina to amina katecholowa, która powoduje zwiększenie pracy serca oraz skurcz naczyń, co prowadzi do wzrostu ciśnienia. Charakterystyczne dla guza chromochłonnego jest napadowe wydzielanie katecholamin, które prowadzi do nagłych wzrostów ciśnienia do wysokich wartości. Pojawiają się także inne objawy pobudzenia receptorów współczulnych – ból głowy, zblednięcie skóry, pocenie się, kołatanie serca, drżenie mięśniowe, uczucie rozdrażnienia. Do innych przyczyn hormonalnych skokowego nadciśnienia należą:

    • Hiperaldosteronizm – spowodowany guzem (najczęściej gruczolakiem) wydzielającym aldosteron lub przerostem kory nadnerczy, która produkuje aldosteron. Aldosteron jest hormonem, który działa w kanalikach nerkowych i powoduje zatrzymywanie sodu i wody, zwiększając ciśnienie krwi.
    • Zespół Cushinga – w którym dochodzi do nadmiernej produkcji hormonów steroidowych kory nadnerczy, w tym hormonów mających działanie mineralokortykosteroidowe takie jak aldosteron.
    • Nadczynność tarczycy – w której nadmiar hormonów tarczycy (tyroksyny i trójjodotyroniny) powoduje między innymi wzrost częstości akcji serca, co może prowadzić do nagłych wzrostów ciśnienia tętniczego.
    • Rakowiak – rodzaj nowotworu neuroendokrynnego, który wydziela szereg hormonów. Za skoki ciśnienia odpowiada serotonina, która podobnie jak hormony tarczycy powoduje wzrost akcji serca. Rakowiak lokalizuje się w przeróżnych miejscach w organizmie, z czym wiąże się trudność jego rozpoznawania.

    Skoki ciśnienia mogą pojawić się także w zaostrzeniach chorób przewlekłych wywołujących nadciśnienie wtórne – dla przykładu w nagłym pogorszeniu czynności nerek, w ostrym uszkodzeniu tarczycy prowadzącym do jej nadczynności, nadciśnieniu spowodowanym zwężeniem tętnicy nerkowej, zespołem Cushinga czy koarktacją aorty.

     

    Diagnostyka i rozpoznawanie nadciśnienia tętniczego

     

    Ważnym elementem niezbędnym przy rozpoczynaniu leczenia skoków nadciśnienia jest właściwe rozpoznanie choroby wywołującej. W przypadku nadciśnienia tętniczego wtórnego w prawidłowym rozpoznaniu pomocne są:

    • oznaczenia hormonów i ich metabolitów we krwi i moczu oraz hormonalne testy stymulacyjne,
    • szereg badań obrazowych począwszy od RTG klatki piersiowej i USG jamy brzusznej czy tarczycy do tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego,
    • inne specjalistyczne badania – na przykład badanie endoskopowe przewodu pokarmowego z biopsją w celu wykrycia rakowiaka.

     

    Leczenie skoków ciśnienia

     

    Leczenie skokowego nadciśnienia tętniczego sprowadza się do leczenia przyczyny skoków. Są to między innymi niżej opisane metody.

    • leczenie chirurgiczne w przypadku gruczolaka kory nadnerczy wydzielającego aldosteron lub inne hormony steroidowe oraz leki blokujące receptory dla aldosteronu – na przykład spironolakton. W przypadku zespołu Cushinga przed operacją można stosować inhibitory steroidogenezy, takie jak ketokonazol.
    • W przypadku nadczynności tarczycy leczeniem z wyboru jest stosowanie leków tyreostatycznych (hamujących syntezę hormonów tarczycy).
    • Rakowiak o znanej lokalizacji wymaga chirurgicznego usunięcia. Ze względu na występujący różny stopień złośliwości oraz dawanie przerzutów, w użyciu jest także terapia systemowa – radioterapia lub chemioterapia.

     

    Powikłania skoków ciśnienia

     

    Po wykluczenia wtórnej postaci nadciśnienia tętniczego należy zweryfikować stosowaną farmakoterapię i w razie potrzeby zwiększyć dawki leków lub zmienić lek na inny. Należy zawsze pouczyć pacjenta, że nie powinien samowolnie odstawiać leków na nadciśnienie, nawet jeśli w domowych pomiarach wartości ciśnienia będą prawidłowe. Osoby, które zauważą u siebie duże wahania ciśnienia tętniczego powinny unikać dużego wysiłku fizycznego. Trzeba zwracać uwagę na takie objawy jak napadowe blednięcie skóry i kołatanie serca połączone ze wzrostem ciśnienia. Objawy te mogą sugerować istnienie guza chromochłonnego nadnerczy, który stanowi wskazania do specjalistycznego leczenia. W przypadku nadciśnienia wtórnego najważniejsze jest regularne kontrolowanie i właściwe leczenie choroby podstawowej.

    Nieleczone nadciśnienie tętnicze, zarówno stałe jak i skokowe, prowadzi do niebezpiecznych powikłań i zwiększa ryzyko zgonu z powodu chorób sercowo-naczyniowych. Do najczęstszych i równocześnie najgroźniejszych powikłań nieleczonego nadciśnienia tętniczego należą:

    • niewydolność serca i choroba niedokrwienna serca,
    • uszkodzenie nerek (nefropatia nadciśnieniowa),
    • uszkodzenie siatkówki oka (retinopatia nadciśnieniowa),
    • udar krwotoczny mózgu.
    Autor: lek. Paweł Stacha

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.