zarejestruj się zaloguj się

Reumatoidalne zapalenie stawów – objawy

Tekst: lek. Rafał Drobot
Reumatoidalne zapalenie stawów – objawy
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 15. października, 2013

Reumatoidalne zapalenie stawów dotyczy około 0,8 % populacji. Kobiety chorują trzykrotnie częściej niż mężczyźni, a początek choroby zwykle przypada na 40-50 rok życia. Chociaż w przebiegu choroby występują różne objawy układowe, to cechą charakterystyczną RZS jest utrzymujące się zapalenie maziówki, przeważnie obejmujące symetrycznie stawy obwodowe.
 

lek. Rafał Drobot
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Reumatoidalne zapalenie stawów – objawy ogólnoustrojowe

     

    Do objawów ogólnoustrojowych reumatoidalnego zapalenia stawów (skrót – RZS) możemy zaliczyć:

    • niewielką utratę masy ciała,
    • utrzymujące się stany podgorączkowe,
    • bóle mięśni,
    • przewlekłe uczucie zmęczenia,
    • brak łaknienia i apetytu.

    Opisane dolegliwości są zwykle wyraźniej odczuwane przez pacjentów na początku choroby.

     

    Reumatoidalne zapalenie stawów – zmiany w układzie ruchu

     

    Dynamika rozwoju RZS

     

    Dynamika rozwoju reumatoidalnego zapalenia stawów może być zróżnicowana, mianowicie:

    • u około 60 % pacjentów obserwuje się przewlekły początek choroby, z rozwojem pierwszych objawów w ciągu kilku tygodni,
    • u około 25 % pacjentów obserwuje się podostry początek choroby, z rozwojem pierwszych objawów w ciągu kilkunastu dni oraz z dość wyraźnymi objawami ogólnoustrojowymi,
    • u około 15 % pacjentów obserwuje się ostry początek choroby, z rozwojem pierwszych objawów w ciągu kilku dni – w tym wypadku zajęcie stawów może nie być symetryczne.

     

    Lokalizacja zmian w układzie ruchu

     

    Głównym objawem ze strony układu ruchu jest zapalenie stawów, najczęściej symetryczne. Zmiany chorobowe mogą dotyczyć różnych okolic anatomicznych, w zależności od czasu trwania schorzenia:

    • we wczesnym okresie reumatoidalnego zapalenia stawów dochodzi do zajęcia stawów nadgarstkowych, palców, kolanowych i stóp,
    • w późniejszym okresie choroby zajęte zostają stawy barkowe, łokciowe i biodrowe.

    W typowym przebiegu choroby stawy kończyny górnej są zajęte znacznie częściej niż stawy kończyny dolnej. Stawami zajętymi w pierwszej kolejności są:

    • stawy międzypaliczkowe bliższe (stawy międzypaliczkowe dalsze nie są zajęte),
    • stawy śródręczno-paliczkowe,
    • stawy śródstopno-paliczkowe.

    Nietypowy początek choroby objawia się zapaleniem jednego stawu lub krótkotrwałym napadowym często wędrującym zapaleniem stawów (jest to tzw. gościec palindromiczny).

     

    Charakterystyka zmian w układzie ruchu

     

    We wczesnym okresie RZS zapaleniu stawów często towarzyszy zapalenie kaletek maziowych i pochewek ścięgnistych, a także zmiany w więzadłach i ścięgnach, co skutkuje uszkodzeniem całego aparatu ruchu. Ponadto, stwierdza się:

    • bolesność uciskową stawów,
    • obrzęk stawów oraz tkanek okołostawowych,
    • wysięk w stawach,
    • niewielkiego stopnia wzrost ucieplenia okolicy stawów.

    W rozwiniętej chorobie objawami charakterystycznymi są:

    • ból i obrzęk symetrycznych stawów rąk i stóp, rzadziej dużych stawów (np. barkowych, kolanowych),
    • tzw. sztywność poranna zwykle trwająca ponad jedną godzinę, wywołana gromadzeniem się płynu obrzękowego w zmienionych zapalnie tkankach w czasie snu.

