zarejestruj się zaloguj się

Zwyrodnienie kręgosłupa

Tekst: mgr fizjoterapii Szymon Delikatny
Zwyrodnienie kręgosłupa
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 26. czerwca, 2014

Coraz częstsze bóle pleców, uczucie sztywności kręgosłupa po przebudzeniu czy pojawiające się promieniujące bóle od kręgosłupa do kończyn mogą być pierwszymi objawami zwyrodnienia kręgosłupa. Określenie to nie odnosi się do jednego schorzenia. Jest ogólnym, powszechnie używanym terminem, obejmującym wiele typów zaburzeń, wpływających na strukturę i funkcję stawów kręgosłupa.

mgr fizjoterapii Szymon Delikatny
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym jest zwyrodnienie kręgosłupa?

     

    Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa występują u ludzi w podeszłym wieku. Wiele osób nie zgłasza żadnych dolegliwości bólowych. Jednak Ci, u których one występują, odczuwają je przy większości codziennych czynności. Czasami problemy zwyrodnieniowe pojawiąją się wcześniej, np. u osób po wypadkach komunikacyjnych, u wyczynowych sportowców, u osób cierpiących na uogólnione stany zapalne stawów. Niekiedy też są skutkiem poważnych zmian chorobowych. Mogą być wynikiem m.in. infekcji lub nowotworów.

    Niestety, procesu zwyrodnieniowego nie da się zatrzymać. Na szczęście zazwyczaj ćwiczeniami, rehabilitacją i leczeniem farmakologicznym można go spowolnić.

     

    Zwyrodnienie kręgosłupa - objawy

     

    Początkowo problem jest niewielki. Czasami odczuwalna jest sztywność kręgosłupa po przebudzeniu czy dłuższym siedzeniu, która mija po rozciągnięciu i rozruszaniu się. Jeśli pacjent na co dzień nie wykonuje obszernych ruchów plecami, nie zauważy jak powoli, stopniowo będzie się zmniejszała ich ruchomość. Coraz trudniej będzie sięgnąć palcami dłoni do podłogi czy obrócić się za siebie.

    Następnie może pojawiać się ból ostry lub przewlekły, zarówno w trakcie ruchu jak i w pozycji nieruchomej (przy dłuższym staniu czy siedzeniu w jednej pozycji). Ból może być centralny, czyli obejmować konkretną okolicę pleców, lub promieniujący, np. wzdłuż nogi, ręki, wokół głowy czy obejmować okolice klatki piersiowej. Promieniowanie bólu często powiązane jest z próbą wykonania ruchu (skłonu w przód lub na boki, skrętu). Oprócz bólu można odczuwać drętwienie, mrowienie, pieczenie i tym podobne zaburzenia, odbiegające od normy. Objawy mogą występować zarówno po jednej stronie jak i symetrycznie oraz nasilać się, chociażby na przy zmianach pogody.

    W zaawansowanych fazach dochodzi do osłabienia, a nawet zaniku czucia oraz osłabienia mięśni. Wyczuwalna jest mniejsza siła w kończynach (słabszy uścisk dłoni, problem z pełnym wyprostowaniem kolana), zmniejsza się obrys mięśni. Mogą pojawić się nawet zaburzenia funkcji narządów wewnętrznych.

     

    Zwyrodnienie kręgosłupa - objawy na obwodzie ciała

     

    Objawy występujące na obwodzie ciała są uzależnione od części kręgosłupa, w której występuje zwyrodnienie:

    1. Odcinek szyjny: bóle i sztywność karku, częste bóle i zawroty głowy, nudności, ograniczenie ruchów skrętnych i zgięciowo-wyprostnych szyi, zaburzenia słuchu i wzroku, szum w uszach, ból barku promieniujący do łokcia (tzw. rwa barkowa);
    2. Odcinek piersiowy – ograniczenie ruchów skrętnych na wysokości klatki piersiowej, ból pleców na tej wysokości, z opasającym promieniowaniem do łopatek, między żebra i na klatkę piersiową (szczególnie w trakcie brania głębszego wdechu, kasłania lub ziewania) – objawy te należy różnicować z zaburzeniami kardiologicznymi;
    3. Odcinek lędźwiowy i krzyżowy – ograniczenie ruchów wyprostno-zgięciowych (zarówno przód-tył jak i na boki), ból i sztywność dolnego odcinka pleców w trakcie długiego stania lub siedzenia, ból lędźwi i bioder promieniujący wzdłuż nogi (rwa kulszowa, lumbago), drętwienie, mrowienie i skurcze w udach i łydkach, a w cięższych przypadkach zaburzenia funkcji jelit i czynności seksualnych.

