zarejestruj się zaloguj się

Przykurcz Volkmanna

Tekst: mgr Aleksandra Pełczewska
Przykurcz Volkmanna
Źródło: Wikimediacommons.org
Dodane: 20. marca, 2014

Przykurcz Volkmanna, określany przykurczem niedokrwiennym, jest postępującym zwyrodnieniem i martwicą nerwów oraz mięśni, na skutek pourazowego niedokrwienia kończyny. Choroba charakteryzuje się dwoma okresami zmian chorobowych: wczesny, zależny od niedokrwienia oraz późny, spowodowany przykurczem na ich skutek.

mgr Aleksandra Pełczewska
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Co to jest przykurcz Volkmanna?

     

    Przykurcz Volkmanna występuje najczęściej po urazach stawu łokciowego, ramienia lub przedramienia. Zespół Volkmanna może również występować po urazach kończyny dolnej, zwłaszcza po złamaniach kości podudzia. Z powodu niedokrwienia już po 4 godzinach mogą pojawić się w mięśniach i nerwach nieodwracalne zmiany troficzne, prowadzące do charakterystycznego szponiastego ustawienia ręki oraz palców. Zespół Volkmanna najczęściej dotyczy dzieci w wieku 4-8 lat lub dorosłych po ciężkich urazach kończyny górnej. Ponieważ schorzenie charakteryzuje się szybkim rozwojem zmian chorobowych, związanym z niedotlenieniem tkanek miękkich, prawidłowa diagnoza i natychmiastowe wdrożenie odpowiedniego leczenia są konieczne dla uniknięcia ciężkich następstw zespołu Volkmanna, dla których jedynym ratunkiem jest operacja.

     

    Przykurcz Volkmanna - przyczyny

     

    Przykurcz Volkmanna powstaje najczęściej jako powikłanie po:

    • złamaniu nadkłykciowym kości ramiennej,
    • złamaniu kości przedramienia,
    • zwichnięciu stawu łokciowego,
    • stłuczeniu i obrzęku stawu łokciowego (np. na skutek unieruchomienia gipsowego),
    • urazach zmiażdżeniowych,
    • ucisku lub uszkodzeniu tętnicy ramiennej,
    • rozległym krwiaku podpowięziowym,
    • wielokrotnych manipulacjach podczas nastawiania
    • intensywnych ćwiczeniach,
    • oparzeniach,
    • ukąszeniach gadów lub owadów,
    • uszkodzeniach okołoporodowych.

    W wyniku wyżej wymienionych przyczyn dochodzi do upośledzenia krążenia, niedokrwienia tętniczego oraz niedotlenienia tkanek miękkich w chorej kończynie. Zmniejszona perfuzja i niedokrwienie prowadzą do uwalniania histaminy, wzrostu przepuszczalności naczyń, a powstający obrzęk dodatkowo nasila niedokrwienie. Występuje zastój żylny, który doprowadza do akumulacji elementów toksycznych. Obecnie uważa się, iż przykurcz Volkmanna jest rodzajem zespołu przedziałów powięziowych, mięśni zginaczy przedramienia, które powstają z niewydolnego lub zamkniętego krążenia obwodowego. Dochodzi do uszkodzenia mięśni; początkowo rozpadowi ulegają włókna mięśniowe, może dojść do ich martwicy lub zawału, a następnie zbliznowacenia. Najczęściej procesem chorobowym zajęte są mięśnie: zginacz głęboki palców, zginacz długi kciuka oraz prostownik przedramienia. Niedokrwienie bardzo źle wpływa również na nerwy, powodując ich porażenie; zwłaszcza nerwów pośrodkowego i łokciowego. W konsekwencji prowadzi to do powstanie przykurczy mięśniowych z charakterystycznym ustawianiem kończyny górnej.

     

    Przykurcz Volkmanna objawy

     

    W wyniku niedokrwienia pojawiają się:

    • silny, piekący ból nasilający się podczas prostowania palców ręki, pojawiający się po 4-48 godzinach po urazie,
    • zaburzenia czucia (drętwienie, mrowienie, niedoczulica) w obszarze nerwu pośrodkowego i łokciowego,
    • brak tętna na tętnicach (głównie na tętnicy promieniowej),
    • ograniczenie lub zniesienie ruchomości palców oraz ich ustawienie w przymusowym zgięciu,
    • zasinienie kończyny i palców.

    W okresie zmian zaawansowanych w zespole Volkmanna dochodzi do:

    • utrwalenia objawów,
    • pogłębiania się zniekształceń ręki i palców oraz ich zesztywnienia,
    • powstawania przykurczy,
    • zaburzeń troficznych i zwłóknienia mięśni,
    • powstawania obrzęków,
    • szponowatego ustawienia ręki - palce ulegają zgięciu w stawach międzypaliczkowych i przeproście w stawach śródręczno paliczkowych, ręka przemieszcza się w stronę łokciową, nadgarstek ustawia się w zgięciu dłoniowym, kciuk przywiedziony, przedramię nawrócone z zanikami mięśni,
    • odwapnienia kości.

