zarejestruj się zaloguj się

Co to są bloki serca?

Tekst: Edyta Ćwiek
Dodane: 17. października, 2013

Blokami serca potocznie nazywane są zaburzenia przewodzenia w obrębie układu bodźcoprzewodzącego serca polegające na utrudnieniu lub całkowitym zablokowaniu przewodnictwa impulsów. Są to arytmie prowadzące do zwolnienia akcji serca, których manifestacja uzależniona jest od postaci bloku.

SPIS TREŚCI:

    Budowa i funkcja układu bodźcoprzewodzącego serca

     

    Układ bodźcotwórczo-przewodzący serca zbudowany jest z komórek zdolnych do wytwarzania i przewodzenia impulsów elektrycznych, wywołujących skurcz przedsionków i komór serca. Rytmiczne pobudzenia elektryczne generowane są spontanicznie w węźle zatokowym zlokalizowanym w prawym przedsionku serca. Rozchodzą się one na mięśnie prawego i lewego przedsionka, przewodzone są także do węzła przedsionkowo-komorowego za pomocą trzech pęczków międzywęzłowych. Następnie poprzez komorowy układ przewodzący złożony z prawej i lewej odnogi pęczka przedsionkowo-komorowego (tzw. pęczka Hissa) pobudzeniu ulegają mięśnie obu komór serca, co jest sygnałem do rozpoczęcia skurczu komórek mięśniowych. Każde uszkodzenie drogi przewodzenia impulsów jest przyczyną zaburzeń automatyzmu pracy serca.

     

    Rodzaje bloków serca

     

    W literaturze wyróżnia się dwie ważne grupy bloków: bloki przedsionkowo-komorowe oraz bloki śródkomorowe. Bloki przedsionkowo-komorowe spowodowane są najczęściej zaburzeniem przewodzenia w obrębie łącza przedsionkowo-komorowego (czyli w praktyce między przedsionkami a komorami).

    Wyróżniamy następujące postacie bloków przedsionkowo-komorowych:

    1. Blok I stopnia – wiąże się z wydłużonym czasem przewodzenia między przedsionkami a komorami
    2. Blok II stopnia – nie wszystkie pobudzenia docierają do komór
    3. Blok III stopnia – pobudzenia z przedsionków nie docierają do komór. Pojawia się rytm zastępczy generowany przez ośrodek inny niż węzeł zatokowy (zwykle jest to węzeł przedsionkowo-komorowy), jednak jest to rytm o innej częstotliwości. W związku z tym praca przedsionków jest niezależna od pracy komór.

    Bloki śródkomorowe spowodowane są zwolnieniem lub zablokowaniem przewodzenia w obrębie wiązek lub odnóg pęczka Hissa. Wyróżniamy wśród nich bloki prawej lub lewej odnogi, a także bloki przedniej lub tylnej wiązki odnogi lewej. Mogą one współistnieć ze sobą a także z blokami przedsionkowo-komorowymi.

     

    Przyczyny bloków serca

     

    Przedsionkowo-komorowe zaburzenia przewodzenia mogą być wrodzone lub wynikać patologii obejmujących serce, które powodują zmiany organiczne w obrębie układu bodźcotwórczo-przewodzącego. Należą do nich przede wszystkim:

    • niedokrwienie lub zawał serca,
    • kardiomiopatie,
    • zapalenie mięśnia sercowego,
    • zwyrodnienie układu przewodzącego w przebiegu chorób zastawek,
    • uszkodzenia pooperacyjne,
    • stan po ablacji,
    • guzy serca.

    Bloki przedsionkowo-komorowe mogą także pojawiać się po zastosowaniu niektórych leków (beta-blokery, blokery kanału wapniowego, amiodaron i inne), a także w przebiegu niedoczynności tarczycy czy hiperkaliemii (czyli zbyt wysokiego stężenia potasu we krwi).

    Śródkomorowe bloki prawej odnogi pęczka Hissa (RBBB) mogą występować w przebiegu wielu wad wrodzonych, choroby niedokrwiennej lub bez uchwytnej przyczyny. Blok lewej odnogi pęczka Hissa (LBBB)zwykle związany jest (podobnie jak bloki przedsionkowo-komorowe) z kardiomiopatiami, zawałem serca, chorobą niedokrwienną i wadami serca.

