zarejestruj się zaloguj się

Jak zapobiegać chorobie wieńcowej?

Tekst: lek. Michał Kozłowski
Dodane: 23. stycznia, 2014

Zapobieganie chorobie wieńcowej, mogącej skutkować zawałem serca, polega przede wszystkim na prowadzeniu odpowiedniego trybu życia. Należy rzucić palenie, stosować właściwą dietę pozwalającą utrzymać prawidłową masę ciała (unikać nadwagi i otyłości), kontrolować ciśnienie tętnicze, cholesterol i cukier oraz nie zaniedbywać aktywności fizycznej.

SPIS TREŚCI:

    Czym jest choroba wieńcowa?

     

    Krew do serca dostarczają dwie tętnice wieńcowe (prawa i lewa), będące odgałęzieniami aorty. Ilość krwi, jaka przepływa przez tętnice wieńcowe nie jest stała i zależy od zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen. Zapotrzebowanie to rośnie np. podczas wykonywania wysiłku fizycznego – pracujące mięśnie potrzebują więcej krwi, co przekłada się na wzrost akcji serca. Zdrowe tętnice wieńcowe mają bardzo dużą rezerwę i przepływ przez nie może się zwiększyć nawet trzykrotnie. Jeżeli w tętnicach wieńcowych obecne są zmiany, które utrudniają przepływ krwi i prowadzą do niedokrwienia mięśnia sercowego mówimy o chorobie wieńcowej.

    98% wszystkich przypadków tej choroby spowodowane jest blaszkami miażdżycowymi, powstającymi w ścianie tętnic wieńcowych. Powstające blaszki zwężają światło naczynia, co skutkuje niedokrwieniem mięśnia sercowego w chwilach zwiększonego zapotrzebowania na tlen. Całkowite zamknięcie tętnicy wieńcowej przez blaszkę miażdżycową może doprowadzić do odcięcia zablokowania dopływu krwi do pewnego fragmentu serca i spowodować śmierć kardiomiocytów (komórek, z których zbudowane jest serce) – taką sytuację nazywamy zawałem serca. Możliwa jest także sytuacja, w której blaszka miażdżycowa pęka, a jej zawartość dostaje się do światła tętnicy wieńcowej. Skutkiem opisanej sytuacji jest gwałtownie postępujące krzepnięcie krwi w naczyniu i jego zablokowanie, co także prowadzi do zawału serca.

     

    Jakie są objawy choroby wieńcowej?

     

    Najbardziej charakterystycznym objawem choroby wieńcowej jest występowanie epizodów ostrego bólu w klatce piersiowej, często określanego przez chorych jako „piekący”, „gniotący” bądź „uciskający”. Ból może promieniować w kierunku ramion, kończyn górnych lub żuchwy. Niekiedy ból nie występuje, a zamiast niego chory zgłasza:

    • uczucie braku powietrza,
    • silne zmęczenie,
    • osłabienie,
    • nudności.

    Dolegliwości w chorobie wieńcowej typowo pojawiają się podczas wykonywania wysiłku fizycznego, a ustępują w ciągu 5 minut od jego przerwania. Dodatkowo wystąpienie bólu może być sprowokowane przez stres lub obfity posiłek. Na występowanie dolegliwości wpływają ponadto warunki atmosferyczne – częściej występują one podczas wietrznej i zimnej pogody. Należy szczególnie podkreślić, że utrzymywanie się bólu dłużej niż 5 minut od zakończenia wysiłku fizycznego wymaga pilnego kontaktu z pogotowiem ratunkowym, gdyż może świadczyć o zawale serca.

