zarejestruj się zaloguj się

Reaktywne zapalenie stawów

Tekst: lek. Rafał Drobot
Reaktywne zapalenie stawów
Źródło: Wikimediacommons.org
Dodane: 15. października, 2013

Termin „reaktywne zapalenie stawów” obejmuje ostre, jałowe i asymetryczne zapalenia stawów, będące powikłaniem toczącej się w innym miejscu organizmu infekcji. Zaliczamy tutaj spondyloartropatie (zapalenia stawów z zajęciem stawów kręgosłupa), poprzedzone infekcjami układu pokarmowego lub moczowo-płciowego, występujące u osób z antygenem HLA-B27.
 

lek. Rafał Drobot
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Reaktywne zapalenie stawów – czym jest?

     

    Stosunek zachorowań kobiet i mężczyzn na reaktywne zapalenie stawów w następstwie zakażeń jelitowych wynosi 1:1, natomiast w grupie po zakażeniach drogą płciową przeważa płeć męska.Częstość występowania na świecie jest różna i waha się od30 do 200 przypadków na 100 tysięcy osób. W obliczu epidemii AIDS reaktywne zapalenie stawów jest jedną z najczęstszych chorób reumatycznych w Afryce.

    Reaktywne zapalenie stawów spotyka się przede wszystkim u osób ze stwierdzonym antygenem głównego układu zgodności tkankowej HLA-B27. W przypadkach będących konsekwencją zakażenia wirusem HIV występowanie tego antygenu nie jest już tak częste.

    W literaturze medycznej możemy się także spotkać z innymi, synonimicznymi określeniami tej jednostki chorobowej – funkcjonuje ona także pod nazwami:

     

    Reaktywne zapalenie stawów – przyczyny i patogeneza

     

    Przyczyny (czynniki etiologiczne zakażeń)

     

    Reaktywne zapalenie stawów może być konsekwencją przebycia zakażenia wywołanego wieloma różnymi gatunkami bakterii. Na szczególną uwagę zasługują następujące czynniki etiologiczne:

    • cztery gatunki bakterii z rodzaju Shigella: S. sonnei, S. boydii, S. dysenteriae, S. flexneri; najczęściej w etiopatogenezie reaktywnego zapalenia stawów uczestniczy ta ostatnia;
    • kilka gatunków bakterii z rodzaju Salmonella;
    • Yersinia enterocolitica i Y. pseudotuberculosis;
    • Campylobacter jejuni;
    • Chlamydia trachomatis.

    Istnieją dowody na udział w patogenezie schorzenia innych bakterii, w tym:

    • Clostridium difficile,
    • Campylobacter coli,
    • toksynogennych Escherichia coli,
    • Ureaplasma urealyticum,
    • Mycoplasma genitalium,
    • Chlamydia pneumoniae.

     

    Patogeneza

     

    Większość (jeśli nie wszystkie) spośród wyżej wymienionych bakterii produkuje lipopolisacharyd (skrót - LPS) i ma zdolność do:

    • atakowania powierzchni błon śluzowych,
    • inwazji do wnętrza komórek gospodarza,
    • przetrwania we wnętrzu komórek gospodarza.

    Antygeny Chlamydia, Yersinia, Salmonella i Shigella wykryto w błonie maziowej i w leukocytach obecnych w płynie stawowym pacjentów z reaktywnym zapaleniem stawów jeszcze długo po ustąpieniu ostrej fazy choroby. W przypadku tego schorzenia w następstwie zakażenia bakterią Yersinia enterocolitica, LPS i antygeny tzw. białek szoku cieplnego wykrywano w komórkach krwi obwodowej wiele lat po objawach infekcji.

    W zmienionej zapalnie błonie maziowej stawów zidentyfikowano limfocyty T, które specyficznie reagują na wymienione antygeny bakteryjne. Nie stwierdza się natomiast obecności tych komórek we krwi obwodowej pacjentów cierpiących na reaktywne zapalenie stawów.

