zarejestruj się zaloguj się

Zwyrodnienie stawu kolanowego

Tekst: mgr fizjoterapii Szymon Delikatny
Zwyrodnienie stawu kolanowego
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 15. kwietnia, 2014

Kolano jest stawem, w którym najczęściej dochodzi do zmian chorobowych o charakterze zwyrodnieniowym. Dotyczą one głównie osób po 50 roku życia, najczęściej kobiet. Często choroba stwierdzana jest w obu stawach kolanowych. Zwyrodnienie stawu kolanowego może powodować wiele bólu i ograniczeń w życiu codziennym.

mgr fizjoterapii Szymon Delikatny
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym jest zwyrodnienie stawu kolanowego?

     

    Zwyrodnienie stawu kolanowego (gonartroza) jest przewlekłą i postępującą chorobą spowodowaną degeneracją chrząstki stawowej. Zazwyczaj pojawia się u osób po 50 roku życia. Wśród chorych przeważają kobiety, a problem otyłości i braku aktywnego trybu życia stanowi znaczący czynnik ryzyka. Inną przyczyną zmian zwyrodnieniowych kolan są urazy, w tym uszkodzenia strukturalne (łąkotek, więzadeł krzyżowych i pobocznych), złamania śródstawowe i urazy chrząstki stawowej.

    Zwyrodnienie stawu kolanowego pojawia się także jako następstwo zaburzeń zjawisk biochemicznych zachodzących w naszym organizmie. Gonartroza jest niewdzięczną dolegliwością, gdyż jej postępu da się całkowicie zatrzymać.

     

    Zwyrodnienie stawu kolanowego – przyczyny

     

    Początki zmian zwyrodnieniowych w kolanie spowodowane są zaburzeniami w strukturze chrząstki stawowej. Dochodzi do jej rozmiękania, wycierania i pękania, jednym słowem do tzw. chondromalacji. Ponieważ uszkodzona chrząstka stawowa nie ma zdolności regeneracyjnych, jej degeneracja jest procesem przewlekłym i nieodwracalnym.

    W związku z tym, że chrząstka stawowa nie jest unerwiona ani ukrwiona, pacjent często nie odczuwa bólu w kolanie w początkowej fazie choroby. Objawy bólowe pojawiają się dopiero w momencie, gdy uszkodzenie chrząstki dochodzi do warstwy podchrzęstnej (znajdującej się najbliżej kości).

    Zmiany zwyrodnieniowe kolana dzielimy na dwie grupy: pierwotną (idiopatyczną), czyli o nieznanej genezie, i wtórną, wywołaną pośrednim lub bezpośrednim czynnikiem sprawczym.

     

    Co powoduje zwyrodnienie stawu kolanowego?

     

    Czynniki ryzyka zwyrodnienia stawu kolanowego:

    • Wiek – w miarę upływu lat ryzyko choroby jest większe;
    • Nadwaga – nadmierne obciążenie stawów kolanowych istotnie wpływa na przyspieszony proces ich degeneracji;
    • Czynniki genetyczne – u krewnych osób z zaawansowaną chorobą zwyrodnieniową stawów występuje 3-krotnie wyższe ryzyko wystąpienia zmian zwyrodnieniowych;
    • Zmiany zwyrodnieniowe w innych stawach – udowodniono, że toczący się proces zwyrodnieniowy w innych częściach ciała (np. stawach międzypaliczkowych rąk, tzw. guzki Heberdena i Boucharda) jest czynnikiem ryzyka rozwoju choroby zwyrodnieniowej w większych stawach organizmu;
    • Urazy – wszelkie upadki, skręcenia, złamania śródstawowe i uszkodzenia łąkotek czy więzadeł wpływają na stabilność kolana i zaburzenie zwartości stawu;
    • Bezpośrednie uszkodzenie chrząstki – spowodowane uderzeniem może rozpocząć proces jej niszczenia, a nawet pęknięcie czy odłamanie fragmentu chrząstki;
    • Przewlekłe obciążanie – spowodowane pracą fizyczną czy wyczynowym uprawianiem sportu;
    • Wrodzona hipermobilność stawów – wiotkość więzadeł powoduje nadruchomość i większe ryzyko niestabilności stawu;
    • Wady wrodzone – nierówna długość kończyn, nadmierna koślawość lub szpotawość kolan powoduje wzmożone i nieprawidłowe obciążenie stawów kolanowych i przyspiesza proces uszkodzenia;
    • Płeć żeńska – szczególnie w wieku pomenopauzalnym;
    • Zaburzenia hormonalne – niedobór estrogenów istotnie zaburza gospodarkę wapniową, zmniejszając odkładanie się wapnia w kościach;
    • Choroby ogólnoustrojowe – reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), cukrzyca, dna moczanowa;
    • Zaburzenia odżywiania – uboga w białko, kolagen i składniki mineralne dieta może pośrednio wpływać na stan chrząstki stawowej.