     

    Czynniki ryzyka choroby wieńcowej

     

    Choroby układu sercowo-naczyniowego, a szczególnie choroba wieńcowa są główną przyczyną przedwczesnych zgonów na świecie. W Europie odpowiadają za 42% wszystkich zgonów kobiet i 38% zgonów mężczyzn przed 75 rokiem życia. Rozwój blaszek miażdżycowych przebiega przez wiele lat bez żadnych objawów, a zawał serca może wystąpić u osoby, która nie miała wcześniej jakichkolwiek objawów choroby wieńcowej. Istnieje szereg czynników ryzyka, które znacznie przyspieszają rozwój zmian miażdżycowych w tętnicach wieńcowych, a zapobieganie występowaniu choroby wieńcowej (prewencja pierwotna) polega przede wszystkim na eliminowaniu tych czynników. Niektóre z czynników ryzyka pozostają poza kontrolą pacjenta jak np.:

    • płeć (większe ryzyko choroby wieńcowej występuje u mężczyzn),
    • wiek (ryzyko rośnie wraz z wiekiem),
    • wczesne występowanie choroby wieńcowej w rodzinie (poniżej 55 roku życia u ojca, poniżej 65 roku życia u matki).

     

    Zapobieganie chorobie wieńcowej

     

    Istnieje grupa tak zwanych modyfikowalnych czynników ryzyka, na które każdy z nas ma bezpośredni wpływ. Aby ryzyko choroby wieńcowej było jak najmniejsze należy zastosować się do poniższych zaleceń.

     

    Całkowicie zaprzestań palenia tytoniu

     

    Palenie jest istotnym czynnikiem ryzyka nie tylko choroby wieńcowej, ale także przewlekłej obturacyjnej choroby płuc i wielu chorób nowotworowych. Szkodliwe jest zarówno palenie papierosów i wdychanie dymu tytoniowego (palenie bierne) jak i palenie fajek, cygar czy też fajki wodnej. Nie jest także prawdą, aby papierosy o zmniejszonej zawartości nikotyny i substancji smolistych były zdrowsze. Rzucanie palenia jest niezwykle trudne i bez odpowiedniego wsparcia zaledwie 1-2% osób podejmujących to wyzwanie odnosi sukces. Należy pamiętać, że siła uzależnienia od nikotyny różni się od poszczególnych osób. Ci najsilniej uzależnieni, a za takich uznaje się w zasadzie wszystkich palących powyżej 10 papierosów dziennie, wymagają leków, ułatwiających pozbycie się nałogu. Aby zerwać z nałogiem najlepiej zasięgnąć porady lekarza rodzinnego, który przy pomocy odpowiednich kwestionariuszy oceni motywację do zaprzestania palenia oraz stopień uzależnienia od tytoniu, co pozwoli dobrać optymalne leczenie.

     

    Prawidłowe odżywianie

     

    Zalecenia dietetyczne w prewencji chorób układu krążenia są stosunkowo proste i łatwe do przestrzegania.

    • Podstawowym źródłem energii w diecie powinny być produkty zbożowe (pieczywo – najlepiej ciemne, płatki, makarony, kasze), których spożycie należy dostosować do stopnia aktywności fizycznej.
    • Należy spożywać co najmniej 2 szklanki chudego mleka, jogurtu lub kefiru.
    • Białko w diecie powinno się pozyskiwać albo z nasion roślin strączkowych (soja, soczewica, ciecierzyca, bób, fasola) albo z chudego mięsa (drób).
    • Optymalnym sposobem przygotowania mięsa jest jego pieczenie lub gotowanie. Smażenie nie jest zalecane.
    • Co najmniej 2 razy w tygodniu powinno się spożywać ryby morskie.
    • Należy codziennie jeść dużo warzyw i owoców (minimum 400g).
    • Powinno się zdecydowanie ograniczyć stosowanie cukru i ilość słodyczy.
    • Zamiast tłuszczy nasyconych wybieramy te o dużej zawartości wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (np. oliwa z oliwek, olej z pestek winogron).
    • Nie powinno się dosalać potraw.

