zarejestruj się zaloguj się

Nagłe zatrzymanie krążenia

Tekst: lek. Rafał Drobot
Nagłe zatrzymanie krążenia
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 07. sierpnia, 2014

Nagłe zatrzymanie krążenia (NZK) jest stanem, w którym dochodzi do ustania mechanicznej czynności serca, co skutkuje zatrzymaniem krążenia krwi. NZK cechuje się brakiem wyczuwalnego tętna, bezdechem lub oddechem agonalnym oraz brakiem reakcji na bodźce. Szacuje, że nagłe zatrzymanie krążenia dotyczy 350 - 700 tys. osób rocznie na terenie Europy.
 

lek. Rafał Drobot
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Nagłe zatrzymanie krążenia – podział, przyczyny

     

    Wszystkie przypadki nagłego zatrzymania krążenia, ze względu na przyczynę, możemy podzielić na:

    • pierwotne zatrzymanie krążenia – związane ze stanem patologicznym w obrębie mięśnia sercowego, będącym bezpośrednią przyczyną NZK;
       
    • wtórne zatrzymanie krążenia – spowodowane przyczyną pozasercową, przykładowo utratą krwi ze wstrząsem hipowolemicznym (spowodowanym zmniejszeniem objętości krwi krążącej), urazem wielonarządowym czy zatrzymaniem oddechu.

    Ostre zespoły wieńcowe (w uproszczeniu: zawał serca, niestabilna dławica piersiowa) są najczęstszą przyczyną pierwotnego zatrzymania krążenia.Każdy przypadek zatrzymania krążenia (zwłaszcza w mechanizmie asystolii i czynności elektrycznej bez tętna) za każdym razem wymaga uwzględnienia tzw. odwracalnych przyczyn zatrzymania krążenia, na które składają się:

    • hipoksja – czyli niedobór tlenu w tkankach, niewystarczające zaopatrzenie tkanek w tlen,
    • hipowolemia – czyli sytuacja, w której w naczyniach znajduje się za mała ilość krwi (płynu) w stosunku do ich pojemności,
    • hipokaliemia, hiperkaliemia, zaburzenia metaboliczne za wysokie lub za niskie stężenie potasu w surowicy krwi, inne zaburzenia elektrolitowe, hipoglikemia czyli zbyt niskie stężenie glukozy we krwi,
    • hipotermia – czyli sytuacja, w której temperatura głęboka ciała spada poniżej 35 °C,
    • zaburzenia zakrzepowo-zatorowe – takie jak zatorowość płucna,
    • tamponada serca – czyli stan, w którym dochodzi do znacznego wypełnienia jamy worka osierdziowego płynem (krwią, wysiękiem, przesiękiem, chłonką), co powoduje ucisk z zewnątrz i trudności w napełnianiu jam serca podczas ich rozkurczu,
    • zatrucia,
    • odma prężna – czyli sytuacja, w której podczas każdego wdechu dochodzi do przedostawania się powietrza do jamy opłucnej, które nie może się z niej wydostać podczas wydechu. Prowadzi to do uciśnięcia płuca, przesunięcia śródpiersia, uciśnięcia drugiego płuca, a także dużych naczyń żylnych.

     

    Nagłe zatrzymanie krążenia – mechanizm

     

    Nagłe zatrzymanie krążenia można także podzielić, wziąwszy pod uwagę mechanizm elektrofizjologiczny, w jakim dochodzi do NZK:

    • częstoskurcz komorowy (skrót - VT) bez tętna oraz migotanie komór (skrót - VF) – są to zaburzenia rytmu dotyczące komór mięśnia sercowego, które nie są w stanie zapewnić skutecznej mechanicznej czynności skurczowej serca i zaopatrzenia tkanek obwodowych w krew. Zarówno częstoskurcz komorowy bez tętna, jak i migotanie komór stanowią wskazanie do defibrylacji;
    • czynność elektryczna bez tętna(skrót - PEA) – jest to sytuacja, w której zachowana jest zorganizowana czynność elektryczna mięśnia sercowego, jednak nie przekłada się ona na skuteczną czynność mechaniczną;
    • asystolia – stan, w którym brak jest zarówno czynności elektrycznej, jak i mechanicznej mięśnia sercowego. Jest rozpoznawana także w sytuacji, gdy częstość akcji serca spada poniżej 10 uderzeń na minutę.

    Najpowszechniejszym mechanizmem w przypadku pierwotnego zatrzymania krążenia jest migotanie komór. Czynność elektryczna bez tętna oraz asystolia są częstymi mechanizmami, w jakich dochodzi do wtórnego zatrzymania krążenia, aczkolwiek zawsze mogą wystąpić w przypadku pierwotnego zatrzymania krążenia.

     

    Nagłe zatrzymanie krążenia - rokowanie

     

    Czynnikiem rokowniczym, odgrywającym decydującą rolę w przypadku wystąpienia nagłego zatrzymania krążenia jest czas od utraty przytomności do podjęcia resuscytacji krążeniowo-oddechowej.

    W przypadku migotania komór lub częstoskurczu komorowego bez tętna, ważny jest także czas od utraty przytomności do wykonania defibrylacji - w tym przypadku jest to najistotniejszy czynnik rokowniczy. Migotanie komór wiąże się ze spadkiem przeżywalności o około 7-10 % wraz z każdą minutą opóźnienia wykonania defibrylacji – po około dwunastu minutach od momentu utraty przytomności przeżywalność oscyluje w granicach 2-5 %.

