zarejestruj się zaloguj się

Nowotwory serca

Tekst: lek. Rafał Drobot
Nowotwory serca
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 15. października, 2013

Nowotwory pierwotne serca są spotykane dość rzadko. Prawie trzy czwarte z nich to guzy łagodne, wśród których dominuje śluzak. Znacznie częściej w sercu lokalizują się nowotwory przerzutowe – szczególnie czerniak złośliwy, międzybłoniak, białaczki i chłoniaki, natomiast jeśli chodzi o bezwzględną liczbę przypadków dominuje rak sutka i płuc.
 

lek. Rafał Drobot
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Nowotwory serca – podział

     

    Biorąc pod uwagę punkt wyjścia procesu rozrostowego, wszystkie nowotwory serca możemy zaklasyfikować do dwóch grup, mianowicie do:

    • nowotworów pierwotnych,
    • nowotworów przerzutowych

     

    Pierwotne nowotwory serca

     

    Guzy nowotworowe pierwotnie zlokalizowane w sercu spotyka się dość rzadko – u około 0,03 % całej populacji. Pierwotne nowotwory serca dzielimy na:

    • guzy niezłośliwe (łagodne) – trzykrotnie częstsze niż złośliwe, wśród których najpowszechniej spotyka się:
    • śluzaki (stanowiące ponad połowę wszystkich nowotworów niezłośliwych),
    • włókniaki brodawkowate,
    • włókniaki,
    • tłuszczaki,
    • mięśniaki prążkowanokomórkowe.
    • guzy złośliwe – w tej grupie najczęściej spotyka się:
    • mięsaki (naczyniakowate, z endomysium, prążkowanokomórkowe),
    • chłoniaki.
       

    Przerzutowe nowotwory serca

     

    Przerzuty nowotworowe do serca klasyfikuje się biorąc pod uwagę pierwotną lokalizację procesu rozrostowego. Występują one stukrotnie częściej niż nowotwory pierwotne. Najczęstszym źródłem przerzutów są (wg częstości występowania):

    • rak płuca (30-40 %),
    • rak sutka, białaczki i chłoniaki, międzybłoniak (po około 10 %),
    • rak przełyku (około 5 %),
    • czerniak złośliwy, rak żołądka, rak trzustki, rak nerki (około 3 %).

    Spośród wyżej wymienionych nowotworów największą skłonność do rozsiewu mają międzybłoniak, czerniak złośliwy, rak płuca oraz rak sutka.

     

    Nowotwory serca – charakterystyka
     

    Nowotwory pierwotne niezłośliwe

     

    Śluzak jest najczęściej spotykanym nowotworem pierwotnym serca. Typowy pacjent w momencie diagnozy ma zazwyczaj około 50 lat oraz w 5-10 % zgłasza dodatni wywiad rodzinny w kierunku tego nowotworu. Częściej chorują kobiety. W większości przypadków śluzak zlokalizowany jest w lewym przedsionku serca, rzadziej spotyka się go w obrębie prawego przedsionka. Pozostałe lokalizacje (np. lewa komora) obserwowane są sporadycznie. U co trzeciego pacjenta śluzak wywołuje ogólnoustrojowe objawy, do których możemy zaliczyć:

    • stan podgorączkowy lub gorączkę,
    • utratę masy ciała,
    • zmiany skórne,
    • bóle stawowe,
    • objaw Raynauda,
    • laboratoryjne wskaźniki stanu zapalnego: leukocytozę, przyspieszone OB.

    Nierzadki jest przebieg bezobjawowy. Guz jest zwykle uszypułowany i może osiągnąć nawet 15 cm średnicy. Śluzak lewego przedsionka może utrudniać napływ krwi do lewej komory, co skutkuje objawami sugerującymi zwężenie zastawki mitralnej. Najczęściej śluzak objawia się:

    • odczuwaniem duszności,
    • zatorami obwodowymi,
    • napadową dusznością nocną (relatywnie rzadko),
    • uczuciem kołatania serca,
    • omdleniami,
    • zmiennymi zjawiskami osłuchowymi w zależności od ułożenia ciała pacjenta.