    Obecność antygenu głównego układu zgodności tkankowej HLA-B27 znacząco przedłuża wewnątrzkomórkowe przeżycie takich bakterii jak Yersinia enterocolitica i Salmonella enteritidis. Sytuacja ta może ułatwiać przechodzenie zakażonych leukocytów z miejsc pierwotnej infekcji do stawów, w których odpowiedź limfocytów T na przetrwałe antygeny bakteryjne przyczynia się do rozwoju zapalenia.

     

    Reaktywne zapalenie stawów – objawy choroby

     

    Reaktywne zapalenie stawów bywa niekiedy poprzedzone objawami zakażenia, występującymi na około kilka tygodni przed pojawieniem się objawów stawowych. Objawy występujące w tym schorzeniu można zaklasyfikować do kilku grup.



    Objawy ogólne

     

    Spośród objawów ogólnych występujących w przebiegu reaktywnego zapalenia stawów należy wymienić gorączkę, osłabienie oraz złe samopoczucie.


    Objawy ze strony układu ruchu

     

    Proces zapalny w przebiegu reaktywnego zapalenia stawów toczy się głównie w obrębie kończyn dolnych i przyczepów ścięgnistych. Można zaobserwować ból i obrzęk pojedynczego lub kilku stawów – najczęściej stawów stóp, stawów skokowych, stawów kolanowych i stawów palców (mówimy wtedy o tzw. objawie palców kiełbaskowatych).

    Bóle pleców, pośladków i bóle krzyża oraz sztywność kręgosłupa świadczą o zajęciu przez proces zapalny stawów krzyżowo-biodrowych i stawów kręgosłupa.

    Bolesność pięt, ich obrzęk oraz trudności w chodzeniu świadczą o zapaleniu przyczepów ścięgna Achillesa i rozcięgna podeszwowego kości piętowej.


    Objawy ze strony układu moczowo-płciowego

     

    Bolesne oddawanie moczu oraz wyciek z cewki moczowej to objawy zapalenia zapalenia pęcherza moczowego lub zapalenia cewki moczowej. U mężczyzn może także wystąpić zapalenie jądra, najądrza i stercza. Wymienione objawy występują u 80 % chorych na reaktywne zapalenie stawów nabyte drogą płciową (SARA z ang. sexually acquired reactive arthritis). Natomiast u około 20 % chorych z zakażeniem jelitowym występuje także reaktywne zapalenie cewki moczowej.

    Objawy zapalenia pochwy lub szyjki macicy u kobiet z SARA (patrz wyżej) często nie występują i rozpoznanie jest stawiane „przypadkowo” podczas kontrolnego badania ginekologicznego.

    Nierzadko można również zaobserwować pęcherzyki, nadżerki lub plamki w ujściu cewki moczowej, na żołędzi lub trzonie prącia – jest to tzw. obrączkowate zapalenie żołędzi. Zmiany takie są niebolesne i nie pozostawiają blizn.



    Objawy skórne

     

    W przebiegu reaktywnego zapalenia stawów mogą wystąpić wykwity grudkowo-łuskowe z nadmiernym rogowaceniem – zwłaszcza na podeszwowej powierzchni stóp. Nierzadkie są również zmiany o typie krostkowego zapalenia podeszwowej powierzchni dłoni i stóp.

    W przewlekłym reaktywnym zapaleniu stawów można spotkać także zmiany na paznokciach w postaci żółto-szarych przebarwień i zgrubień oraz wgłębień układających się w postaci bruzd. Czasem zdarzają się również afty na języku, podniebieniu, wargach i błonie śluzowej policzków.



    Objawy ze strony narządu wzroku

     

    U osób cierpiących na reaktywne zapalenie stawów często występuje zapalenie spojówek objawiające się zaczerwienieniem oraz łzawieniem.

    W przebiegu tego schorzenia możemy mieć również do czynienia z ostrym zapaleniem przedniego odcinka błony naczyniowej oka, objawiającym się jednostronnym bólem gałki ocznej z zaczerwienieniem, łzawieniem, niewyraźnym widzeniem i światłowstrętem.


