zarejestruj się zaloguj się

Uszkodzenie łąkotki

Tekst: mgr Aleksandra Pełczewska
Uszkodzenie łąkotki
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 17. kwietnia, 2014

Urazy kolana zdarzają się bardzo często. Zazwyczaj związane są z uprawianiem sportu lub wypadkami komunikacyjnymi i upadkami. Często w przypadku urazu stawu kolanowego, uszkodzeniu ulega także łąkotka. Do uszkodzenia łąkotek dochodzi także u osób starszych, u których w wyniku zwyrodnienia dochodzi do zniszczenia łąkotki.

mgr Aleksandra Pełczewska
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Urazy łąkotek i urazy kolana

     

    Łąkotki są chrzęstno-włóknistymi strukturami, o kształcie półksiężyców lub miseczek do 6-7 mm, które położone są pomiędzy kością udową i piszczelową oraz są integralną częścią stawu kolanowego. Pokrywają 2/3 powierzchni stawowej i tworzą zagłębienie na których opierają się kłykcie kości udowej. Łąkotki są kluczowym elementem kolana; dzięki swojej budowie zachowują się jak wypełnione płynem gąbki, więc dokładnie dopasowują się do kształtu powierzchni stawowych. Dzięki temu umożliwiają równomierny rozkład obciążeń, absorpcję wstrząsów, stabilizację oraz smarowanie, odżywianie i ochronę chrząstki stawowej. Zwłaszcza podczas ekstremalnych wysiłków, kiedy kolano przyjmuje na siebie obciążenia wynoszące wielokrotność masy ciała, łąkotki zabezpieczają chrząstkę przed ścieraniem. Mamy dwie łąkotki:

    • przyśrodkową – po wewnętrznej stronie stawu kolanowego, ma większy wymiar długościowy, niż szerokościowy. Na całym swoim obwodzie jest ściśle zrośnięta z torebką stawową, więc jej ruchomość jest mniejsza, co czyni ją bardziej narażoną na urazy,
    • boczną – po stronie zewnętrznej, ma bardziej owalny kształt niż łąkotka przyśrodkowa, jej długość i szerokość są porównywalne, pokrywa większą powierzchnię kości piszczelowej, jest luźno związana z torebką stawową więc jest bardziej ruchoma i mniej podatna na uszkodzenia.

    Z wiekiem spada ilość komórek w strukturze łąkotek oraz zmniejsza się ich unaczynienie, a wzrasta zawartość włókien kolagenowych co powoduje większą podatność na uszkodzenia i zużywanie. Uszkodzenia łąkotek zdarzają się często i wymagają leczenia ortopedycznego. Urazy łąkotek i urazy kolana najczęściej dotyczą ludzi młodych, uprawiających sport, inna grupą pacjentów stanowią natomiast osoby starsze, u których dochodzi do niszczenia łąkotek z powodu procesów zwyrodnieniowych. Uszkodzona łąkotka działa niepoprawnie i powoduje ból w kolanie. Konieczna jest wizyta u specjalisty, gdyż uszkodzonej łąkotki nie wolno lekceważyć.

     

    Uszkodzenie łąkotki – przyczyny

     

    Do przyczyn uszkodzenia łąkotek zaliczamy:

    • silne urazy zgięciowo-skrętne stawu kolanowego (podczas sportu; zwłaszcza piłki nożnej, jazdy na nartach, często połączone z uszkodzeniami więzadeł),
    • przeciążenia (sport lub długie wymuszone pozycje: klęczenie, kucanie),
    • zmiany zwyrodnieniowe,
    • torbiele wewnątrz stawu,
    • zaburzenia struktury łąkotek.

     

    Jakie są objawy uszkodzenia łąkotek?

     

    Typowe objawy uszkodzenia łąkotki, po których można rozpoznać uszkodzenie łąkotki, to:

    • nagły, ostry ból kolana, później nasilający się podczas chodzenia i klękania,
    • słyszalny trzask w kolanie,
    • obrzęk kolana,
    • nadmierne ocieplenie,
    • trudności z poruszaniem się,
    • uczucie blokowania lub usztywnienia kolana,
    • uciekanie kolana (niestabilność),
    • ograniczony ruch wyprostu oraz zgięcia,
    • zmiana obrysu stawu kolanowego,
    • przyjmowanie wymuszonej pozycji stawu w lekkim zgięciu.