    Spośród pozostałych pierwotnych nowotworów niezłośliwych serca, na uwagę zasługują:

    • włókniaki brodawkowate – guzy te rosną na wsierdziu (czyli wewnętrznej warstwie mięśnia sercowego), najczęściej na zastawkach lewej połowy serca, a rzadziej w obrębie jego jam. Występują w każdej grupie wiekowej, nie mniej jednak najczęściej rozpoznawane są u osób w wieku około 60 lat;
    • włókniaki  – występują  przede wszystkim u dzieci oraz młodych dorosłych. Najczęściej mają one postać zmiany izolowanej, która jest zlokalizowana w obrębie ścian lewej komory serca;
    • tłuszczaki – guzy te rzadko wywołują objawy kliniczne, chociaż sporadycznie ich wielkość może osiągać nawet 15 cm i w tej sytuacji mogą one powodować:
    • objawy związane z mechanicznym zaburzeniem czynności serca,
    • zaburzenia rytmu czy przewodzenia,
    • nieprawidłową sylwetkę serca na zdjęciu RTG klatki piersiowej;
    • mięśniaki prążkowanokomórkowe – są one najczęstszymi nowotworami serca u dzieci, natomiast u osób dorosłych występują bardzo rzadko. Przeważnie lokalizują się w obrębie ścian komór serca oraz mają mnogi charakter. Większość ma tendencję do samoistnej regresji. Zwykle są składową genetycznie uwarunkowanej choroby tzw. stwardnienia guzowatego (choroby Bourneville'a-Pringle'a).

     

    Nowotwory pierwotne złośliwe

     

    Mięsaki reprezentują prawie wszystkie pierwotne nowotwory złośliwe serca. Ogólnie nowotwory te charakteryzują się gwałtownym przebiegiem, prowadzącym do śmierci pacjenta w ciągu tygodni lub miesięcy w wyniku zmian hemodynamicznych, naciekania miejscowego czy odległych przerzutów. Mięsaki zwykle zajmują prawą stronę serca, a z powodu ich gwałtownego wzrostu częste jest naciekanie osierdzia (łącznotkankowego worka w którym umiejscowiony jest mięsień sercowy) i zaciśnięcie (poprzez ucisk od zewnątrz) serca bądź żyły głównej. Czasami również występują po lewej stronie serca i mogą być mylone ze śluzakami.

     

    Nowotwory przerzutowe
     

    Zmiany przerzutowe w sercu rzadko są pierwszą manifestacją choroby nowotworowej. Najczęściej na zajęcie mięśnia sercowego wskazuje pojawienie się objawów ze strony układu sercowo-naczyniowego lub powiększenie się sylwetki serca na zdjęciu przeglądowym klatki piersiowej, u chorego z wcześniej rozpoznanym procesem rozrostowym. Przerzuty do serca mogą szerzyć się:

    • poprzez bezpośrednie naciekanie (powoduje to powstanie guza wewnątrzsercowego),
    • drogą dużych żył  (j.w.),
    • drogą krwiopochodną (powoduje to zajęcie mięśnia sercowego),
    • drogą limfatyczną (najczęściej – powoduje to zajęcie osierdzia i nasierdzia).

    Szacuje się, że zaledwie 5 % przerzutów nowotworowych ma postać guza zlokalizowanego w jamach serca.

     

    Nowotwory serca – objawy chorobowe
     

    Objawy nowotworów serca zależą przede wszystkim od ich lokalizacji i wielkości, a w mniejszym stopniu od ich budowy histologicznej. Nawet łagodne histologicznie guzy mogą mieć złośliwy przebieg kliniczny. W przypadku gdy guz jest niewielkich rozmiarów i zlokalizowany jest w korzystnym miejscu nie powodując zaburzeń hemodynamicznych, może przez wiele lat pozostawać bezobjawowy i wykrywany jest przypadkowo.

     

    Guzy lewego przedsionka
     

    Guzy lewego przedsionka mogą powodować:

    • zwężenie ujścia mitralnego (czyli połączenia lewego przedsionka z lewą komorą),
    • zatorowość obwodową (a zatem udar niedokrwienny mózgu),
    • objawy zastoju w krążeniu płucnym,
    • omdlenia.
       

     

    Guzy prawego przedsionka

     

    Guzy prawego przedsionka mogą się objawiać się jako:

    • zatorowość płucna,
    • zwężenie ujścia trójdzielnego (czyli połączenia prawego przedsionka z prawą komorą),
    • niewydolność prawokomorowa,
    • zespół żyły głównej dolnej,
    • sinica,
    • zatorowość skrzyżowana.
       