    Niekiedy objawy są minimalne i trudne do zauważenia i często uwidaczniają się dopiero po zdjęciu opatrunku unieruchamiającego.

     

    Przykurcz Volkmanna leczenie

     

    Jeśli występują wyżej wymienione objawy, należy natychmiast udać się do lekarza. Niezbędna jest prawidłowa i szybka diagnoza.

    Diagnozowanie zespołu Volkmanna wymaga różnicowania z:

    • przykurczami palców w następstwie urazu mięśni,
    • porażeniem nerwu łokciowego i promieniowego,
    • przykurczem pourazowym ścięgien,
    • przykurczem rozcięgna dłoniowego,
    • przykurczami w porażeniach połowiczych.

    Leczenie zespołu Volkmanna dąży do najszybszego przywrócenia krążenia krwi poprzez usunięcie przyczyny zaburzeń krążenia. Warto sprawdzić czy złamanie zostało prawidłowo nastawione lub unieruchomienie odpowiednio założone. Jeśli tak, to przez pierwsze tygodnie stosuje się leczenie zachowawcze, obejmujące podawanie środków poprawiających ukrwienie i przewodnictwo nerwowo-mięśniowe oraz pobudzających regenerację włókien mięśniowych. Można zastosować blokadę mankietową. Po ustąpieniu martwicy konieczna jest rehabilitacja. W ostateczności stosuje się leczenie operacyjne, które obejmuje odbarczenie chirurgiczne tętnicy; jej przecięcie lub rekonstrukcję naczynia.

     

    Przykurcz Volkmannarehabilitacja

     

    W celu przywrócenia sprawności fizycznej kończyny górnej konieczna jest rehabilitacja. W przypadku zespołu Volkmanna rehabilitacja obejmuje:

    • w okresie ostrym unikanie przeciążeń, odpoczynek oraz stosowanie sztywnej stabilizacji na przedramię oraz rękę, mającej działanie odciążające oraz przeciwbólowe,
    • intensywną fizykoterapię: stosowanie zabiegów o działaniu regenerującym i przyśpieszającym gojenie (pole magnetyczne, laseroterapia, ultradźwięki), zabiegów ciepłoleczniczych poprawiających ukrwienie, odżywianie i rozluźniających (kąpiel wirowa kończyny górnej, lampa solux, elektroterapia) – ale ostrożnie ze względu na możliwość występowania u pacjenta zaburzeń czucia,
    • po kilku tygodniach dołącza się ćwiczenia lecznicze; w początkowej fazie najlepiej wykonywać z terapeutą delikatne ćwiczenia rozciągające, ćwiczenia redresyjne zmniejszające przykurcze, ćwiczenia bierne zwiększające zakresy ruchów nadgarstka oraz palców oraz ćwiczenia pobudzające stymulację nerwowo-mięśniową. Delikatnie terapeuta wprowadza ćwiczenia oporowe wzmacniające siłę mięśniową, poprawiające stabilizację, elastyczność tkanek miękkich oraz propriocepcję, czyli czucie stawu w przestrzeni. Później stosujemy ćwiczenia całej kończyny górnej, również stawu barkowego; przeciążonego dźwiganiem gipsu i łokciowego; zwiększające siłę, kontrolujące ruch i pracę, poprawiające dynamikę ruchów wszystkich kończyny, najlepiej metodą PNF,
    • terapię tkanek miękkich (masaż poprzeczny bolesnej okolicy oraz masaż tkanek głębokich okolicy stawu) zmniejszającą występujące w tych strukturach wzmożone napięcie oraz poprawiającą ich ukrwienie i odżywianie,
    • kinesiotaping, czyli plastrowanie, polega na założeniu odpowiedniej aplikacji specjalnych elastycznych plastrów na przedramię, nadgarstek oraz palce, w celu zmniejszenia dolegliwości bólowych, odciążenia oraz stworzenia warunków do szybkiej regeneracji.

     

    Przykurcz Volkmanna w kończynie dolnej

     

    Przykurcz Volkmanna również, choć rzadko, spotykamy w obrębie kończyny dolnej. Najczęściej przyczyną zaburzeń krążenia obwodowego są:

    • złamanie nadkłykciowe kości udowej,
    • złamanie górnej nasady kości piszczelowej,
    • zwichnięcie stawu kolanowego.

    Objawy są podobne: pojawia się ból w łydce przy zgięciu grzbietowym stopy (niedokrwienie mięśnia trójgłowego łydki) lub przy zgięciu podeszwowym palców (niedokrwienie mięsni przedniej grupy goleni). Stopa robi się blada, sina, ma obniżoną temperaturę oraz słabo wyczuwalne tętno na tętnicy piszczelowej tylnej i grzbietowej stopy. W konsekwencji dochodzi do przykurczów mięśni: piszczelowego przedniego, prostownika palucha długiego oraz prostownika długiego palców i formuje się zniekształcona stopa końska.

    Autor: mgr Aleksandra Pełczewska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.