zarejestruj się zaloguj się

Gorączka reumatyczna

Tekst: lek. Dawid Lisiecki
Gorączka reumatyczna
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 17. lipca, 2013

Gorączka reumatyczna, zwana też chorobą reumatyczną czy chorobą reumatyczną serca, to choroba autoimmunologiczna prowadząca do patologicznych zmian w wielu narządach – przede wszystkim w sercu, stawach oraz ośrodkowym układzie nerwowym.

lek. Dawid Lisiecki
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Co to jest choroba reumatyczna serca?

     

    Gorączka reumatyczna (zwana tez chorobą reumatyczną) to choroba autoimmunologiczna (czyli taka, której podłożem jest zaburzona praca układu odpornościowego), prowadząca do patologicznych zmian w wielu narządach - przede wszystkim w sercu, stawach oraz ośrodkowym układzie nerwowym. Gorączka reumatyczna jest związana z zakażeniem paciorkowcem β-hemolizujacym grupy A, jednak same objawy są nie tyle wynikiem samej obecności bakterii, co nieprawidłowej reakcji organizmu na ich obecność. Jest ona najczęstszą przyczyną nabytych wad serca u dzieci i młodych dorosłych. Szacuje się, że gorączka reumatyczna jest powikłaniem 0,3-3 % przypadków nieleczonego antybiotykami paciorkowcowego zapalenia gardła i migdałków. Większość zachorowań występuje u osób w wieku 6-15 lat (bardzo rzadko po 30 roku życia).

     

    Gorączka reumatycznej - objawy

     

    Choroba rozpoczyna się najczęściej od zapalenia gardła lub migdałków podniebiennych wywołanego zakażeniem drobnoustrojem zwanym paciorkowcem beta-hemolizującycm z grupy A. Nawet jeśli nie zostaną zastosowane antybiotyki, dolegliwości powinny ustąpić. Po około 3 tygodniach od przebycia infekcji u około 30 % pacjentów ze skąpoobjawowym zapaleniem gardła pojawiają się objawy gorączki reumatycznej mogące wystąpić pod postacią:

    • zapalenia dużych stawów – zapalenie występuje asymetrycznie, przebiega z typowym obrzękiem, silnym bólem, tkliwością i zaczerwienieniem skóry nad objętym zapaleniem stawem. Nieleczone trwa około 2-3 tygodni i nie powoduje trwałych uszkodzeń – „gorączka reumatyczna liże stawy i kąsa serce”;
    • zapalenia serca – zapalenie swoim zasięgiem może objąć wsierdzie, mięsień sercowy oraz osierdzie. Najbardziej charakterystycznym objawem jest szmer serca związany z obecnością zapalenia w obrębie zastawki mitralnej lub aortalnej - rzadziej zastawek znajdujących się w okolicy „prawego serca”.  W zapisie EKG można zauważyć pewne nieprawidłowości wskazujące na uszkodzenie układu bodźco-przewodzącego serca (najczęściej blok przedsionkowo- komorowy I st.);
    • pląsawicy – pod postacią mimowolnych ruchów, głównie mięśni twarzy i kończyn oraz chwiejności emocjonalne. Zazwyczaj pojawia się po około 1-7 miesiącach od zakażenia paciorkowcem i ustępuje bez leczenia po upływie 1-2 tygodni, najczęściej nie pozostawiając trwałych ubytków neurologicznych;
    • zmian skórnych – pod postacią rumienia brzeżnego występującego na tułowi i częściach bliższych kończyn oraz pod postacią niebolesnych, przesuwalnych względem podłoża guzków Meyneta o wielkości 0,5-2 cm znajdujących się na powierzchniach wyprostnych stawów – ustępujących najczęściej w ciągu 2 miesięcy.

     

    Gorączka reumatyczna - mechanizm

     

    Układ odpornościowy posiada zdolność do niszczenia wnikających do organizmu drobnoustrojów. Rozpoznaje je i rozpoczyna reakcję obronną na podstawie obecnych na ich powierzchni elementów, które nie występują w naszych organizmach - nazywanych antygenami. Po każdej infekcji organizm zapamiętuje dany drobnoustrój wywołujący chorobę (a właściwie jego antygeny) oraz sposób, w jaki może go pokonać. System immunologiczny (układ odpornościowy) niektórych osób nie rozróżnia antygenu bakteryjnego od niektórych własnych tkanek - taka sytuacja ma miejsce u osób chorujących na gorączkę reumatyczną. Ich układ odpornościowy myli niektóre struktury budujące np. serce, ale także stawy i układ nerwowy z antygenami paciorkowca. Uszkadzanie własnych tkanek spowodowane odpowiedzią na infekcję drobnoustrojów, nazwano reakcją krzyżową.