     

    Leczenie łąkotek

     

    Łąkotka może się samoistnie wygoić. Zależy to od miejsca w którym łąkotka została uszkodzona. Uszkodzenie łąkotki – jej zewnętrznej strefy ma szansę na samoistne wygojenie, ponieważ jest dobrze ukrwione. Niestety, większość uszkodzeń łąkotek dotyka jej wewnętrznej, gorzej ukrwionej części, która nie ma zdolności do samoistnej naprawy.

    Uszkodzone łąkotki jest diagnozowane poprzez odpowiednie badanie fizykalne oraz opis mechanizmu urazu. W przypadku wątpliwości można wykonać badanie USG lub rezonansu magnetycznego. Ostatecznym potwierdzeniem jest artroskopia. Po rozpoznaniu uszkodzenia łąkotki należy podjąć decyzję, czy wymaga ona leczenia zachowawczego czy usunięcia, lub naprawy. Pewne typy uszkodzeń są stabilne i nie wymagają żadnego leczenia, ponieważ wygoją się same. Leczenie uszkodzonej łąkotki (leczenie zachowawcze) obejmuje: farmakoterapię, chłodzenie, odpoczynek i odciążenie chorego stawu oraz rehabilitację.

     

    Operacja na uszkodzone łąkotki

     

    W leczeniu operacyjnym łąkotki stosowana jest artroskopia stawu kolanowego. Podczas artroskopii oceniamy wielkość oraz miejsce uszkodzenia. Czasy, kiedy uszkodzone łąkotki usuwano w całości minęły, teraz wiadomo, że po takim postępowaniu, ryzyko zmian zwyrodnieniowych już siedem razy większe. Dlatego priorytetem jest zachowanie maksymalnie dużej części łąkotki. Obecnie wykonuje się artroskopowo:

    • usunięcie uszkodzonego fragmentu łąkotki, który wystaje poza jej obrys, a pozostałą część przycina się i wygładza. Unika się usuwania połączenia łąkotki z torebką stawową, co ma związek z przenoszeniem obciążeń. Usunięcie łąkotki powinno być rozważane jako ostateczność ze względu na pełnione przez nie funkcje. Całkowite wycięcie zniszczonej łąkotki wykonuje się tylko do jej nowego przeszczepu,
    • naprawę łąkotki poprzez szycie uszkodzonego fragmentu i zawiązanie szwów na torebce stawowej. Można również uszkodzone fragmenty zespolić przy pomocy kotwiczek biowchłanialnych, zszywek lub staplerów, które mocowane są na torebce stawowej,
    • przeszczep łąkotki – w celu zastąpienia brakującej łąkotki, używa się do tego: macierzy kolagenowych, przeszczepów ścięgien i polimerów syntetycznych. Jednak łąkotka pobrana od ludzkiego dawcy, najlepiej zastępuje brakującą, więc wymaga to znalezienia odpowiedniej łąkotki w banku tkanek. Głównym wskazaniem do przeszczepu jest utrata łąkotki przy zachowaniu zdrowej powierzchni chrzęstnej. Zaleca się, aby przeszczep wykonać jak najszybciej po uszkodzeniu, by nie dopuścić do rozwoju zmian zwyrodnieniowych.

    Po operacji łąkotek zaleca się unieruchomienie na okres od 3 do 6 tygodni w zgięciu 30 stopni oraz podjęcie natychmiastowej rehabilitacji. Warto wykonać badanie USG w celu skontrolowania gojenia się naprawionej łąkotki. Po zdjęciu unieruchomienia pełną sprawność ruchową pacjent odzyskuje po około 3 miesiącach od zabiegu. Zwlekanie z zabiegiem operacyjnym może spowodować większe uszkodzenia łąkotek, zwłaszcza kiedy towarzyszą temu uszkodzenia więzadeł i wynikająca z tego niestabilność. W takiej sytuacji „używanie” niestabilnego kolana może prowadzić do dalszych uszkodzeń łąkotek oraz chrząstki.

