zarejestruj się zaloguj się

Spuchnięte stopy – jakie są przyczyny obrzęku stóp?

Tekst: lek. Miłosz Turkowiak
Dodane: 06. października, 2016

Spuchnięte stopy i podudzia to częsty problem u osób po 40. roku życia. W przeważającej części przypadków opuchnięte stopy i kostki stanowią manifestację przewlekłej niewydolności żylnej, mogą jednak również być objawem innych chorób. Podstawą leczenia obrzęków stóp jest eliminacja czynników wywołujących opuchliznę i jej zmniejszanie, np. przez stosowanie terapii uciskiem oraz leków wspomagających.

lek. Miłosz Turkowiak
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Dlaczego stopy puchną?

     

    Spuchnięte stopy lub szerzej – obrzęk stóp, kostek i podudzi powstaje na drodze różnych mechanizmów, przy czym często kilka z nich występuje jednocześnie. Wszystkie one prowadzą do gromadzenia się płynu w przestrzeni międzykomórkowej, poza naczyniami krwionośnymi.

    Pomijając opuchliznę stóp związaną z urazem i następującym po nim miejscowym zapaleniem, obrzęk stóp wynika w większości przypadków z zaburzonej proporcji między ciśnieniem krwi w żyłach kończyn dolnych, całkowitą objętością płynów w organizmie, objętością płynu przechodzącą z naczyń do tkanek i sprawnością mechanizmów usuwających płyn z powrotem do krążenia.

    Do najważniejszych czynników prowadzących do puchnięcia nóg należą:

    • zwiększone ciśnienie hydrostatyczne w układzie żylnym, które w obliczu i tak już wysokiego ciśnienia na poziomie stóp, kostek i podudzi znacznie utrudnia przepływ krwi, prowadzi do jej zastoju i ostatecznie „wypychania” płynu z naczyń krwionośnych do okolicznych tkanek;
    • utrudniony powrót płynu z tkanek do układu krążenia drogą naczyń chłonnych;
    • zmniejszenie tzw. ciśnienia onkotycznego osocza, spowodowane przez zmniejszenie stężenia białek osocza, co ułatwia ucieczkę płynu z naczyń krwionośnych do tkanek.

    Obecne osobno lub (częściej) w kombinacji czynniki te prowadzą do przesączania się płynu poza naczynia krwionośne i jego zalegania w przestrzeni międzykomórkowej, w wyniku czego powstaje obrzęk.

     

    Spuchnięte stopy – przyczyny obrzęku stóp

     

    Najczęstszą przyczyną puchnięcia stóp (zwłaszcza u osób po 40. i 50. roku życia) jest przewlekła niewydolność żylna. U młodych kobiet (przed wejściem w okres menopauzy) bywają obserwowane obrzęki związane z cyklem miesiączkowym, typowo pojawiające się przed miesiączką i ustępujące po jej wystąpieniu. Ich przyczyna nie jest dokładnie poznana.

    Do rzadszych stanów przebiegających z opuchlizną stóp i podudzi należą:

    • niewydolność serca i nadciśnienie płucne – w obu chorobach przepływ krwi przez serce i krążenie płucne jest utrudniony, co prowadzi do zastoju krwi w układzie żylnym, w tym w żyłach nóg;
    • działania niepożądane leków, zwłaszcza preparatów stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego, niesteroidowych leków przeciwzapalnych, steroidów, niektórych leków hormonalnych;
    • zakrzepica żył głębokich kończyn dolnych – powoduje zwykle szybko rozwijający się obrzęk nóg i ból;
    • obrzęk limfatyczny – opuchlizna stóp rozwija się w wyniku utrudnienia odpływu płynu z tkanek do układu krążenia drogą naczyń chłonnych; w przeważającej części przypadków rozwija się w wyniku ucisku lub zniszczenia dróg chłonnych, np. przez nowotwór rozwijający się w miednicy, po zabiegach operacyjnych powikłanych uszkodzeniem dróg chłonnych czy po naświetlaniu miednicy promieniowaniem jonizującym; opuchnięta jest zwykle cała kończyna;
    • ciąża – ucisk żyły głównej dolnej przez płód może prowadzić do utrudnienia odpływu krwi z nóg i ich opuchlizny; puchnięcie nóg w ciąży zdarza się dość często;
    • przewlekłe choroby nerek i wątroby, prowadzące do „przewodnienia” i zmniejszenia ciśnienia onkotycznego osocza przez spadek wytwarzania albumin; obrzęki widoczne są na całym ciele – oprócz puchnięcia stóp i nóg, zwykle obustronnego, łatwo można zauważyć także obrzęki na twarzy;
    • choroby tarczycy.

