zarejestruj się zaloguj się

Gorączka reumatyczna - objawy

Tekst: Edyta Ćwiek
Dodane: 17. października, 2013

Gorączka reumatyczna jest chorobą autoimmunologiczną związaną z zakażeniem paciorkowcem. Może spowodować ona uszkodzenia zastawek serca, w wyniku czego może dojść do ich niedomykalności, stenozy lub wady złożonej. Gorączka reumatyczna jest też najczęstszą przyczyną wady złożonej zastawki aortalnej.   

SPIS TREŚCI:

    Przyczyny gorączki reumatycznej

     

    Gorączka reumatyczna to choroba autoimmunologiczna związana z zakażeniem paciorkowcem beta-hemolizującym grupy A. Jest to wielonarządowa choroba zapalna, która rozwija się u osób do tego predysponowanych. Zachorowanie występuje ok. 2-3 tygodnie po infekcji paciorkowcowej gardła i może przebiegać rzutami. Antygeny paciorkowców beta-hemolizujących z grupy A, z którymi w czasie infekcji „walczy” układ immunologiczny mają podobną strukturę do niektórych ludzkich antygenów. Jest to przyczyną autoagresji, czyli „atakowania” przez układ immunologiczny własnych tkanek podczas zwalczania infekcji paciorkowcowej i po niej. Skutkiem tego są zmiany zapalne w obrębie dużych stawów (które jednak nie powodują trwałych zmian morfologicznych), a także zapalenie serca i inne. Stąd w żargonie medycznym funkcjonuje sformułowanie, iż „gorączka reumatyczna liże stawy, a kąsa serce”.

     

    Obraz kliniczny gorączki reumatycznej

     

    Zapalenie dużych stawów występuje u 75% chorych w przebiegu gorączki reumatycznej. Zajęte są duże stawy, zwykle niesymetrycznie. Obrzękowi zajętych stawów towarzyszy ból i gorączka. Nie dochodzi jednak do trwałych uszkodzeń.

    Zapalenie serca dotyczy mniej niż połowy pacjentów. Może obejmować mięsień sercowy, wsierdzie lub osierdzie. Najczęściej dochodzi do zajęcia wsierdzia budującego zastawki: mitralną i aortalną (rzadziej trójdzielną), co doprowadza często do ich trwałego uszkodzenia, skutkującego niedomykalnością lub stenozą tych zastawek. Może pojawić się także przedsionkowo-komorowy blok przewodzenia (najczęściej I stopnia).

    Pląsawica Sydenhama (inaczej pląsawica mniejsza) to zespół objawów gorączki reumatycznej mających postać mimowolnych ruchów mięśni twarzy i kończyn. Jest wyrazem zajęcia ośrodkowego układu nerwowego przez proces zapalny. Z ruchami pląsawiczymi współistnieć mogą zaburzenia emocjonalne i nadpobudliwość. Objawy zwykle pojawiają się od 1 do 7 miesięcy po paciorkowcowym zapaleniu gardła i ustępują samoistnie bez pozostawienia trwałych ubytków neurologicznych. Objawy te dotyczą ok. 20% pacjentów z gorączką reumatyczną i mogą nasilać się pod wpływem stresu.

    Rumień brzeżny na tułowiu iguzki podskórne na powierzchni stawów łokciowych i kolanowych – objawy te występują rzadko, ustępują samoistnie bez pozostawienia trwałych zmian.

    Jedyne trwałe następstwa ostrej choroby reumatycznej dotyczą więc serca (najczęściej zastawek).

     

    Rozpoznanie gorączki reumatycznej

     

    Gorączkę reumatyczną rozpoznaje się na podstawie obrazu klinicznego, gdyż brak jest specyficznych testów diagnostycznych dla tej jednostki chorobowej. Lekarz posiłkuje się wówczas Kryteriami Jonesa zmodyfikowanymi przez American Heart Association. Obejmują one:

    •  Kryteria duże:
      • zapalenie serca,
      • zapalenie wielostanowe,
      • pląsawica Sydenhama,
      • rumień brzeżny,
      • guzki podskórne,
    • Kryteria małe:
      • bóle stawów,
      • gorączka,
      • podwyższone wskaźniki laboratoryjne stanu zapalnego: OB, CRP,
      • wydłużony odstęp PQ w EKG.

