zarejestruj się zaloguj się

Stopa końsko-szpotawa – wada wrodzona stóp u dziecka – leczenie

Tekst: dr Krzysztof Fabian
Dodane: 02. lutego, 2017

Stopy końsko-szpotawe to wada wrodzona stóp u dziecka. Podejrzewa się, że przyczyną stopy szpotawej są geny i wady powstałe w czasie ciąży. Dziecko nie może prawidłowo ustawić stopy, pojawiają się problemy z chodzeniem. Leczenie stopy szpotawej u dziecka początkowo jest zachowawcze – opatrunki, buty, szyna, fizjoterapia. Deformacja stopy u dziecka może wymagać leczenia operacyjnego.

dr Krzysztof  Fabian
AUTOR
dr Krzysztof Fabian fizjoterapia
SPIS TREŚCI:

    Stopa końsko-szpotawa – co to jest i jak wygląda?

     

    Stopa końsko-szpotawa jest dość poważną i skomplikowaną deformacją kostną. Prowadzi ona do wielu nieprawidłowości m.in. końskiego ustawienia stopy z częstymi przesunięciami kości tyłostopia oraz powstającymi przykurczami mięśni podudzia. Częstotliwość wady szacuje się na 2 przypadki na 1000 urodzeń z większym jej występowaniem u chłopców.

    Końsko-szpotawe stopy w 50 proc. przypadków dotyka obu stóp dziecka. Niezwykle istotne wydaje się jak najszybsze wspomaganie takiego zaburzenia leczeniem zachowawczym. Kiedy możliwości tego leczenia się wyczerpują lub stopień nasilenia wady jest zbyt duży, wówczas stosowane jest leczenie operacyjne.

    Najczęściej stopę końsko-szpotawą lub stopę szpotawą  u dziecka charakteryzuje przemieszczenie kości piętowej (mówimy wówczas o jej inwersji) oraz kości łódkowatej, sześciennej i kości klinowatych względem siebie. Zjawisku temu towarzyszą także liczne dysfunkcje mięśniowe do których zaliczamy m.in. przykurcz mięśnia trójgłowego łydki oraz mięśni piszczelowych przednich i tylnych. Każdy przypadek wystąpienia końskiej stopy może mieć odmienny charakter i być zupełnie inaczej wyrażony. W klasyfikacji według Dimeglio stopy końsko-szpotawe różnicujemy na poszczególne typy:

    • Typ I – częstotliwość występowania wynosi 20 proc., charakteryzuje się możliwością biernej korekcji stopy, którą można w pełni odprowadzić do prawidłowego ustawienia,
    • Typ II (33 proc.) – kiedy to istnieje możliwość częściowej korekcji końskiego ustawienia stopy i całkowicie da się skorygować przywiedzenie przodostopia;
    • Typ III – najczęstszy (35 proc.), kiedy to mamy do czynienia z utrwalonym końskostopiem i nie ma zbyt wielkich możliwości czynnej (manualnej) korekcji skręcenia w dolnym stawie skokowym;
    • Typ IV (12 proc.) – kiedy to przykurcz obejmuje całą stopę i charakteryzuje się całkowitym przemieszczeniem dolnego stawu skokowego.

     

    Stopa szpotawa – jakie są przyczyny deformacji stóp u dziecka?

     

    Wśród głównych przyczyn powstawania tej deformacji stopy u dziecka w postaci stopy szpotawej wskazuje się przede wszystkim na następujące kwestie:

    • czynniki uwarunkowane genetycznie,
    • różnego rodzaju defekty embrionalne,
    • pierwotne defekty neurogenne, bądź miogenne (mięśniowe),
    • anomalie w ułożeniu wewnątrzmacicznym płodu,
    • czasowe zaburzenia wzrostu kostnego stopy w trakcie życia płodowego,
    • szpotawa stopa, która towarzyszy innym zaburzeniom rozwojowym jak: dysplazja stawu biodrowego, artrogrypoza wrodzona, bądź zaburzenia i defekty neurologiczne.

     

    Do jakich zmian prowadzi deformacja w postaci szpotawej stopy?

     

    W przypadku stopy szpotawej, czy tez końsko-szpotawej istnieje wiele zachodzących zmian zarówno morfologicznych (anatomicznych) jak i czynnościowych (związanych
    z funkcją stopy). Do najczęściej występujących w tej wadzie zmian zaliczamy przykurcz mięśnia trójgłowego łydki, który prowadzi do końskiego ustawienia stopy i przemieszczenia kości piętowej (pięty) w kierunku inwersji (odwrócenia na zewnątrz, bocznego pochylenia kości piętowej).

