zarejestruj się zaloguj się

Reumatoidalne zapalenie stawów – leczenie

Tekst: lek. Rafał Drobot
Reumatoidalne zapalenie stawów – leczenie
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 15. października, 2013

Celem leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów jest zmniejszenie dolegliwości bólowych, ograniczenie procesu zapalnego, ochrona struktury i funkcji stawów oraz kontrola zmian narządowych. Żadna z metod nie prowadzi do wyleczenia, stąd też wszystkie należy uznać za paliatywne, mające na celu zwolnienie postępu choroby oraz opanowanie objawów.
 

lek. Rafał Drobot
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Reumatoidalne zapalenie stawów – cel leczenia

     

    Za najistotniejsze w postępowaniu terapeutycznym w reumatoidalnym zapaleniu stawów (skrót – RZS) uznaje się szybkie opanowanie stanu zapalnego, tzn:

    • osiągnięcie stanu remisji choroby,
    • osiągnięcie niewielkiej aktywności choroby u pacjentów, u których remisja jest nieosiągalna.

    W terapii reumatoidalnego zapalenia stawów stosowane jest leczenie farmakologiczne, rehabilitacja oraz leczenie ortopedyczne (ortezy i zabiegi operacyjne). Niemałą rolę spełnia również odpowiednia edukacja chorego.

     

    Reumatoidalne zapalenie stawów – leczenie farmakologiczne

     

    Leki modyfikujące przebieg choroby

     

    Fundamentalną rolę w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów odgrywają tzw. leki modyfikujące przebieg choroby (skrót – LMPCh). Ich wielokierunkowe działanie wiąże się z:

    • łagodzeniem objawów zapalnych,
    • zapobieganiem lub opóźnieniem destrukcji stawów.

    Terapia z użyciem leków modyfikujących przebieg choroby powinna zostać rozpoczęta tuż po rozpoznaniu RZS. Celem leczenia jest jak najszybsze uzyskanie remisji klinicznej, a jeśli nie jest to możliwe dąży się do osiągnięcia jak najmniejszej aktywności choroby. Cel powinien zostać osiągnięty optymalnie w ciągu trzech miesięcy, najpóźniej natomiast w ciągu pół roku od rozpoczęcia leczenia. Do oceny stopnia aktywności reumatoidalnego zapalenia stawów służy kilka obiektywnych skal, takich jak:

    • DAS,
    • DAS28,
    • SDAI,
    • CDAI.

    Wymienione skale są zagadnieniem specjalistycznym i nie będą szerzej omawiane, niemniej jednak na ich podstawie możemy wnioskować o obecności lub braku remisji oraz o zmianach nasilenia aktywności choroby w przebiegu leczenia.

    Leki modyfikujące przebieg choroby możemy podzielić na dwie grupy:

    • leki niebiologiczne (czyli syntetyczne):
      • metotreksat,
      • leflunomid,
      • sulfasalazyna,
      • związki złota,
      • hydroksychlorochina lub chlorochina,
      • cyklosporyna,
      • azatiopryna;
    • leki biologiczne (blokujące działanie głównych cytokin prozapalnych odgrywających rolę w patogenezie RZS lub posiadające inny mechanizm działania niż działanie antycytokinowe):
      • adalimumab,
      • anakira,
      • certolizumab,
      • etanercept,
      • golimumab,
      • infliksymab,
      • tocylizumab,
      • abatacept,
      • rytuksymab.

    Metotreksat, będący analogiem kwasu foliowego, powinien być lekiem pierwszego wyboru u pacjentów z aktywnym RZS. Preferowana jest raczej monoterapia niż leczenie skojarzone z innym lekiem modyfikującym przebieg choroby. W razie przeciwwskazań do jego stosowania lub niezadowalających efektów leczenia w ciągu 3 – 6 miesięcy można zastosować leflunomid, sulfasalazynę lub sole złota.

    Jeżeli aktywność RZS nie została opanowana w ciągu 3 – 6 miesięcy można rozważyć leczenie skojarzone kilkoma LMPCh, a u osób z niekorzystnymi czynnikami rokowniczymi wskazane jest dodanie antycytokinowego leku biologicznego.

    W przypadku braku powodzenia należy rozważyć zastosowanie innego leku z tej podgrupy lub abataceptu, rytuksymabu czy tocylizumabu. Natomiast w przypadku ciężkiego, opornego RZS czy też przeciwwskazań do stosowania leków biologicznych i wyżej wymienionych syntetycznych LMPCh, można rozważyć zastosowanie cyklosporyny A, azatiopryny lub w wyjątkowych sytuacjach cyklofosfamidu.



