zarejestruj się zaloguj się

Bloki serca

Tekst: lek. Dawid Lisiecki
Bloki serca
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 17. czerwca, 2013

Bloki serca (mogące występować jako samodzielna choroba lub jako objaw w przebiegu innych schorzeń) mogą przebiegać pod postacią czasowych, napadowych lub stałych zaburzeń przewodzenia bodźców elektrycznych. W zależności od piętra, w którym występują, wyróżnia się bloki przedsionkowo-komorowe i zatokowo-przedsionkowe.

lek. Dawid Lisiecki
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Układ bodźco-przewodzący serca

     

    Wśród komórek mięśnia sercowego znajdują się wyspecjalizowane komórki mięśniowe, posiadające zdolność do spontanicznego i samoczynnego wytwarzania oraz przewodzenia impulsów elektrycznych, które mają na celu pobudzić pozostałe komórki (robocze) mięśniówki serca i wywołać ich skurcz. Te wyspecjalizowane („elektryczne”) komórki grupują się w skupiska nazywane węzłami, szlakami, pęczkami, odnogami i wiązkami, tworząc razem układ bodźco-przewodzący serca. Układ przewodzący serca możemy umownie podzielić na trzy piętra. Piętro przedsionkowe składające się z węzła zatokowo-przedsionkowego (pełniącego rolę nadrzędnego rozrusznika serca), leżącego w prawym przedsionku oraz szlaków międzywęzłowych, łączących węzeł zatokowo-przedsionkowy z leżącym niżej węzłem przedsionkowo-komorowym.

    Układ bodźco-przewodzący odpowiedzialny jest za generowanie i przewodzenie impulsów elektrycznych, pobudzających robocze komórki mięśniowe serca do skurczu, którego celem jest wyrzut krwi na obwód. Określenie „blok serca” to nic innego, jak zaburzenie przewodzenia impulsów elektrycznych we wcześniej wspomnianym układzie elektrycznym (bodźco-przewodzącym) serca, w efekcie czego dochodzi do spowolnienia lub braku przewodzenia pobudzenia elektrycznego na różnej jego wysokości (na różnym piętrze).

    Kolejnym elementem układu elektrycznego serca jest piętro wspólne, zarówno dla przedsionków jak i komór, znajdujące się na ich granicy, zbudowane z węzła przedsionkowo-komorowego. Ostatnim, najniższym piętrem, jest piętro komorowe zbudowane z pęczka, Hisa, który w obrębie przegrody międzykomorowej dzieli się na dwie odnogi – prawą i lewą – biegnące po jednej do każdej komory (odnoga lewej komory dzieli się na wiązkę przednią i tylną), którymi przewodzony jest impuls elektryczny, docierający do każdej pojedynczej komórki roboczej mięśnia sercowego.

     

    Czym są bloki serca?

     

    Bloki serca mogą występować jako jako samodzielna choroba lub jako objaw w przebiegu innych schorzeń. Mogą przebiegać pod postacią czasowych, napadowych lub stałych zaburzeń przewodzenia bodźców elektrycznych w sercu. W zależności od piętra, w którym występuje, wyróżniamy następujące bloki:

    • Blok zatokowo-przedsionkowy (zaburzenie przewodzenia impulsu elektrycznego z węzła zatokowo-przedsionkowego do przedsionków), powoduje okresowe wypadanie skurczy zarówno przedsionków, jak i komór;
    • Blok przedsionkowo-komorowy (zaburzenie przewodzenia impulsu elektrycznego z przedsionków do komór):
    • I stopnia – zazwyczaj bezobjawowy (zwykle nie stanowi problemu klinicznego), polegający na zwolnieniu przewodzenia impulsu elektrycznego z przedsionków do komór, jednak każdy z impulsów, powstałych w przedsionkach jest przewodzony do komór;
    • II stopnia – występujący w dwóch postaciach:
    • typ Wenckebacha, w którym dochodzi do okresowego braku przewodzenia impulsu elektrycznego do komór serca, prowadząc tym samym do wypadania pojedynczego efektywnego skurczu komór;
    • typ Mobitz, w którym impuls nie dociera z przedsionków do komór w stałym rytmie, np. 3:1, co oznacza, że na trzy skurcze przedsionków (trzy wygenerowane impulsy) przypada tylko jeden skurcz komór (tylko jeden impuls dociera do komór);
    • III stopnia – całkowity blok serca – polega na zupełnym braku przewodzenia impulsu z przedsionków do komór. Zazwyczaj powoduje to włączenie „zastępczego rozrusznika serca”, który generuje impulsy elektryczne ze znacznie mniejszą częstotliwością, co oznacza, że serce bije bardzo wolno. Czasami jednak dochodzi do bardzo groźnej sytuacji, w której „zastępczy rozrusznik” nie podejmuje aktywności elektrycznej, co przyczynia się do zatrzymania pracy serca, mogącego doprowadzić do zgonu;
    • Bloki odnóg pęczka Hisa – bloki śródkomorowe – Pęczek Hisa dzieli się na prawą i lewą odnogę, z których lewa dzieli się jeszcze na wiązki: przednią i tylną. Następstwem bloku występującego w którymś z tych elementów jest pogorszenie rozpowszechniania się impulsu elektrycznego w komorach, a także braku synchronii skurczu obu komór.