     

    Objawy zwyrodnienia stawu kolanowego

     

    Zazwyczaj zaczyna się od uczucia sztywności w kolanie po dłuższym staniu, siedzeniu lub po przebudzeniu. Następnie pojawia się ból zlokalizowany w przedniej lub przyśrodkowej części kolana. Dolegliwości nasilają się w trakcie ruchu, szczególnie przy wstawaniu z przysiadu lub wchodzeniu po schodach. Bardzo nieprzyjemne może stać się klęczenie i maksymalne zgięcie kolana. Kolejnym objawem jest odczuwalne dla pacjenta, a niekiedy i słyszalne dla osób trzecich, chrupanie i trzeszczenie w kolanie w trakcie zginania i prostowania kolana. Objaw ten nie czasem związany jest ze współistniejącym bólem.

    Wraz z rozwojem zmian zwyrodnieniowych dochodzi do ograniczenia ruchomości w stawie i pojawienia się przykurczu zgięciowego. W tym przypadku nie można wyprostować do końca kolana i pacjent zaczyna powoli funkcjonować na lekko zgiętej nodze, bezwiednie kulejąc. Przykurcz wiąże się z widocznym dla pacjenta zwiększeniem obrysu stawu, wyglądającym jak obrzęk. Ciągły ból kolana powoduje zwiększenie napięcia mięśni, a to ma wpływ na ograniczenie ruchu w stawie kolanowym. Powstaje zamknięte koło bólowe: ból w kolanie powoduje napięcie mięśni, napięcie mięśni ogranicza ruch, ograniczenie ruchu powoduje ból i tak dalej.

    Gdy chrząstka stawowa ulegnie znacznemu zniszczeniu, dochodzi do jej ścieńczenia i uszkodzenia kości, a odkryte i ocierające się powierzchnie stawowe będą powodować ból, obrzęk i zwiększenie ciepłoty stawu kolanowego. Pojawią się objawy sugerujące zaostrzenie stanu zapalnego w kolanie. W zaawansowanych przypadkach może dojść do niestabilności stawu i powstania torbieli podkolanowej.

    Umiejscowienie zmian zwyrodnieniowych w kolanie, w stawie rzepkowo-udowym (w przedniej części kolana) charakteryzuje się ograniczoną ruchomością rzepki, bólem w trakcie próby docisku rzepki do stawu oraz słyszalnym chrupaniem w trakcie zginania i prostowania kolana. Natomiast jeśli zwyrodnieniu ulega przyśrodkowa strona stawu kolanowego, po dłuższym czasie dochodzi do zagięcia osi kończyny w kierunku szpotawości kolana. Dużo rzadziej zajęty jest boczny przedział stawu, co w przyszłości skutkować może koślawością kolana.

     

    Leczenie zwyrodnienia stawu kolanowego

     

    Aby stwierdzić chorobę zwyrodnieniową stawu kolanowego należy wykonać zdjęcie rentgenowskie (RTG), najlepiej w pozycji stojącej z obciążeniem obu kolan. Badanie to umożliwi zdiagnozowanie zwężenia szpary stawowej, zaburzenia osiowości kończyn, obecności ciała wolnego w stawie lub nadbudowy kostnej, zwanej osteofitami.

    Leczenie zwyrodnienia stawu kolanowego zazwyczaj jest zachowawcze. Ortopeda może podać do stawu zastrzyk ze stężonym kwasem hialuronowym, w stanach ostrych nawet blokadę sterydową. Następnie zalecić przyjmowanie suplementów diety z kolagenem i kwasem hialuronowym, leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych lub smarowanie stawu maściami o tym samym działaniu.