    Glikokortykosteroidy
     

    W początkowym okresie leczenia do syntetycznego LMPCh dodaje się zwykle glikokortykosteroid (skrót - GKS), najczęściej prednizon. Glikokortykosteroidy hamują powstawanie nadżerek kostnych, lecz z uwagi na istotne klinicznie działania niepożądane dąży się do ich odstawienia najszybciej jak to możliwe. W okresie ich przyjmowania należy stosować profilaktykę osteoporozy.



    Odstawienie leków
     

    Po osiągnięciu remisji trwającej przynajmniej kilka miesięcy w pierwszej kolejności odstawia się glikokortykosteroidy, a następnie stopniowo leki biologiczne, na końcu natomiast zmniejsza się dawkę syntetycznego LMPCh. Jeśli remisja trwa 12 miesięcy można rozważyć odstawienie syntetycznego leku modyfikującego przebieg choroby, niemniej jednak wiąże się to ze zwiększonym ryzykiem nawrotu choroby.

     

    Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne

     

    Niesteroidowe leki przeciwzapalne (skrót – NLPZ) są stosowane tylko i wyłącznie w celu doraźnego opanowania objawów zapalenia. W razie przeciwwskazań do ich stosowania lub ich nietolerancji można stosować zamiennie słabe opioidy (np. tramadol) i paracetamol.

    W dniu zażywania metotreksatu nie należy przyjmować niesteroidowych leków przeciwzapalnych, które hamują jego wydalanie, co wiąże się ze wzrostem ryzyka wystąpienia działań niepożądanych.

     

    Reumatoidalne zapalenie stawów – rehabilitacja

     

    Rehabilitację należy stosować w każdym okresie choroby. Odgrywa ona istotną rolę nie tylko w poprawie sprawności ruchowej chorego, ale również w pokonywaniu mogących wystąpić u niego barier psychologicznych związanych z chorobą. Rehabilitacja pacjentów cierpiących na reumatoidalne zapalenie stawów obejmuje:

    • zabiegi fizykoterapeutyczne – do których należy zaliczyć laseroterapię, elektroterapię, krioterapię, termoterapię i balneoterapię wywierające efekt przeciwbólowy, przeciwzapalny oraz rozluźniający mięśnie;
    • zabiegi kinezyterapeutyczne – które mają na celu poprawę sprawności fizycznej, zwiększenie siły mięśniowej, zapobieganie zniekształceniom i przykurczom oraz uniknięcie inwalidztwa. Należy dążyć do możliwie szybkiego uruchamiania chorego, aby nie doprowadzić do obkurczenia się torebek stawowych i zaników mięśniowych;
    • wsparcie psychologiczne – poprzez podtrzymywanie kontaktów ze środowiskiem, wykształcenie umiejętności radzenia sobie z chorobą i zapobieganie depresji.

     

    Reumatoidalne zapalenie stawów – leczenie operacyjne i zabiegowe

     

    Radiosynowiorteza

     

    Jako alternatywę w przeciwbólowym postępowaniu objawowym należy traktować tzw. radiosynowiortezę (skrót – RSO). Radiosynowiorteza to zabieg polegający na podaniu pacjentowi do objętych procesem chorobowym stawów substancji zawierającej izotop promieniotwórczy, działający na zmienione zapalnie błony maziowe. Zabieg ten nie wywołuje ogólnoustrojowych działań niepożądanych, a efekt przeciwbólowy na poszczególne stawy utrzymuje się przed długi czas, przy czym jest on najsilniejszy po 3-6 miesiącach od wykonaniu zabiegu.

     

    Artroplastyka i endoprotezoplastyka

     

    Leczenie operacyjne odgrywa ważną rolę w terapii pacjentów z ciężkim uszkodzeniem stawów. Chociaż artroplastykę (czyli operacyjne uruchomienie stawu) i całkowitą endoprotezoplastykę stawu (czyli wszczepienie protezy stawowej) można przeprowadzić w wielu lokalizacjach, to najlepsze wyniki są uzyskiwane w stawach biodrowych, kolanowych i ramiennych. Właściwym celem zabiegu jest zmniejszenie bólu i stopnia niepełnosprawności.

     

    Synowektomia

     

    Synowektomia to operacja (otwarta lub artroskopowa) polegająca na usunięciu zmienionej błony maziowej w obrębie stawu lub ścięgna. Zabieg ten może przynosić dobre krótkotrwałe efekty u niektórych chorych z zapaleniem pojedynczego stawu, zwłaszcza kolanowego. Niemniej jednak nie wydaje się, aby synowektomia opóźniała postęp zmian destrukcyjnych lub miała wpływ na naturalny przebieg choroby.

    Autor: lek. Rafał Drobot

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.