    Poniżej zostaną krótko scharakteryzowane wczesne i późne zmiany w obrębie poszczególnych stawów w przebiegu RZS:

    • stawy rąk – w okresie wczesnym obserwuje się wrzecionowaty obrzęk stawów międzypaliczkowych bliższych i śródręczno-paliczkowych, zanik mięśni międzykostnych i glistowatych oraz rumień dłoniowy. W późniejszym okresie choroby dochodzi do deformacji stawowych, takich jak:
    • ulnaryzacja palców rąk – czyli odchylenie łokciowe palców rąk,
    • podwichnięcie dłoniowe paliczków,
    • palce w kształcie szyi łabędziej – przykurcz zgięciowy w stawach międzypaliczkowych dalszych i przeprost w stawach międzypaliczkowych bliższych,
    • palce butonierkowate – trwały przykurcz zgięciowy w stawie międzypaliczkowym bliższym,
    • palce teleskopowe – znaczne skrócenie paliczków palców rąk wskutek resorpcji chrząstki i kości,
    • palce zatrzaskujące – guzki reumatoidalne w ścięgnach zginaczy i prostowników palców,
    • usztywnienie nadgarstka;
    • stawy łokciowe – najpierw ból i ograniczenie wyprostu, potem trwały przykurcz zgięciowy;
    • stawy barkowe – ból i ograniczenie ruchomości, obrzęk stawu, podwichnięcie stawów;
    • stawy śródstopno-paliczkowe – początkowo bolesność uciskowa, następnie deformacje palców stóp podobne jak w przypadku rąk;
    • stawy skokowe – zajęte w ciężkiej i postępującej postaci RZS. Występuje obrzęk okolicy stawu oraz może dochodzić do niestabilności w stawie skokowym dolnym i ustawienia stopy w odwróceniu. Zmiany w ścięgnie Achillesa w postaci guzków reumatoidalnych mogą powodować ból przy chodzeniu lub zerwanie tego ścięgna;
    • stawy kolanowe – ból i obrzęk stawu często poprzedzają zanik mięśnia czworogłowego uda. Obecny jest wysięk w stawie kolanowym (dający objaw balotowania rzepki) mogący w przypadku wzrostu ciśnienia w jamie stawowej prowadzić do powstania torbieli Beckera w okolicy podkolanowej. Może dojść do pęknięcia torebki stawowej i przenikania płynu do tkanek podudzia, co powoduje jego znaczny obrzęk, przykurcz w stawie kolanowym oraz dolegliwości bólowe;
    • stawy biodrowe – wczesnym objawem jest ograniczenie ruchomości, głównie rotacji wewnętrznej. Później występuje ból w okolicy pachwinowej oraz narastające trudności w chodzeniu, a wysięk w stawie biodrowym powoduje ustawienie kończyny dolnej w zgięciu i rotacji zewnętrznej;
    • stawy kręgosłupa – zmiany w odcinku szyjnym kręgosłupa występują u większości chorych i mogą obejmować wiele stawów. Polegają one na podwichnięciach, mikrozłamaniach, destrukcji chrząstki krążka międzykręgowego i jego wypadnięciu. Do najczęstszych objawów należą bóle odcinka szyjnego kręgosłupa oraz ograniczenie ruchomości. Groźne jest podwichnięcie w stawie szczytowo-obrotowym, które objawia się bólem promieniującym do potylicy i parestezjami (mrowieniami) w obrębie obręczy barkowej i kończyn górnych.