     

    Aktywność fizyczna

     

    Siedzący tryb życia jest bardzo rozpowszechnionym w Polsce czynnikiem ryzyka choroby wieńcowej. Tylko 6,4% polskiego społeczeństwa określa swoją aktywność fizyczną jako dużą. Regularne podejmowanie wysiłku fizycznego zmniejsza ryzyko zgonu z powodu chorób układu krążenia o 30-50% w porównaniu do osób niećwiczących, a efekt ten zależy od wielu czynników. Wykazano, że systematyczne wykonywanie ćwiczeń zmniejsza masę ciała, obniża ciśnienie tętnicze, poziom „złego” cholesterolu (LDL) i stężenie glukozy we krwi. Wzrasta natomiast stężenie „dobrego” cholesterolu (HDL). Zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen w spoczynku i podczas wysiłku także ulega obniżeniu.

    Najlepsze rezultaty w prewencji pierwotnej choroby wieńcowej przynosi regularne podejmowanie tak zwanych wysiłków aerobowych (tlenowych) o umiarkowanej intensywności, do których zalicza się np. szybki marsz, bieg, trucht, jazda na rowerze, pływanie, taniec, aerobik, jazda na nartach biegowych.

    Czas trwania wysiłku powinien wynosić co najmniej 30 minut i powinno się go wykonywać minimum 4-5 razy w tygodniu (optymalnie każdego dnia). Najlepiej wybrać taki rodzaj aktywności, która sprawia największą przyjemność. Wspólne uprawianie sportu (z rodziną, przyjaciółmi) pozytywnie wpływa na motywację. Warto także korzystać z możliwości wykonywania różnych form małego wysiłku w ciągu dnia jak np. korzystanie ze schodów zamiast z windy.

     

    Kontrola ciśnienia tętniczego

     

    Prawidłowe wartości ciśnienia tętniczego to:

    • poniżej 140 mmHg w przypadku ciśnienia skurczowego,
    • poniżej 90 mmHg w przypadku rozkurczowego.

    Jeżeli któraś z tych wartości jest wyższa od podanej normy mówimy o nadciśnieniu tętniczym. Aby rozpoznać nadciśnienie podwyższone wartości ciśnienia muszą się utrzymywać przez pewien czas, dlatego konieczne jest wykonanie co najmniej dwóch pomiarów ciśnienia przez lekarza w odstępie czasu (kilka tygodni lub kilka miesięcy).

    Nadciśnienie tętnicze jest niezwykle podstępną chorobą, ponieważ może przez długi czas nie dawać żadnych dolegliwości. Im wyższe ciśnienie tętnicze, tym wyższe ryzyko zgonu z przyczyn sercowych. Niektórzy pacjenci uważają, że główną metodą leczenia nadciśnienia jest stosowanie odpowiednich leków. Niestety nie jest to prawdą. Należy pamiętać, że leki obniżające ciśnienie tętnicze muszą być przyjmowane przez pacjenta codziennie o stałych porach przez wiele lat, a ich stosowanie wiąże się zarówno z kosztami jak i możliwymi działaniami niepożądanymi. Dlatego też warto się poważnie zastanowić przed rozpoczęciem takiej terapii.

    Podstawowe znaczenie w leczeniu nadciśnienia ma zmiana stylu życia (według omawianych w artykule zaleceń), co może przywrócić prawidłowe wartości ciśnienia bez stosowania leków.

     

    Kontrola poziomu cukru

     

    Cukrzyca jest bardzo istotnym czynnikiem ryzyka zawału serca. Ryzyko zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych u osoby z cukrzycą jest 3 razy większe niż u osób bez cukrzycy. Najprostszym i zwykle pierwszym badaniem w diagnostyce cukrzycy jest oznaczenie poziomu glukozy na czczo we krwi pobranej z żyły (nie można w tym celu stosować krwi pobranej z palca). Część przypadków cukrzycy przebiega bezobjawowo, dlatego konieczne jest wykonywanie regularnych badań krwi, tak aby nie przeoczyć rozpoznania. Przykładowo każda osoba z nadciśnieniem tętniczym lub otyłością powinna mieć oznaczony poziom cukru we krwi raz w roku. Jeżeli nie jest się pewnym, czy należy się do grupy, która powinna się regularnie badać w kierunku cukrzycy – należy o to zapytać swojego lekarza rodzinnego.

