zarejestruj się zaloguj się

Kwas acetylosalicylowy

Tekst: lek. Bartosz Szurlej
Dodane: 12. września, 2013

Kwas acetylosalicylowy (nazywany potocznie aspiryną) jest bardzo interesującym lekiem, ponieważ oprócz swojego działania przeciwzapalnego działa również hamująco na proces krzepnięcia na poziomie płytek krwi. To drugie działanie jest powszechnie wykorzystywane w kardiologii, w celu profilaktyki zawału serca w przebiegu choroby wieńcowej.

lek. Bartosz Szurlej
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym jest kwas acetylosalicylowy?

     

    Kwas acetylosalicylowy (ASA) należy do niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) zaliczanych do leków pierwszej generacji. ASA posiada działanie zarówno przeciwzapalne, przeciwbólowe oraz przeciwgorączkowe, a także hamuje proces krzepnięcia na poziomie płytek krwi (jest to tzw. działanie przeciwpłytkowe lub inaczej przeciwagregacyjne). Działanie przeciwpłytkowe jest możliwe dzięki nieodwracalnemu hamowaniu enzymu COX-1 (cyklooksygenaza-1), który znajduję się w płytkach krwi. Zahamowanie tego enzymu uniemożliwia produkcję tzw. tromboksanów, które biorą udział w łączeniu płytek krwi między sobą, tworząc w ten sposób większe skupiska (jest to proces agregacji płytek krwi, który może być porównany do zlepiania ich między sobą). Ponieważ zahamowanie COX-1 w płytkach krwi jest nieodwracalne, to trwa ono tak długo jak żyją płytki krwi, czyli około 7-10 dni. Skuteczne zahamowanie agregacji płytek krwi uzyskuje się w momencie zniesienia działania 80 % płytek krwi. Skuteczne zahamowanie łączenia się płytek jest już możliwe przy stosowaniu małych dawek ASA (tzw. dawki kardiologiczne) wynoszących 75-150 mg pod warunkiem ich kilkudniowego systematycznego przyjmowania lub prawie natychmiast przy zastosowaniu większej dawki (160-325 mg), co jest wykorzystywane w przebiegu zawału mięśnia sercowego.

     

    Kwas acetylosalicylowy a zagrożenia

     

    Kiedy nie stosujemy kwasu acetylosalicylowego:

    • ASA nie stosuje się u dzieci poniżej 12 roku życia, ponieważ może to doprowadzić do wystąpienia zespołu Reye’a (w przebiegu tego zespołu występuje uszkodzenie wątroby i mózgu). Z tego powodu, w tej grupie wiekowej w celu zbicia podwyższonej temperatury w przebiegu różnych stanów infekcyjnych zaleca się stosowanie ibuprofenu lub paracetamolu,
    • Aspiryny nie stosuje się u osób uczulonych na ten lek – możliwość wystąpienia astmy aspirynowej w czasie od kilkunastu minut do kilku godzin od momentu przyjęcia leku,
    • Nie zaleca się stosowania ASA u kobiet w ciąży oraz w okresie karmienia piersią,
    • Nie powinno się stosować ASA u kobiet w przebiegu menstruacji,
    • Czynna choroba wrzodowa żołądka i/lub dwunastnicy jest przeciwwskazaniem do stosowania leku.

    Nasilenie działań niepożądanych leków z grupy NLPZ jest związane z czasem trwania ich przyjmowania oraz od wielkości zastosowanej dawki. Najczęściej zaburzenia w przebiegu stosowania ASA dotyczą przewodu pokarmowego i należą do nich: niestrawność, zgaga, bóle brzucha, nudności i wymioty, uszkodzenie błony śluzowej żołądka, co może prowadzić do nasilenia choroby wrzodowej żołądka, może także wystąpić krwawienie z przewodu pokarmowego. Stosowanie dawek kardiologicznych ASA w połączeniu z lekami z grupy inhibitorów pompy protonowej (IPP, posiadają działanie osłonowe na błonę śluzową żołądka) pozwala na zmniejszenie występowania działań niepożądanych.

     

    Kwas acetylosalicylowy a profilaktyka zawału serca

     

    W przebiegu choroby wieńcowej dochodzi do odkładania się blaszki miażdżycowej w ścianie tętnic odpowiedzialnych za transport krwi do mięśnia sercowego (są to tzw. tętnice wieńcowe). Powstawaniu takiej blaszki miażdżycowej sprzyjają zarówno czynniki genetyczne, ale także otyłość, palenie tytoniu, nieprawidłowa dieta czy brak aktywności fizycznej. Z biegiem czasu blaszka miażdżycowa powiększa się i staje się coraz bardziej niestabilna, co w pewnym momencie może doprowadzić do jej pęknięcia i uwolnienia zawartości, która w połączeniu z procesami krzepnięcia krwi prowadzi do zamknięcia tętnicy wieńcowej i zatrzymania przepływu krwi. W wyniku powiększania się blaszki dochodzi także do uszkodzenia jej powierzchni, co powoduje odsłonięcia pewnych substancji, które w połączeniu z aktywnymi płytkami krwi prowadzą do zapoczątkowania procesu ich agregacji, a to skutkuje powstaniem skrzepliny wewnątrz tętnicy wieńcowej. Do zawału serca w przebiegu choroby wieńcowej może dojść w tych dwóch mechanizmach – przez pęknięcie blaszki miażdżycowej, albo przez powstanie skrzepliny, która po oderwaniu od ściany naczynia płynie dalej wraz z prądem krwi, co w końcu prowadzi do zamknięcia tętnicy wieńcowej. Ponieważ ASA jest lekiem przeciwpłytkowym, stosowanie go u osób chorujących na chorobę wieńcową jest jak najbardziej uzasadnione w celu profilaktyki zawału mięśnia sercowego. Pacjenci powinni przyjmować dawki kardiologiczne leku do końca swojego życia.

    Autor: lek. Bartosz Szurlej

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.