    Ze szczególnie złym rokowaniem wiąże się pozaszpitalne zatrzymanie krążenia. Znaczna część chorych, u których zdołano przywrócić krążenie poza szpitalem, umiera w szpitalu. Najczęstszą przyczyną jest ciężkie uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego. Zaledwie 5 – 10 % tych, u których podjęto resuscytację krążeniowo-oddechową, dożywa do dnia wypisania ze szpitala.
    Rokowanie w zatrzymaniu krążenia w mechanizmie czynności elektrycznej bez tętna oraz asystolii jest gorsze niż w częstoskurczu komorowym bez tętna lub migotaniu komór – odsetek chorych, którzy dożyją do momentu wypisania ze szpitala po zatrzymaniu krążenia wynosi 0-2 %.

     

    Nagłe zatrzymanie krążenia – postępowanie

     

    Podstawowe zabiegi resuscytacyjne (BLS z ang. basic life support),podjęte przez świadków zdarzenia, kilkakrotnie zwiększają szanse na przeżycie osoby, u której doszło do nagłego zatrzymania krążenia. Algorytm BLS został opracowany dla osób bez wykształcenia medycznego, będącymi świadkami nagłego zatrzymania krążenia i powinno się dążyć do jego rozpowszechnienia dla dobra ogółu społeczeństwa. Składa się on z następujących elementów (zachowana kolejność postępowania):

    ocena bezpieczeństwa – w razie stwierdzenia zagrożeń, należy dążyć do ich usunięcia (np. odłączenie zasilania elektrycznego w przypadku porażenia prądem lub wstrzymanie ruchu drogowego, jeśli mamy do czynienia z wypadkiem samochodowym);

    ocena przytomności – chory jest nieprzytomny, jeśli nie reaguje na potrząśnięcie ani na zawołanie;

    wołanie o pomoc – nie odchodząc od chorego głośno wołamy o pomoc;

    udrożnienie dróg oddechowych jeśli chory jest nieprzytomny, należy ułożyć go na plecach, odgiąć głowę ku tyłowi (postępowanie przeciwwskazane przy podejrzeniu uszkodzenia kręgosłupa szyjnego), usunąć ciała obce z jamy ustnej oraz unieść lub wysunąć żuchwę (postępowanie dopuszczalne w uszkodzeniu kręgosłupa szyjnego, przy jednoczesnej stabilizacji głowy w pozycji pośredniej bez jej odginania);

    ocena oddechu – w ciągu 10 sekund sprawdzamy czy chory oddycha, obserwując ruchy klatki piersiowej, wysłuchując szmer towarzyszący wdechowi i wydechowi oraz starając się policzkiem wyczuć ruch powietrza, przybliżając go do ust chorego. Jeżeli chory samodzielnie oddycha, układa się go w tzw. pozycji bocznej (bezpiecznej) ustalonej;

    wezwanie pomocy (sprowadzenie wykwalifikowanego personelu medycznego) – natychmiast po stwierdzeniu braku oddechu lub nieprawidłowego oddechu (bulgotanie, chrapanie, pianie), należy wezwać wykwalifikowaną pomoc, nawet jeśli wymaga to odejścia od chorego. W tym celu należy zadzwonić na numer 112 lub 999. Wyjątkiem od tej reguły jest przypuszczenie oddechowej przyczyny utraty przytomności (np. utonięcie, zakrztuszenie, zatrucie alkoholem) lub nagłe zatrzymanie krążenia u niemowląt i dzieci. Należy wtedy prowadzić resuscytację krążeniowo-oddechową przez jedną minutę, a dopiero wtedy po stwierdzeniu bezdechu, wezwać wykwalifikowaną pomoc;

    ocena krążenia – dla osób niewyszkolonych jest tożsama z oceną przytomności i oddechu. Należy ocenić tzw. oznaki krążenia w postaci spontanicznych ruchów czy kaszlu;

    uciskanie klatki piersiowej – po ułożeniu chorego płasko na plecach na twardym podłożu, należy rozpocząć uciskanie środkowej części mostka na głębokość 4-5 cm z częstotliwością ok 100/min. Czas uciśnięcia powinien być taki sam jak czas zwolnienia ucisku, przy czym nie należy odrywać rąk od mostka (całkowicie zwalniać ucisku). U osób dorosłych resuscytację krążeniowo-oddechową rozpoczyna się od 30 uciśnięć mostka, po których następują 2 oddechy ratownicze. Cykl powtarza się do momentu przyjazdu wykwalifikowanej pomocy medycznej;

    sztuczna wentylacja płuc – oddechy ratownicze wykonywane są metodą usta-usta. Wdech powinien trwać 1 sekundę. Jeśli oddechy nie są skuteczne (klatka piersiowa nie podnosi się w czasie wdechu), należy poprawić ułożenie głowy i żuchwy, ponawiając próbę wentylacji maksymalnie dwukrotnie. U dzieci resuscytacja krążeniowo-oddechowa jest rozpoczynana od 5 oddechów ratowniczych. Kontynuuje się ją następnie, zachowując stosunek uciśnięć do oddechów 30:2 lub 15:2 odpowiednio w przypadku prowadzenia resuscytacji krążeniowo-oddechowej przez jednego lub dwóch ratowników;

    defibrylacja z użyciem automatycznego defibrylatora zewnętrznego (skrót - AED) – należy włączyć urządzenie, nakleić elektrody oraz postępować zgodnie z instrukcjami wydawanymi przez AED. Urządzenia tego typu znajdują się w miejscach użyteczności publicznej takich jak centra handlowe, biurowce, dworce – należy pytać ochronę lub pracowników gdzie ono się znajduje.

    Autor: lek. Rafał Drobot
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Kardiowerter-defibrylator

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.