     

    Rehabilitacja po uszkodzeniu łąkotek

     

    Rehabilitacja przy uszkodzonej łąkotce powinna obejmować:

    • profilaktykę przeciwobrzękową po zabiegu: odpowiednie ułożenie chorej kończyny, chłodzenie okolicy kolana oraz zastosowanie zastrzyków przeciwzakrzepowych,
    • unikanie forsowania i odciążenie chorej kończyny po zabiegu przez co najmniej 2 tygodnie, najlepiej zaopatrzyć się w stabilizator, który ogranicza bądź uniemożliwia wykonywanie ruchów zgięcia i wyprostu stawu, odciąża staw kolanowy i stabilizuje rzepkę,
    • fizykoterapię – ważne są zabiegi działające przeciwbólowo oraz regeneracyjnie. W celu przeciwobrzękowym i zmniejszenia ciepłoty stawu stosuje się krioterapię, czyli leczenie zimnem. Z zabiegów, które regenerują oraz przyspieszają gojenie zaleca się: magnetoterapię, laseroterapię i ultradźwięki. Jeśli konieczne jest wzmocnienie osłabionych mięśni stawu kolanowego, można zastosować elektrostymulację prądami małej częstotliwości,
    • kinezyterapię, czyli wykonywanie ćwiczeń leczniczych. Warto zacząć od delikatnych ćwiczeń kolana bez obciążania chorego stawu; ćwiczeń w odciążeniu na podwieszkach, izometrycznych, rozciągających oraz pobudzających stymulację nerwowo-mięśniową. Stopniowo terapeuta wprowadza się ćwiczenia oporowe, aby wzmocnić siłę mięśniową, zwłaszcza mięśnia czworogłowego uda, ćw. poprawiające elastyczność tkanek miękkich oraz stabilizację i propriocepcję, czyli czucie stawu w przestrzeni. Później prowadzimy ćwiczenia całej kończyny dolnej, zwiększające siłę, kontrolujące ruch i pracę, poprawiające dynamikę ruchów najlepiej metodą PNF. Ostatnim elementem terapii powinien być jest trening funkcjonalny, obejmujący wykonywanie ćwiczeń dynamicznym w pełnym obciążeniu (biegi, skoki),
    • mobilizację rzepki,
    • masaż tkanek miękkich zmniejszający występujące w tych strukturach wzmożone napięcie oraz poprawiający ich ukrwienie i odżywianie,
    • kinesiotaping, czyli plastrowanie, polega na oklejeniu stawu kolanowego specjalnymi plastrami, które zaaplikowane w odpowiedni sposób na chory staw kolanowy, zapewnią lepszą stabilizację, usprawnią procesy gojenia oraz zmniejszą ryzyko kontuzji podczas aktywności fizycznej.

     

    Powikłania po uszkodzeniu łąkotki

     

    Zabiegi operacyjne zawsze obarczone są jakimiś powikłaniami. Pacjenci po częściowym usunięcia łąkotki odczuwają mniejszy dyskomfort, ale ciągle istnieje możliwość uszkodzenia jej pozostawionej części. Po usunięciu całej łąkotki pole kontaktu chrząstki pokrywającej kości udową i piszczelową, zwiększa się, co powoduje rozwój niewydolności więzadeł oraz zmian zwyrodnieniowych. Jednak nienaprawiona łąkotka również przyspiesza ich powstawanie, co więcej, powoduje ból i utrudnia normalne funkcjonowanie. Dlatego ważne jest zachowanie jak największej powierzchni łąkotki, aby uzyskać korzystniejsze wyniki funkcjonalne. O czym warto pamiętać po takim zabiegu, to:

    • systematyczne wykonywanie ćwiczeń zachowujących właściwy balans mięśniowy,
    • unikanie sportu i sytuacji mogących ponownie uszkodzić pozostałą część łąkotki,
    • unikanie nadwagi by spowolnić tempo zmian zwyrodnieniowych.
    Autor: mgr Aleksandra Pełczewska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.