    Pozostałe objawy

     

    Spośród pozostałych objawów występujących w przebiegu reaktywnego zapalenia stawów na uwagę zasługują zmiany w sercu, manifestujące się głównie pod postacią zaburzeń rytmu i przewodzenia. Może również wystąpić zapalenie osierdzia lub mięśnia sercowego, zapalenie aorty wstępującej lub wtórna niedomykalność zastawki aortalnej.

    Bardzo rzadko w przebiegu choroby może dojść do rozwoju mikroskopowego zapalenia jelit, którego objawy przypominają zespół jelita drażliwego.

    Warto również wspomnieć o współwystępowaniu zapalenia błon surowiczych i bardzo rzadkim zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych.

     

    Reaktywne zapalenie stawów – badania pomocnicze

     

    Badania laboratoryjne

     

    Na początku choroby w badaniach laboratoryjnych u większości chorych można stwierdzić:

    • wzrost OB i CRP (białka C-reaktywnego),
    • niewielką leukocytozę,
    • nadpłytkowość,
    • niedokrwistość (anemię),
    • jałowy ropomocz (rzadko).


    W celu wykluczenia innych przyczyn zapalenia stawów wykonuje się także badanie płynu stawowego.


    Badania mikrobiologiczne

     

    Przydatne są również badania mikrobiologiczne, tzn.:

    • badania serologiczne oraz posiew stolca w przypadku zakażenia pałeczkami Enterobacteriaceae,
    • wymaz/pobranie wydzieliny z cewki moczowej lub szyjki macicy, pobranie próbki moczu lub płynu stawowego oraz badania serologiczne krwi w przypadku zakażenia Chlamydia trachomatis.


    Badania obrazowe

     

    Zastosowanie znajdują badania obrazowe – zdjęcia rentgenowskie (RTG) oraz rezonans magnetyczny (MR) stawów objętych procesem zapalnym.

     

    Reaktywne zapalenie stawów – leczenie

     

    Leczenie farmakologiczne

     

    Większość chorych odnosi pewne korzyści ze stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Takie postępowanie rzadko przynosi jednak całkowite ustąpienie objawów. Co więcej, u części pacjentów nie stwierdza się jakiejkolwiek poprawy. Lekiem z wyboru w początkowym okresie choroby jest indometacyna, choć można podejmować próby stosowania innych farmaceutyków z tej grupy.

    Pacjenci z przewlekłą postacią reaktywnego zapalenia stawów mogą odnieść wymierne korzyści ze stosowania sulfasalazyny. Dobrze reagują również na azatioprynę i metotreksat. Wyniki stosowania w pojedynczych przypadkach preparatów anty-TNF-alfa u chorych z ciężkim, przewlekłym przebiegiem choroby wydają się być obiecujące.

    W przypadku, gdy występuje zapalenie ścięgien, skuteczne może okazać się miejscowe podawanie glikokortykosteroidów (GKS). Leki te mogą być także stosowane w zapaleniu błony naczyniowej oka, zapobiegając w ten sposób wystąpieniu ewentualnych powikłań.

    Zmiany skórne wymagają zwykle leczenia objawowego. Wiele pacjentów zakażonych wirusem HIV ma nasilone objawy dermatologiczne, które wycofują się poleczeniu antyretrowirusowym.

    W przypadku powikłań kardiologicznych leczenie jest standardowe w zależności od ich rodzaju. Powikłania neurologiczne leczone są objawowo.


    Postępowanie niefarmakologiczne

     

    Kompleksowe postępowanie obejmuje poinformowanie pacjenta o konieczności zapobiegania chorobom przenoszonym drogą płciową i unikaniu narażenia na zakażenia przewodu pokarmowego.

    Stosuje się także fizykoterapię, doradztwo zawodowe oraz stałą obserwację chorego pod kątem wystąpienia odległych powikłań choroby.

    Autor: lek. Rafał Drobot
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Zespół Reitera

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.