     

    Co jeszcze może oznaczać puchnięcie stóp?

     

    Celem diagnostyki opuchniętych stóp, a także opuchniętych kostek i podudzi jest identyfikacja przyczyny leżącej u podstaw objawów, wykluczenie szczególnie niebezpiecznych, wymagających szybkiej interwencji chorób i umożliwienie dobrania skutecznego leczenia.

    W początkowym etapie konieczne jest dokładne zebranie wywiadu i badanie lekarskie, pozwalające ustalić cechy opuchlizny nóg i jej rodzaj. Sposób postępowania zależy w pierwszej kolejności od tego, czy obrzęk obecny jest w obu kończynach, czy tylko w jednej oraz od tego, jak szybko powstał (zwykle rozróżnia się okres poniżej i powyżej 72 godzin).

    • Szybko rozwijająca się opuchlizna jednej stopy lub większej części jednej kończyny dolnej, zwłaszcza w przypadku towarzyszącego bólu, wymaga pilnego wykluczenia zakrzepicy żył głębokich kończyn dolnych. Różnicowanie obejmuje też urazy kości, mięśni, więzadeł, ścięgien i stawów oraz nowotwory narządów miednicy.
    • Przewlekły obrzęk jednej kończyny (trwający powyżej 72 godzin) może wiązać się z rozwojem tzw. odruchowej dystrofii współczulnej, przewlekłej niewydolności żylnej (najczęstsza przyczyna) lub – dość rzadko – uciskiem żył lub naczyń chłonnych przez nowotwór narządów miednicy (odbytnicy, jajników i innych); rzadziej przyczyną jednostronnego obrzęku są choroby ogólnoustrojowe.
    • W większości przypadków opuchlizna nóg bez wyraźnej przyczyny spowodowana jest przewlekłą niewydolnością żylną, stąd jeśli lekarz nie stwierdza niepokojących cech, a obecne są jej objawy (poza opuchlizną są to np. uczucie ciężkich nóg, kurcze, żylaki, pajączki naczyniowe, przebarwienia skóry), zwykle może postawić rozpoznanie i rozpocząć leczenie. W przypadku braku wyraźnych cech przewlekłej niewydolności żylnej wskazane jest poszukiwanie chorób ogólnoustrojowych (jak nadciśnienie płucne, niewydolność serca, niewydolność wątroby czy nerek).

     

    Jakie badania wykonać na opuchnięte stopy?

     

    Zależnie od okoliczności w diagnostyce puchnących stóp mogą być zlecone badania laboratoryjne i obrazowe. Dla przykładu, w przypadku zakrzepicy żył głębokich wykonuje się badanie stężenia D-dimerów oraz przeprowadza się badanie USG żył (lub inne badania obrazowe).

    W przypadku podejrzenia choroby serca lub nadciśnienia płucnego szczególnie pomocne jest badanie EKG, echokardiograficzne i RTG klatki piersiowej. Z kolei w razie podejrzenia nowotworu narządów miednicy wykonywane jest badanie ginekologiczne, badanie per rectum i tomografia komputerowa miednicy.

    Podejrzenie choroby ogólnoustrojowej jest wskazaniem do wykonania szeregu testów laboratoryjnych, ułatwiających rozpoznanie choroby. Do podstawowych badań należy morfologia krwi, badanie ogólne moczu z badaniem osadu moczu, oznaczenie stężenia elektrolitów, poziom kreatyniny, poziom glukozy we krwi, stężenie TSH, poziom albumin. Odchylenia tych parametrów mogą odpowiadać zwłaszcza chorobom wątroby i nerek.

    Jeśli przyczyna opuchlizny stopy jest oczywista (np. złamanie kości śródstopia), diagnostyka jest znacznie prostsza i zwykle nie wymaga wykonywania licznych badań.

    Dobrze przeprowadzona diagnostyka pozwala ustalić przyczynę obrzęku nóg i jest warunkiem doboru prawidłowego leczenia.

    Autor: lek. Miłosz Turkowiak

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.