zarejestruj się zaloguj się

Ścięgno Achillesa – zapalenie i uszkodzenie

Tekst: mgr Aleksandra Pełczewska
Ścięgno Achillesa – zapalenie i uszkodzenie
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 07. czerwca, 2013

Ścięgno Achillesa odgrywa dużą rolę podczas chodu, biegu i skoku. Jest często narażone na przeciążenia. Patologie w obrębie ścięgna Achillesa dotykają najczęściej mężczyzn uprawiających sport na poziomie zawodowym oraz rekreacyjnym. Najczęściej lekarze rozpoznają zapalenie ścięgna Achillesa. Rzadziej diagnozowane jest uszkodzenie ścięgna – jego zerwanie lub naderwanie, wówczas potrzebna jest operacja.

mgr Aleksandra Pełczewska
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym jest ścięgno Achillesa?

     

    Ścięgno Achillesa inaczej ścięgno piętowe jest największym i najsilniejszym ścięgnem w organizmie człowieka. Jego długość wynosi 15 cm; stanowi przedłużenie mięśnia trójgłowego łydki i kończy się na dolnej powierzchni guza piętowego. Jest odpowiedzialne za przenoszenie siły tylnych mięśni podudzia na stopę, czyli za ruch zgięcia. Odgrywa dużą rolę podczas chodu, biegu i skoku odrywając piętę od podłoża i unosząc ciało na końce palców. Ścięgno Achillesa jest często narażone na przeciążenia. Patologie w obrębie ścięgna Achillesa dotykają najczęściej mężczyzn uprawiających sport na poziomie zawodowym oraz rekreacyjnym, w tym 50% dotyczy biegaczy, 11% piłkarzy a 10% tenisistów. Sporadyczne wysiłki fizyczne, bez wcześniejszego treningu i rozgrzewki, powodują występowanie patologicznych napięć i naprężeń w ścięgnie, co prowadzi do wielu mikrourazów, które powtarzając się doprowadzają do jego uszkodzeń. Rzadziej jego urazów doświadczają osoby prowadzące siedzący tryb życia.

     

    Przyczyny uszkodzeń ścięgna Achillesa

     

    Przyczyny uszkodzenia ścięgna Achillesa są najczęściej wieloczynnikowe, wśród nich można wymienić:

    • czynniki związane z naturalnym procesem starzenia się elementów kostno-stawowych (degeneracja ścięgna, pogorszenie jego unaczynienia, zmiany morfologiczne w gęstości kolagenu i zawartości wody w ścięgnie, zmniejszeniem siły mięśniowej ścięgna i wzrost jego sztywności),
    • czynniki związane są z naszym trybem życia i aktywnością fizyczną (nadmierne obciążenie ścięgna podczas uprawiania sportu, nieodpowiednie przygotowanie do aktywności fizycznej, niewłaściwe i źle dobrane obuwie,
    • choroby ogólnoustrojowe (otyłość, dna moczanowa),
    • dysfunkcje pięty, stopy oraz podudzia, które nierównomierne obciążają ścięgno i predysponują do jego uszkodzeń (stopa płasko-koślawa, przebyte urazy i niestabilność stawu skokowego, zmniejszona elastyczność mięśni łydki).

     

    Objawy uszkodzeń ścięgna Achillesa

     

    Objawy zapalenia ścięgna Achillesa rozwijają się stopniowo i mogą pojawić się w trakcie zwiększonej aktywności fizycznej lub po jej zakończeniu. Później ból towarzyszy pacjentowi coraz częściej, pojawia się podczas rozgrzewki, truchtu, chodzenia czy nawet w spoczynku. Ścięgno jest często bolesne przy samym dotyku. Należy jednak pamiętać, że ból jest tylko objawem, a charakter zmian może być różnorodny. Zdarza się, że pacjenci zauważają trzeszczenie w ścięgnie, zgrubienia na jego przebiegu oraz sztywność szczególnie po dłuższym unieruchomieniu. W przypadku długotrwałych dolegliwości może dojść do osłabienia siły mięśni stopy, co utrudnia wspinanie się na palce lub stanie na jednej nodze.

     

    Rodzaje urazów ścięgna Achillesa

     

    Do najczęstszych rodzajów uszkodzeń ścięgna Achillesa należą:

    • stan zapalny ścięgna, otaczających go tkanek miękkich lub kaletki maziowej (między kością piętową a ścięgnem) z powodu nagłego podrażnienia lub przeciążenia,
    • częściowe lub całkowite przerwania ścięgna (podczas skoku, nagłego startu do biegu),
    • uraz bezpośredni w ścięgno (nagłe kopnięcie w napięte ścięgno)
    • oderwanie przyczepu ścięgna z guza piętowego

    Do całkowitego lub częściowego zerwania najczęściej dochodzi nagle podczas aktywności fizycznej. Pacjent słyszy charakterystyczny głośny trzask i ma poczucie uderzenia w łydkę. Bezpośrednio po zerwaniu zauważa się niemożność wspięcia na palce a także utrudnienie chodzenia. Następnie pojawia się ból, krwiak z wylewem podskórnym, zaczerwienienie okolicy i obrzęk. Często można wyczuć przerwę na przebiegu ścięgna.

     

    Leczenie ścięgna Achillesa

     

    Z dolegliwościami ścięgna należy udać się jak najszybciej do lekarza ortopedy. W procesie badania należy ustalić rodzaj zmian jakie zachodzą w ścięgnie. Jeśli doszło do całkowitego zerwania ścięgna lekarz może palpacyjnie wyczuć przerwę w przebiegu ścięgna, co więcej osłabiony lub zniesiony jest ruch zgięcia stopy i niemożliwe jest stanięcie na palcach. W przypadku urazu częściowego warto zrobić dla pewności badanie RTG lub USG aby dokładnie stwierdzić rodzaj i miejsce uszkodzenia.