    Rzut gorączki reumatycznej rozpoznaje się na podstawie stwierdzenia 2 lub więcej objawów dużych lub 1 objawu dużego i 2 małych.

    Zakażenie paciorkowcowe potwierdzić należy oznaczając miano odczynu antystreptolizynowego (ASO) w surowicy. Badaniem tym stwierdza się w surowicy obecność przeciwciała przeciwko antygenom powierzchniowym paciorkowców.

    Wystąpienie odosobnionej pląsawicy lub zapalenia mięśnia sercowego o podstępnym początku, długotrwałym przebiegu i niewielkiej progresji zmian (po wykluczeniu innych przyczyn) nie wymaga spełnienia kryteriów Jonesa i potwierdzenia infekcji paciorkowcowej do postawienia rozpoznania gorączki reumatycznej.

    Gdy dochodzi do zajęcia serca w badaniu echokardiograficznym zaobserwować można m.in. niedomykalność zastawki mitralnej z ograniczoną ruchomością jej płatków, a także cechy wypadania płatka zastawki jeśli dojdzie do zerwania nici ścięgnistych. Badanie to pomaga różnicować słyszalne w badaniu osłuchowym szmery nad sercem u pacjentów z zapaleniem wsierdzia i zajęciem zastawki (lub zastawek) w przebiegu gorączki reumatycznej. Umożliwia to także wychwycenie innych wad zastawkowych, których przyczyną mogła być choroba reumatyczna serca.

     

    Leczenie gorączki reumatycznej

     

    Dorosłych pacjentów z podejrzeniem gorączki reumatycznej z zajęciem serca należy hospitalizować i wprowadzić farmakoterapię złożoną z dużych dawek kwasu acetylosalicylowego (4-8 g/dobę). W niektórych przypadkach konieczne może być podawanie glikokortykosteroidów (których zadaniem jest m.in. hamowanie reakcji zapalnej). Celem wyjałowienia jamy nosowo-gardłowej podaje się antybiotyk szerokowidmowy (może to być penicylina, a także antybiotyk z grupy makrolidów lub cefalosporyn). W przypadku współistnienia pląsawicy konieczne może być podawanie leków uspokajających i/lub przeciwpadaczkowych.

    W wyniku gorączki reumatycznej może dojść do uszkodzenia zastawek serca (w szczególności zastawki mitralnej i aortalnej) co doprowadzić może do ich niedomykalności, stenozy lub wady złożonej. Gorączka reumatyczna jest najczęstszą przyczyną wady złożonej zastawki aortalnej. Polega ona na współistnieniu jej zwężenia i niedomykalności. Niejednokrotnie w przypadku szybkiej progresji wady, ciasnym zwężeniu zastawki lub dużej niedomykalności, a także przy obecności wyraźnych objawów klinicznych u pacjenta, konieczne jest przeprowadzenie leczenia kardiochirurgicznego polegającego na implantacji protezy zastawkowej bądź też walwuloplastyce.

     

    Profilaktyka gorączki reumatycznej i jej powikłań

     

    Profilaktyka pierwotna gorączki reumatycznej polega na wdrożeniu właściwie dobranej antybiotykoterapii pacjentów z paciorkowcowymi zakażeniami górnych dróg oddechowych. Rozpoczęcie antybiotykoterapii w ciągu pierwszych kilku dni od wystąpienia objawów infekcji znacznie zmniejsza ryzyko uszkodzeń serca w przebiegu ostrej choroby reumatycznej.

    Zaleca się także profilaktykę przeciwbakteryjną chorym z pewnym rozpoznaniem gorączki reumatycznej, ponieważ nawet bezobjawowe paciorkowcowe zapalenie gardła może być przyczyną nawrotu choroby. Profilaktykę tę prowadzi się zwykle przez ok. 5 lat od wystąpienia ostatniego rzutu choroby i do 30 roku życia. U pacjentów z wadą zastawkową o etiologii reumatycznej i po zapaleniu serca zaleca się okres ten przedłużyć.

    Częste nieleczone paciorkowcowe zakażenia migdałków i gardła i każdy nawrót gorączki reumatycznej zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia trwałych powikłań sercowych. U 50% takich pacjentów rozwija się wada zastawki aortalnej i mitralnej, a u 20% izolowana wada zastawki mitralnej.Zmiany te często nie są odwracalne i wymagają interwencji kardiochirurgicznej.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.