     

    Objawy bloków serca

     

    Objawy bloków przedsionkowo-komorowych wynikają przede wszystkim z bradykardii, do której doprowadza ich występowanie. Bradykardia, czyli wolny rytm serca (poniżej 60 uderzeń/minutę) może być różnie tolerowana przez pacjentów. Niekiedy zgłaszają oni jedynie pogorszenie tolerancji wysiłku, jednak często pojawiać się mogą mroczki przed oczami, zawroty głowy czy utrata przytomności.

    Bloki śródkomorowe (zwłaszcza blok prawej odnogi pęczka Hissa) często przez długi czas pozostają bezobjawowe. Ujawniają się szczególnie po progresji do zaawansowanego bloku przedsionkowo-komorowego. Mogą także nasilać objawy niewydolności serca, dysfunkcji lewej komory czy niedomykalności zastawki mitralnej.

     

    Rozpoznanie bloków serca

     

    Podstawą rozpoznania bloków serca, zarówno przedsionkowo-komorowych serca, jak i śródkomorowych jest wynik EKG.

    Zwolnienie przewodzenia, do którego dochodzi w blok przedsionkowo-komorowym I stopnia w wyniku badania EKG widoczne jest jako wydłużenie czasu trwania odstępu PQ powyżej 200 ms. Odstęp PQ wyraża czas przewodzenia do węzła zatokowo-przedsionkowego do węzła przedsionkowo-komorowego.

    Blok przedsionkowo-komorowy II stopnia posiada dwie odmiany.

    • Typ I – tzw. Mobitz I (dawniej zwany periodyką Wenckebacha) objawia się stopniowym wydłużaniem odstępów PQ z każdym kolejnym cyklem pracy serca, aż do momentu „wypadnięcia” jednego zespołu QRS. Zespół QRS w wyniku badania EKG obrazuje przewodzenie impulsu przez mięsień komór. Inaczej mówiąc, w bloku typu Mobitz I czas przewodzenia stopniowo wydłuża się aż do momentu, w którym impuls z przedsionków do komór nie zostaje przewiedziony (następuje blok). W praktyce oznacza to niemiarowy rytm serca i niewystąpienie skurczu komór po niektórych skurczach przedsionków.
    • Typ II bloku przedsionkowo-komorowego II stopnia – tzw. Mobitz II polega na niewystępowaniu zespołu QRS zwykle po co drugim lub co trzecim załamku P (czyli skurczu przedsionków), bez uprzedniego wydłużania odstępu PQ.

    W bloku przedsionkowo-komorowym III stopnia skurcze przedsionków i komór (a więc w EKG załamki P i zespoły QRS) występują nie zależnie od siebie, a częstotliwość rytmu komór jest znacznie niższa niż częstotliwość rytmu przedsionków. W warunkach prawidłowych natomiast każdy zespół QRS w zapisie EKG powinien być poprzedzony wystąpieniem załamka P.

     

    Leczenie bloków serca

     

    Bloki przedsionkowo-komorowe I i II stopnia typu Mobitz I zwykle nie wymagają stosowania leczenia. Należy jednak upewnić się czy blok serca nie jest spowodowany odwracalną przyczyną taką jak zaburzenia jonowe, zawał serca, leki czy zapalenie mięśnia sercowego. Zalecane jest wówczas leczenie choroby podstawowej będącej przyczyną bloku.

    Blok III stopnia oraz objawowy blok II stopnia są wskazaniem do stymulacji serca. Elektrostymulacja serca polega na inicjowaniu czynności elektrycznej serca za pomocą układu złożonego z generatora rytmu i implantowanych operacyjnie w obrębie ściany serca elektrod.

    U chorych z zaawansowaną niewydolnością serca i współwystępującym blokiem śródkomorowym konieczne może być wszczepienie dwukomorowego stymulatoraresynchronizującego pracę komór. Terapia ta ma na celu przywrócenie najkorzystniejszej sekwencji skurczu poszczególnych fragmentów ścian komór. Takie postępowanie poprawia jakość życia i wydolność chorego, a także korzystnie wpływa na rokowanie.

     

    Rokowanie w blokach serca

     

    U chorych z blokiem przedsionkowo-komorowym I i II stopnia rokowanie jest dobre. W przypadku bloków przedsionkowo-komorowych III stopnia ryzyko zgonu bez wszczepienia układu stymulującego sięgać może nawet 80%.

    Rokowanie u chorych z blokami śródkomorowymi jest dobre, o ile blok ten nie jest powodowany chorobą organiczną, taką jak zawał serca czy kardiomiopatia. Mogą one bowiem nasilać objawy niewydolności serca i zwiększać śmiertelność tych pacjentów.

    Tagi: bloki serca

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.