    Leczenie zachowawcze jest dobrym rozwiązaniem w przypadku stanu zapalnego, przewlekłego bólu ścięgna oraz częściowych uszkodzeń, rzadko w całkowitych. Zalecane jest również u osób starszych, z chorobami ogólnoustrojowymi. Dobry program rehabilitacyjny w większości przypadków powoduje zmniejszenie bólu, polepszenie funkcji ścięgna oraz powrót do poprzedniej aktywności. W leczeniu zachowawczym stosujemy:

    • unieruchomienie chorej kończyny w ortezie (typu but) z regulowanym kątem zgięcia stopy oraz odciążanie jej przy pomocy kul łokciowych, jeśli doszło do częściowego zerwania ścięgna. W ciągu 6-8 tygodni możliwe jest zbliżenie się zerwanych fragmentów ścięgna i odtworzenie jego ciągłości,
    • w ostrym stanie zapalnym - zaniechanie wysiłku fizycznego, stosowanie zimnych okładów w celu zmniejszenia opuchlizny oraz zakładanie miękkiej ortezy stabilizującej i odciążającej chore ścięgno i staw skokowy,
    • farmakoterapię; stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne doustnie lub bezpośrednie iniekcje w ścięgno,
    • fizykoterapię: głównie zabiegi przyśpieszające gojenie, regenerujące i zmniejszające stan zapalny takie jak: pole magnetyczne, laseroterapię, ultradźwięki, jonoforezę oraz krioterapię,
    • ćwiczenia lecznicze: delikatnie rozciągające ścięgno oraz przykurczone grupy mięśniowe, poprawiające ruchomość i ustawienie stawu skokowego, stymulujące kontrolę nerwowo-mięśniową oraz poprawiające czucie głębokie wykonywane z fizjoterapeutą,
    • terapię manualną tkanek miękkich w celu przywrócenia ich elastyczności, ruchomości i przyśpieszenia procesu gojenia,
    • kinesiotaping, czyli odpowiednią aplikację specjalnych elastycznych plastrów na chore ścięgno Achillesa (obejmującą również podeszwę stopy oraz tylną stronę podudzia) w celu zmniejszenia dolegliwości bólowych, odciążenia, stworzenia warunków do jego regeneracji oraz skorygowania ustawienia stopy,
    • PRP – zabieg z użyciem osocza bogato płytkowego, którego celem jest poprawa i przyspieszenie gojenia uszkodzonych tkanek. Uzyskaną frakcję osocza bogatopłytkowego uzyskuje się z własnej krwi pacjenta, następnie przygotowuje się z jej koncentrat w odpowiedniej aparaturze i podaje się go pod kontrolą USG w formie iniekcji w uszkodzony fragment tkanki miękkiej. Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym, a pacjent może opuścić klinikę zaraz po zabiegu. Skuteczność procedury jest bardzo wysoka.

    W przypadku całkowitych zerwań ścięgna lekarze częściej decydują się na leczenie operacyjne, które ma na celu zbliżenie i zszycie ze sobą dwóch przerwanych końców ścięgna. Jeśli w ścięgnie występują dodatkowo zmiany zwyrodnieniowe i degeneracyjne, zerwane ścięgno wzmacnia się dodatkowo własnym przeszczepem pobranym ze ścięgna wybranego mięśnia.

    Postępowanie rehabilitacyjne należy rozpocząć jak najszybciej po zabiegu i uwarunkowane jest techniką operacyjną oraz powikłaniami. Tradycyjnie po rekonstrukcji zakłada się gips udowy na okres około miesiąca, potem się go skraca do podudzia na dwa tygodnie. W tym okresie może dojść do zaników mięśniowych, zrostów oraz zmniejszenia ruchomości i odżywienia stawów. Rehabilitacje zaczynamy od nauki prawidłowego obciążania kończyny z użyciem kul, ważne jest zachowanie prawidłowej ruchomości w stawie kolanowym i biodrowym oraz zwiększanie siły mięśni posturalnych. Potem wprowadzamy bardziej zaawansowane ćwiczenia rozciągające, zwiększające siłę i elastyczność, poprawiające czucie głębokie oraz naukę chodu. Dążymy do przywrócenia maksymalnych możliwości kończyny. Pełny powrót do aktywności fizycznej zalecany jest po 5-6 miesiącach od zabiegu.

    Analiza wielu badań pozwala stwierdzić, że leczenie zachowawcze niesie ze sobą ryzyko ponownego zerwania ścięgna, aczkolwiek jest tak samo skuteczne jak leczenie operacyjne w przypadku odpowiedniej rehabilitacji, która minimalizuje stopień ryzyka wystąpienia powikłań.

     

    Profilaktyka związana z urazami ścięgna Achillesa

     

    Zwłaszcza po leczeniu zachowawczym ważne jest wdrożenie pewnych zachowań profilaktycznych by nie doszło do kolejnych zapaleń, urazów i chronicznie odnawiających się dolegliwości bólowych ścięgna Achillesa. Głównym czynnikiem sprzyjającym rozwojowi zapaleń ścięgien jest brak elastyczności i siły mięśni. Dlatego trzeba pamiętać o odpowiedniej rozgrzewce i stretchingu ścięgna oraz głównych grup mięśniowych przed treningiem. Jeśli będziemy stosować się do wymienionych wskazań, powinniśmy uniknąć większości problemów ze ścięgnami. Jeśli jednak poczujemy, że coś jest nie tak i rozpoznamy stan zapalny, koniecznie ponownie trzeba udać się do specjalisty. 

    Autor: mgr Aleksandra Pełczewska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.