     

    Kontrola stężenia cholesterolu

     

    Cholesterol występuje tylko w komórkach zwierzęcych (rośliny cholesterolu nie produkują). Jest on substancją niezbędną do prawidłowego funkcjonowania każdej komórki. Niestety cholesterol może się także odkładać w ścianie naczyń krwionośnych, przyczyniając się tym samym do rozwoju blaszek miażdżycowych. We krwi występują dwa podstawowe rodzaje cholesterolu.

    • Pierwszym z nich jest cholesterol LDL (zwany także powszechnie „złym cholesterolem”), który przyczynia się do rozwoju blaszek miażdżycowych. Im większa zawartość cholesterolu w diecie tym większe stężenie cholesterolu LDL we krwi i większe ryzyko chorób układu krążenia.
    • Drugi to cholesterol HDL (zwany także „dobrym cholesterolem”), który z kolei wykazuje działanie ochronne w chorobie wieńcowej i w jego przypadku wyższe stężenia są korzystne.

    Podstawową metodą wpływania na stężenie cholesterolu LDL jest stosowanie diety bogatej w błonnik i z ograniczeniem cholesterolu. W przypadku nieskuteczności takiego postępowania lekarz może podjąć decyzję o stosowaniu leków, które obniżają poziom cholesterolu. Cholesterol HDL rośnie natomiast po zaprzestaniu palenia tytoniu oraz przy wykonywaniu regularnych ćwiczeń fizycznych.

     

    Zmniejszenie masy ciała

     

    Według danych z 2005 r. około 20% Polaków w wieku 20-74 lat jest otyłych. Otyłość zwiększa ryzyko nie tylko choroby wieńcowej, lecz także cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, chorób nerek, wielu nowotworów (między innymi raka prostaty u mężczyzn oraz raka piersi i macicy u kobiet), kamicy pęcherzyka żółciowego i wiele innych.

    Otyłość najczęściej spowodowana jest nadmierną ilością spożywanych kalorii w stosunku do zapotrzebowania organizmu.Walka z nią wymaga zmiany diety z ograniczeniem ilości kalorii, zwiększenia aktywności fizycznej oraz poradnictwa psychologicznego w celu zwiększenia motywacji do utrzymania zmian w stylu życia.

     

    Karta ryzyka SCORE

     

    Swoje indywidualne ryzyko sercowo-naczyniowe można w prosty sposób ocenić, posługując się dostępną w Internecie kartą ryzyka SCORE. Aby skorzystać z karty musimy znać wartość swojego ciśnienia skurczowego oraz stężenie cholesterolu całkowitego we krwi. Po odszukaniu odpowiedniego pola na karcie uzyskamy informację o wyrażonej w procentach szansie na wystąpienie u nas w ciągu 10 lat zgonu z przyczyn sercowych. Ryzyko większe od 10% traktuje się jako bardzo duże.

    U niektórych osób istnieją wskazania do stosowania w prewencji pierwotnej choroby wieńcowej kwasu acetylosalicylowego (aspiryny) w dawce 75 mg 1 raz dziennie. Do grupy tej zaliczają się:

    • osoby z ryzykiem wg karty SCORE większym od 10%,
    • pacjenci z cukrzycą typu 1 lub 2 i jakimś dodatkowym czynnikiem ryzyka,
    • u mężczyzn powyżej 50 r.ż. i kobiet powyżej 60 r.ż.

    Przyjmowanie aspiryny w prewencji pierwotnej choroby wieńcowej należy skonsultować z lekarzem rodzinnym.

    Autor: lek. Michał Kozłowski
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Ból serca
    Znaleziono: 3 wyników

    Powiązane filmy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.