    Jeśli długotrwałe leczenie zwyrodnienia stawu kolanowego nie przynosi skutku, pacjent może mieć wykonany zabieg operacyjny, najczęściej jest nim artroskopia stawu kolanowego. Lekarz w trakcie zabiegu oczyszcza poszarpaną chrząstkę stawową i nawierca ją techniką mikrozłamań. Taki zabieg ma na celu wytworzenie się chrząstki włóknistej w miejscu nawierconym i „zalepienie” ubytku w chrząstce stawowej. Inną metodą operacyjną jest pobranie przeszczepu chrząstki stawowej z nieobciążanej powierzchni stawu i wszczepienie go w miejsce uszkodzone. Ten zabieg należy jednak do bardziej wymagających.

    Ostateczną metodą jest endoprotezoplastyka stawu kolanowego, czyli jego całkowita wymiana. Wskazana jest tylko u pacjentów ze znaczną degeneracją powierzchni stawowych i nieprzemijającym, przewlekłym bólem.

     

    Rehabilitacja w zwyrodnieniu stawu kolanowego

     

    Rehabilitacja przy zwyrodnieniu stawów kolanowych jest niezbędna, gdyż może zatrzymać lub wyhamować postęp choroby i ulżyć pacjentowi w codziennym życiu. Stosowane zabiegi to:

    • Fizykoterapia – krioterapia, ciepłolecznictwo, magnetoterapia i ultradźwięki.
    • Terapia tkanek miękkich – stosowanie masażu tkanek głębokich, technik uwalniania punktów spustowych, poizometrycznej relaksacji oraz technik rozluźnienia mięśniowo – powięziowego na napięte struktury (zazwyczaj na mięśniach biodra i kończyny dolnej) zwiększa ich elastyczność i zapobiega powstawaniu przykurczów i zrostów.
    • Kinezyterapia – odpowiedni dobór ćwiczeń pomoże we wzmocnieniu osłabionych grup mięśniowych i zmniejszeniu napięcia tych przeciążonych. Fizjoterapeuta będzie korygował wzorce ruchowe i, jeśli stan pacjenta zacznie na to pozwalać, wprowadzi elementy treningu funkcjonalnego. Istotny także jest stretching mięśniowy, który zwiększy elastyczność napiętych tkanek.
    • Rolowanie – jest to automasaż przy użyciu tzw. foam rollera. Pacjent całym ciężarem ciała leży na specjalnym, wykonanym z twardej pianki wałku i powoli się na nim przesuwając, masuje poszczególne części biodra i kończyny dolnej, unikając ucisku na rzepkę i wystające fragmenty kości. Ta forma masażu może być dla pacjenta bolesna. Niestety miejsce gdzie masowane mięśnie bolą najbardziej, świadczy o ich wzmożonym napięciu w tej okolicy. Długotrwałe uciśnięcie bolesnego punktu spowoduje powolne odpuszczanie i odpływanie bólu.
    • Kinesiologytaping – nalepienie plastrów wpływa korygująco na powięź, co jest w stanie zmniejszyć, a nawet znieść dolegliwości bólowe. Przy zwyrodnieniu stawu kolanowego ma to jednak działanie krótkotrwałe i tylko wspomaga leczenie przez uśmierzenie bólu.
    • Wkładki ortopedyczne – jeśli istnieje zaburzenie w obciążeniu kończyn (np. jedna z nich jest dłuższa) bądź pacjent ma nieprawidłowo wysklepioną stopę przez co w trakcie chodu przeciąża stawy kolanowe, powinien zgłosić się do fizjoterapeuty w celu dobrania odpowiednich wkładek ortopedycznych do butów.

     

    Profilaktyka

     

    Przy profilaktyce choroby zwyrodnieniowej stawów kolanowych należy zwrócić uwagę na codzienną i bezpieczną dla kolan aktywność fizyczną, zbilansowanie diety i redukcję wagi. W okresach zaostrzeń można korzystać ze sprzętu wspomagającego, takiego jak odciążająca orteza stawu kolanowego czy kule. Należy unikać przeciążeń, przebywania zbyt długo w jednej pozycji, klękania na twardej powierzchni i ekstremalnych zgięć kolan.

    Autor: mgr fizjoterapii Szymon Delikatny
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Ból kolana
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.