     

    Guzy lewej komory

     

    Guzy w obrębie lewej komory są przyczyną:

    • zatorowości obwodowej,
    • zaburzeń rytmu i przewodzenia,
    • zaburzeń kurczliwości serca prowadzących do niewydolności serca.

     

    Guzy prawej komory

     

    Guzy prawej komory mogą powodować:

    • zatorowość płucną,
    • zwężenie drogi odpływu z prawej komory,
    • zaburzenia rytmu i przewodzenia.

     

    Guzy warstwy nasierdziowej i osierdzia

     

    W przypadku zajęcia warstwy nasierdziowej i osierdzia objawy przypominają zapalenie osierdzia, a w szczególności groźne może okazać się wystąpienie tamponady serca (czyli nagromadzenia się nadmiaru płynu w worku osierdziowym).

     

    Guzy zastawek serca

     

    W razie zajęcia zastawek serca może wystąpić zatorowość obwodowa lub zatory do tętnic wieńcowych (powodujące niedokrwienie mięśnia sercowego).

     

    Nowotwory serca – badania pomocnicze

     

    Spośród badań obrazowych zastosowanie znajdują echokardiografia, tomografia komputerowa (TK) lub rezonans magnetyczny (MR), które są niezbędne do postawienia rozpoznania. Obrazowanie tętnic wieńcowych przy pomocy koronarografii jest zalecane u pacjentów powyżej 40 roku życia, u których planuje się w niedalekiej przyszłości wykonanie chirurgicznej resekcji guza. W przypadku guzów zlokalizowanych w jamach prawego serca, metodą pomocniczą w planowaniu dalszego leczenia może być przezżylna biopsja guza.

     

    Nowotwory serca – różnicowanie

     

    W diagnostyce różnicowej nowotworów serca należy uwzględnić:

    • skrzepliny w obrębie jam i zastawek serca,
    • wegetacje bakteryjne i grzybicze,
    • ciała obce, takie jak cewniki dożylne, urządzenia do przezskórnego zamykania ubytku przedsionkowo-komorowego, elektrody kardiowertera-defibrylatora czy stymulatora serca,
    • zwapnienia pierścienia zastawki mitralnej (syn. dwudzielnej),
    • odmiany anatomiczne prawego przedsionka serca.

     

    Nowotwory serca – leczenie

     

    Nowotwory pierwotne niezłośliwe

     

    W przypadku niezłośliwych nowotworów pierwotnych wskazane jest ich wycięcie chirurgiczne w warunkach krążenia pozaustrojowego podczas zabiegu kardiochirurgicznego. Takie postępowanie jest zasadniczo skuteczne, aczkolwiek śluzaki nawracają w 10-20 % przypadków pojawiających się rodzinnie i w około 1-2 % przypadków odosobnionych. Nawrót nowotworu najprawdopodobniej związany jest z mnogimi guzami w tych pierwszych oraz niedostatecznym wycięciem w tych drugich.

     

    Nowotwory pierwotne złośliwe

     

    Mięsaki w momencie pojawienia się objawów klinicznych mogą być zbyt zaawansowane, aby nadawać się do operacyjnego wycięcia. Chociaż istnieją pojedyncze doniesienia o paliatywnym leczeniu chirurgicznym, radio- i chemioterapią, to ogólne doświadczenia w leczeniu mięsaków są niepomyślne. Jedynym wyjątkiem wydaje się być mięsak limfatyczny, który może zareagować na połączenie chemio- i radioterapii.

     

    Nowotwory przerzutowe

     

    Ponieważ większość pacjentów z przerzutami do serca ma już rozsianą chorobę nowotworową, leczenie w tych przypadkach polega głównie na terapii nowotworu pierwotnego. Należy drenować objawowy wysięk w osierdziu lub wykonać perikardiocentezę (czyli nakłucie worka osierdziowego i odbarczenie płynu znajdującego się wewnątrz). Postępowanie takie może złagodzić objawy i opóźnić ponowną akumulację wysięku albo jej zapobiec.

    Autor: lek. Rafał Drobot
    Tagi: rak serca

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.