     

    Zwyrodnienie kręgosłupa – przyczyny

     

    Jako przyczyny zwyrodnienia kręgosłupa należy wymienić:

    • wiek – wraz z upływem lat dochodzi do zużywania się kręgów, które całe życie pełnią funkcję amotryzującą, przenoszą obciążenia, wyciszają drgania w trakcie chodzenia, biegania, skakania. Powoli dochodzi do odwodnienia (tzw. dehydratacji) krążków międzykręgowych (tzw. dysków). To zmniejsza przestrzenie międzykręgowe, następnie zwęża światło kanału kręgowego doprowadzając do tzw. stenozy kanału kręgowego;
    • uraz – np. w trakcie wypadku komunikacyjnego. Często wówczas dochodzi do nadmiernego odgięcia szyi i głowy do tyłu, a następnie gwałtownego zgięcia do przodu. Uraz ten potocznie zwany jest „smagnięcie biczem”, po angielsku Whiplash. Ten i inne urazy kręgosłupa przyczyniają się do degeneracji stawów międzykręgowych;
    • nadwaga – im większy ciężar musi dźwigać kręgosłup, tym szybciej się zużywa;
    • praca i sport – praca fizyczna lub wymagająca funkcjonowania w niefizjologicznych pozycjach oraz wyczynowe uprawianie sportu mogą przyczynić się do szybszego rozwoju zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa;
    • skrzywienia kręgosłupa (np. skolioza) – powodują nieprawidłowy rozkład obciążeń w stawach kręgosłupa, a tym samym szybsze ich zużywanie;
    • choroby autoimmunologiczne o charakterze zapalnym atakującym stawy, takie jak: reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), zesztywniejące zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK), młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (MIZS, choroba Stilla);
    • choroby z grupy jałowych martwic kości, powodujących obumieranie i niszczenie tkanki kostnej i chrzęstnej, np.: choroba Scheuermanna, w trakcie której dochodzi do stałych zniekształceń w trzonach kręgów powodujących deformację kifotyczną kręgosłupa, tzw. plecy okrągłe,
    • osteoporoza – osłabienie struktury kości może powodować kompresyjne złamania kręgów i przyspieszyć proces zmian zwyrodnieniowych;
    • zmiany hormonalne – szczególnie w wieku pomenopauzalnym u kobiet i poandropauzalnym u mężczyzn.

     

    Zwyrodnienia kręgosłupa - diagnostyka

     

    Na początku lekarz przeprowadza dokładny wywiad lekarski, obejmujący pytania o objawy bólowe i inne dolegliwości (kiedy występują, gdzie są zlokalizowane, co je nasila, a co powoduje, że ustępują, itp.). Następnie lekarz bada zakresy ruchomości kręgosłupa, obserwuje i sprawdza napięcie mięśniowe. Dodatkowo, jeśli jest to neurolog, może przeprowadzić badanie neurologiczne.

    Podstawowym i najprostszym badaniem obrazowym diagnozującym zmiany zwyrodnieniowe w kręgosłupie jest zdjęcie rentgenowskie (RTG), na którym można zobaczyć czy występują już zmiany zwyrodnieniowe oraz jaki jest ich stopień zaawansowania. Na zdjęciu można stwierdzić czy występują nieprawidłowe ustawienia kręgów (jak np.w kręgozmyku czy skoliozie), można również ocenić prawidłowość anatomicznych wygięć kręgosłupa (kifozy i lordozy). Jednak aby dostrzec zmiany zwyrodnieniowe we wczesnej fazie oraz ocenić stan struktur nerwowych, najlepiej wykonać rezonans magnetyczny (MRI), który jest dużo dokładniejszym i czulszym badaniem.

     

    Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa - leczenie

     

    Zmiany zwyrodnieniowe są procesem, którego nie da się zatrzymać. Przez odpowiednie działania można go jednak spowolnić. Niektóre z nich to:

    • profilaktyka wad postawy u dzieci – przywrócenie oraz kontrolowanie prawidłowego ustawienia kręgosłupa i kończyn, ogólna terapia wraz z zaopatrzeniem ortopedycznym wad wrodzonych i rozwojowych;
    • aktywność ruchowa – np. poranna gimnastyka, stretching, uczestnictwo w „szkole pleców”, pływanie, spacery, aerobik. Wprowadzenie ruchu przynajmniej 3-4 razy w tygodniu nie tylko będzie miało wpływ na spowolnienie procesów zwyrodnieniowych, ale również poprawi kondycję, sylwetkę i samopoczucie;
    • częste zmiany pozycji – w pracy robić sobie krótsze, ale częstsze przerwy na rozruszanie się;
    • zbilansowana dieta – unikanie nadwagi przez spożywanie posiłków bogatych w składniki mineralne i odżywcze oraz witaminy.;
    • leczenie farmakologiczne pod kontrolą lekarza chorób metabolicznych i autoimmunologicznych;
    • dbanie o „odpoczynek” kręgosłupa przez spanie na dobrze dobranym materacu i profilowanej poduszce, a w trakcie długotrwałego siedzenia (w samochodzie albo w pracy) używać profilowanej podkładki/podpórki pod lędźwie.

    W zmianach zwyrodnieniowych kręgosłupa zalecana jest również rehabilitacja. Oprócz zabiegów z zakresu fizykoterapii (pole magnetyczne, prądy, krioterapia), masażu i kinezyterapii, doświadczony fizjoterapeuta może stosować elementy terapii manualnej (trakcję kręgosłupa, mobilizacja kręgów i różne metody fizjoterapeutyczne).

    Autor: mgr fizjoterapii Szymon Delikatny

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.