     

    Gorączka reumatyczna – zapalenie serca

     

    Zapalenie serca to najgroźniejsze powikłanie gorączki reumatycznej, pozostawiające trwałe uszkodzenia. Serce od wewnątrz pokryte jest wsierdziem. Wsierdzie pokrywa również zastawki, czyli łącznotkankowe struktury zbudowane m.in. z płatków, które regulują kierunek przepływu krwi. Dzięki sprawnie działającemu systemowi zastawek krew nie cofa się do przedsionków w trakcie skurczu komór ani z naczyń wyprowadzających krew z serca do komór - w trakcie trwania fazy rozkurczu cyklu pracy serca. Zmiany zapalne w przebiegu gorączki reumatycznej mogą zniekształcać zastawki, prowadzić do sklejania się ich płatków zwężając tym samym drogę, którą płynie krew, albo niszcząc płatki doprowadzić do nieszczelności zastawek.

     

    Gorączka reumatyczna - rozpoznanie

     

    Po potwierdzeniu w przeszłości infekcji paciorkowcem, pierwszy rzut gorączki reumatycznej rozpoznaje się na podstawie ≥2 dużych albo 1 dużego i 2 małych objawów:

    Duże kryteria (objawy):

    • wędrujące zapalenie stawów  (wielostawowe),
    • zapalenie serca,
    • guzki podskórne,
    • rumień obrączkowaty (brzeżny),
    • pląsawica (tzw. taniec św. Wita).

    Małe kryteria (objawy):

    • gorączka,
    • bóle stawów,
    • wzrost wskaźników ostrej fazy w badaniach laboratoryjnych (przyspieszony OB lub wzrost CRP),
    • w zapisie EKG wydłużenie fragmentu krzywej EKG nazywanym odstępem PQ.

     

    Choroba reumatyczna serca – rokowanie

     

    Jeśli w przebiegu gorączki reumatycznej nie dojdzie do zapalenia serca, choroba ta przebiega w sposób łagodny. Większość jej nawrotów występuje w ciągu dwóch lat od pierwszego epizodu. Niestety, każdy nawrót choroby reumatycznej znacznie zwiększa ryzyko wystąpienia powikłań sercowych - w dużej części powikłania te dotyczą wad zastawki mitralnej oraz aortalnej (u około 20 % chorych występuje izolowana wada zastawki mitralnej). Należy pamiętać, że poza powikłaniem przebiegającym pod postacią obrzęku występującego w obrębie zastawek, zmiany w przebiegu gorączki reumatycznej dotyczące zastawek są nieodwracalne (w takich przypadkach konieczna jest interwencja chirurgiczna).

     

    Gorączka reumatyczna - leczenie i profilaktyka

     

    Profilaktyka choroby reumatycznej polega na leczeniu antybiotykami (najlepiej rozpocząć antybiotykoterapię w ciągu pierwszych 10 dni od momentu wystąpienia objawów zapalenia gardła) paciorkowcowego zakażenia górnych dróg oddechowych, co niemal całkowicie eliminuje ryzyko powikłań pod postacią choroby reumatycznej serca.  W przypadku osób, u których rozpoznano gorączkę reumatyczną, zaleca się ciągłą profilaktykę przeciwbakteryjną, ponieważ nawet bezobjawowe lub prawidłowo leczone ponowne paciorkowcowe zapalenie gardła może prowadzić do nawrotu choroby. Chorego z podejrzeniem gorączki reumatycznej przebiegającej z zajęciem serca, należy przyjąć do szpitala w celu dokładnej oceny i wdrożenia optymalnego sposobu leczenia. Inne postacie choroby (wielostawowe zapalenie, zmiany skórne czy pląsawicę - leczy się ambulatoryjnie). U pacjentów, u których doszło do nieodwracalnego, organicznego uszkodzenia zastawek serca (najczęściej zastawek „lewego serca”) konieczna może okazać się operacja chirurgiczna, polegająca na naprawie lub wymianie zastawki objętej procesem chorobowym.

    Autor: lek. Dawid Lisiecki
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Glikokortykosteroidy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.