    Kolejnym zaburzeniem mięśnia trójgłowego łydki (poza przykurczem) jest jego niedorozwój – powstaje wówczas tzw. „końska łydka”. Kości przodostopia i palców są ustawione w przywiedzeniu – powstaje tzw. „stopa sierpowata”,

    Inne mięśnie, które ulegają przykurczom to mięsień piszczelowy przedni i tylny, co dodatkowo pogłębia supinację (czasem aż do odwrócenia stopy podeszwą do góry).

    Czynnościowo łuki podłużne stopy są znacznie pogłębione, co prowadzi do powstania tzw. „stopy wydrążonej”,

    Wzajemne niekorzystne przesunięcia wobec siebie kości łódkowatej w stosunku do kości skokowej oraz kości sześciennej i kości klinowatych ustawionych
    w maksymalnym odwróceniu (supinacji), co uniemożliwia normalne ustawienie stopy, nie wspominając o jej prawidłowym obciążeniu w przyszłości (trudności w samodzielnym staniu i problemy z chodzeniem).

    Powyższe opisy zmian czynnościowych i ustawień anatomicznych struktur w stopie końsko-szpotawej są dość złożone, tak jak skomplikowana jest sama wada szpotawej stopy. Im więcej przemieszczeń kostnych, tym bardziej nasilona i wyrażona dysfunkcją mięśniową wada.

     

    Jakie jest leczenie stopy końsko-szpotawej?

     

    Leczenie stóp końsko-szpotawych u dziecka to leczenie zachowawcze, jak również operacyjne. Oczywiście jaki rodzaj leczenia zostanie zastosowany zależy od rodzaju, typu i stopnia nasilenia wady. Stopy szpotawe typu I i II według Dimeglio są korzystne jeśli chodzi o rokowanie i zastosowanie znajduje w tym miejscu leczenie zachowawcze (manualne, nieoperacyjne) w postaci natychmiastowej i konsekwentnie prowadzonej terapii, aż do zakończenia wzrostu kośćca. Głównymi narzędziami tego leczenia są:

    • korekcja manualna (np. trójwymiarowa korekcja manualna stóp połączona z bandażowaniem),
    • redresja z założeniem opatrunku gipsowego na podudzie,
    • odpowiednio prowadzone leczenie fizjoterapeutyczne,
    • czasami stosuje się korekcję za pomocą szyny.

    Najczęstsza postać szpotawej stopy, czyli typ III oraz typ IV traktuje się jako nie dające się skorygować manualnie i kieruje się do koniecznej interwencji chirurgicznej (operacyjnej). Efekt leczenia stopy szpotawej zależy od skuteczności stosowanej terapii zachowawczej oraz stopnia deformacji stopy, którą poddaje się korekcji chirurgicznej.

     

    Stopa szpotawa – jaka fizjoterapia i rehabilitacja?

     

    Głównym celem jaki przyświeca leczeniu zachowawczemu w postaci prowadzonej fizjoterapii jest:

    • zapewnienie obciążenia fizjologicznego dla stopy w odniesieniu do całej osi mechanicznej kończyny;
    • zastosowanie korekcji manualnej (redresji) w płaszczyznach objętych zaburzeniem (odtworzenie rotacji w stawie skokowym dolnym, odwiedzenie i nawrócenie (pronacja) przodostopia oraz odpowiednie ustawienie części podeszwowej stopy w kierunku do podłoża);
    • reedukacja napięcia mięśniowego, tam gdzie doszło do jego osłabienia;
    • zastosowanie trójpłaszczynowej manualnej korekcji stóp z zastosowaniem odpowiedniego bandażowania (metoda Zukunft-Huber);
    • można także zastosować wybrane elementy terapii Vojty (neurorozwojowe usprawnianie).

    Należy pamiętać, iż leczenie końskiej stopy, zwłaszcza zachowawcze powinno być zastosowane i wdrożone bez względu na stopień i rodzaj deformacji. Nawet najlepiej wykonany zabieg operacyjny nie zwalnia z konieczności leczenia fizjoterapeutycznego. Odpowiednio prowadzona rehabilitacja pozwala na pełne odzyskanie funkcji podporowej stopy (zarówno w leczeniu zachowawczym, jak i pooperacyjnym) oraz samodzielne chodzenie.

    Autor: dr Krzysztof Fabian

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2017 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.