     

    Bloki serca  przyczyny

     

    Bloki zatokowo-przedsionkowe, przedsionkowo-komorowe, a także śródkomorowe mogą być wywołane:

    • niedokrwieniem mięśnia sercowego,
    • kardiomiopatią,
    • zmianami zwyrodnieniowymi układu przewodzącego,
    • uszkodzeniami pozabiegowymi,
    • zaburzeniami elektrolitowymi,
    • guzami serca,
    • lekami (również nasercowymi),
    • chorobami układowymi,
    • niedoczynnością tarczycy,
    • boreliozą.

    Należy jednak pamiętać, że bloki przedsionkowo-komorowe mogą być również wrodzone, a choćby blok I stopnia u sportowców może być wariantem normy.

     

    Bloki serca  objawy

     

    Bardzo często, szczególnie gdy pacjent cierpi na blok przedsionkowo-komorowy I stopnia, nie występują żadne objawy lub są one minimalne i trudne do zaobserwowania. Czasami objawy pojawiają się dopiero podczas wysiłku. Należą do nich:

    • zawroty głowy,
    • mroczki przed oczami,
    • uczucie przerwy w pracy serca,
    • zanik tętna,
    • omdlenia,
    • a w ciężkich przypadkach pełna utrata przytomności, a nawet zgon.

    Dlatego jeśli występuje któryś z objawów, należy niezwłocznie udać się do lekarza w celu kontroli.

     

    Bloki serca – rozpoznanie i leczenie

     

    Stałe bloki serca można stwierdzić i rozpoznać na podstawie zwykłego, standardowego, spoczynkowego zapisu EKG, natomiast te, które występują okresowo, można ujawnić w całodobowym zapisie EKG metodą Holtera. Po rozpoznaniu bloku należy odszukać jego przyczynę i zastosować odpowiednie leczenie.

    Bezobjawowe bloki serca zazwyczaj nie wymagają specjalnego postępowania i leczenia, należy jednak dokładnie rozważyć czy u danego pacjenta nie występują jakiekolwiek odwracalne przyczyny, jak np. leki mogące wywoływać to zaburzenie przewodzenia. W sytuacji, gdy blokowi serca towarzyszą jakiekolwiek objawy, optymalne leczenie musi być podjęte jak najszybciej, gdyż objawowy blok, szczególnie blok przedsionkowo-komorowy III stopnia, a także zaawansowane bloki II stopnia stanowią poważne zagrożenie dla życia pacjenta. Wtedy konieczna jest hospitalizacja w czasie, w którym pacjent otrzymuje leki ułatwiające przewodzenie w układzie przewodzącym serca lub czasowa przezskórna bądź wewnątrzsercowa stymulacja serca.

    Niektórzy pacjenci mimo prób wyleczenia choroby wywołującej blok serca, nie zyskują trwałej poprawy i stają się tym samym kandydatami do implantacji (czasami nawet w trybie pilnym) stymulatora serca. Jest to urządzenie wszczepiane pacjentowi pod skórę w okolicę obojczyka, generujące impulsy elektryczne, które za pomocą elektrod umieszczonych przezżylnie wewnątrz serca, narzuca mu prawidłowy rytm pracy. Urządzenie to albo pracuje cały czas (gdy serce nie podejmuje odpowiedniej aktywności), albo włącza się tylko wtedy, gdy naturalny rytm bądź przewodzenie są zaburzone.

    Autor: lek. Dawid Lisiecki

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.