     

    Reumatoidalne zapalenie stawów – objawy pozastawowe

     

    Aktualnie szacuje się, że u niespełna połowy chorych na reumatoidalne zapalenie stawów mogą występować objawy pozastawowe. Co więcej, u co trzeciego pacjenta z objawami pozastawowymi mają one poważny charakter. Jako regułę można przyjąć, że objawy pozastawowe pojawiają się u osób u których występują wysokie miana markerów immunologicznych RZS, tj:

    • czynnika reumatoidalnego,
    • przeciwciał anty-CCP.

     

    Guzki reumatoidalne

     

    Guzki reumatoidalne występują u co czwartego pacjenta chorego na RZS. Zwykle pojawiają się na strukturach okołostawowych, powierzchniach wyprostnych lub innych okolicach poddawanych mechanicznemu uciskowi. Mogą jednak wystąpić w innych miejscach, w tym na opłucnej czy oponach mózgowych. Do częstych lokalizacji należą:

    • kaletka wyrostka łokciowego,
    • ścięgno Achillesa,
    • potylica.

     

    Zaniki mięśniowe

     

    Zaniki mięśniowe z wtórnym osłabieniem siły mięśniowej są stwierdzane dość często. Mogą się uwidocznić w ciągu kilku tygodni od wystąpienia choroby i na ogół są najsilniej wyrażone w mięśniach otaczających objęte chorobą stawy.

     

    Zapalenie naczyń

     

    Reumatoidalne zapalenie naczyń może dotyczyć niemal każdego narządu. Zaburzenia czucia w dystalnych okolicach ciała lub drobne ogniska brunatnych plamek w łożyskach paznokci, wałach paznokciowych i opuszkach palców mogą być jedynym objawem zapalenia naczyń. W swojej najbardziej agresywnej postaci może powodować:

    • polineuropatię,
    • owrzodzenia,
    • martwicę skóry,
    • zgorzel palców,
    • zawały trzewne.

     

    Objawy płucne

     

    Objawy ze strony układu oddechowego obejmują:

    • zmiany w opłucnej,
    • włóknienie śródmiąższowe,
    • zapalenie płuc,
    • guzki opłucnowo-płucne – mogą występować pojedynczo lub w skupiskach i jeśli pojawiają się u osoby z pylicą, może dojść do rozwoju rozlanego guzkowego włóknienia (jest to tzw. zespół Caplana).

     

    Objawy sercowe

     

    Objawy ze strony mięśnia sercowego w przebiegu RZS najczęściej przybierają postać bezobjawowego zapalenia osierdzia. Niezwykle rzadko może nastąpić zgon w mechanizmie tamponady serca. Ostatnio odnotowuje się wzrost częstości występowania zastoinowej niewydolności krążenia i liczby zgonów z powodów sercowo-naczyniowych wśród chorych na RZS.

     

    Objawy neurologiczne

     

    Objawy neurologiczne mogą być skutkiem podwichnięcia w stawie szczytowo-obrotowym lub stawach środkowego odcinka kręgosłupa szyjnego. Ucisk nerwów wtórny do deformacji stawów obwodowych może powodować neuropatie:

    • nerwu pośrodkowego,
    • nerwu łokciowego,
    • nerwu promieniowego,
    • nerwu piszczelowego przedniego.

     

    Objawy okulistyczne

     

    Objawy oczne występują u mniej niż 1 % chorych na RZS. Dwoma głównymi objawami są zapalenie nadtwardówki zwykle o łagodnym przebiegu oraz zapalenie twardówki, które jest poważniejszym schorzeniem.

     

    Objawy hematologiczne

     

    Na zespół Felty'ego składa się:

    • przewlekłe RZS,
    • powiększenie śledziony,
    • neutropenia,
    • czasem niedokrwistość oraz małopłytkowość.

     

    Osteoporoza

     

    Osteoporoza wtórna do reumatoidalnego zapalenia stawów występuje relatywnie często, zarówno w sąsiadującej z chorym stawem kości, jak i w kościach długich odległych od zmienionych chorobowo stawów.

    Autor: lek. Rafał Drobot

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2015 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.