zarejestruj się zaloguj się

Płaskostopie

Tekst: mgr Paulina Nykiel
Płaskostopie
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 18. kwietnia, 2014

Płaskostopie przez pacjentów często określane jest jako „platfus”. Płaskostopie to stan, w którym stopa przybierając płaski kształt całą swoją powierzchnią przylega do podłoża. Wyróżnia się płaskostopie poprzeczne  i płaskostopie podłużne. Przyczynami platfusa jest chodzenie po twardym, nadmierne obciążanie stopy, chodzenie na obcasach. Leczenie płaskostopia obejmuje ćwiczenia, masaże, krioterapię.

mgr Paulina Nykiel
AUTOR
mgr Paulina Nykiel fizjoterapeuta
SPIS TREŚCI:

    Co to jest i kiedy występuje płaskostopie?

     

    Stopa ludzka jest złożoną konstrukcją; składa się z 28 kości, 30 stawów, 128 więzadeł, 22 mięśni i 49 ścięgien. Jest odpowiedzialna za podpór podczas chodu dzięki możliwości naprzemiennego usztywniania się i rozluźniania. Podczas kontaktu pięty z podłożem stopa staje się zwarta, kiedy stawiamy ją całą na podłożu robi się elastyczna, aby jak najlepiej dostosować się do kształtu powierzchni. Prawidłowo zbudowana stopa nie dotyka jednak całą swoją powierzchnią podłoża, lecz tylko trzema punktami; guzem kości piętowej oraz głową pierwszej i piątej kości śródstopia.

    W momencie kiedy stopa jest płaska i prawie cała przylega do podłoża określamy to płaskostopiem (dawniej platfusem). Dochodzi do niego na skutek obniżenia fizjologicznych łuków (sklepień) stopy, co pogarsza jej elastyczność oraz upośledza prawidłowy chód. Patologia występuje u około 25% populacji, zarówno u dzieci jak i u dorosłych.

    Dzieci małe mają płaskostopie fizjologiczne, z którym się rodzą w związku z rozbudowaną poduszeczką tłuszczową w przyśrodkowej okolicy stopy, która później ulega redukcji i zanika około 5 lub 6 roku życia. U dorosłych płaskostopie może być wrodzone, porażenne lub towarzyszyć innym schorzeniom np.: wadom genetycznym, chorobom mięśni lub innych tkanek miękkich oraz schorzeniom neurologicznym.

     

    Płaskostopie podłużne i płaskostopie poprzeczne

     

    Wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje płaskostopia:

    • płaskostopie podłużne – (boczne lub przyśrodkowe), w którym spłaszczony jest łuk dynamiczny w miejscu największego obciążenia, dochodzi do zmian w stawach piętowo-skokowym i skokowo-łódkowym, koślawości pięty oraz odwiedzenia przodostopia,
    • płaskostopie poprzeczne – deformacja polega na spłaszczeniu łuku poprzecznego przedniego stopy, dochodzi do obniżenia kości śródstopia, głównie poprzez obciążanie stopy chodzeniem na wysokim obcasie, występuje znaczna bolesność i niedomoga mięśniowa, nadmierny rozstaw palców, tworzą się odcisku między główkami kości śródstopia oraz paluch koślawy.

     

    Płaskostopie – przyczyny

     

    Przyczyną płaskostopia jest niewydolność mięśni odpowiedzialnych za utrzymanie prawidłowych łuków stopy. Do ich osłabienia i rozciągnięcia dochodzi na skutek:

    • chodzenia od wczesnego dzieciństwa po równym, twardym podłożu, co nie wymusza pracy mięśni odpowiedzialnych za wysklepienie stopy,
    • nadmiernego, długotrwałego obciążania stóp (stojąca lub chodząca praca),
    • przykurczu mięśnia trójgłowego, który koślawi piętę,
    • zaburzeń mięśniowych, najczęściej na tle wrodzonych zaburzeń w rdzeniu kręgowym,
    • noszenia niewłaściwego, za ciasnego i za małego obuwia,
    • zbyt częstego chodzenia w butach na wysokich obcasach,
    • nadwagi,
    • tendencji rodzinnych (dziedziczenie specyficznej budowy stopy),
    • zaburzeń budowy w obrębie kończyny dolnej (piszczel szpotawa, kolano koślawe, różne długości kończyn dolnych),
    • długotrwałego unieruchomienia stopy (po złamaniu, innym urazie).

     

    Jakie są objawy płaskostopia?

     

    Objawy płaskostopia to:

    • ból stopy – ból przyśrodkowej, bocznej lub grzbietowej części stopy utrudniający stanie lub chodzenie,
    • rogowacenie podeszwowej części stopy,
    • nasilone pocenie stóp, pieczenie, nawracające grzybice, odciski i zaburzenia krążenia w ich obrębie,
    • zmiany zwyrodnieniowe prowadzące do deformacji stóp (halluksy, paluch koślawy),
    • bóle kończyny dolnej w podudziu lub stawie kolanowym,
    • zmniejszenie wytrzymałości na obciążenia fizyczne,
    • zaburzenia oraz utrudnienie chodu (chodzenie na wewnętrznych krawędziach stóp),
    • przewlekłe stany zapalne tkanek miękkich,
    • obrzęk stopy.

     

    Leczenie sztywne i płaskostopie elastyczne

     

    Podczas badania stopy zwraca się uwagę na wysklepienie obu łuków (podłużnego i poprzecznego) zarówno w staniu i leżeniu. Jeśli w obu pozycjach, któryś z łuków jest spłaszczony to mamy do czynienia z płaskostopiem sztywnym, które może wynikać z dodatkowych patologii stopy. Jeśli spłaszczenie ma miejsce tylko w pozycji stojącej – chodzi o płaskostopie elastyczne.

    Lekarz powinien zwrócić również uwagę na poszczególne kości stępu, elastyczność mięśni łydki, które mogą być skrócone, możliwość pacjenta stania palcach oraz wykonywania izolowanych ruchów palucha, ustawienie kończyn dolnych (koślawość kolan) oraz wiotkość innych stawów. Wszystkie te elementy wskazują sposób dalszego leczenia, który zależy od typu płaskostopia.

     

    Leczenie płaskostopia

     

    Płaskostopie elastyczne, które nie powoduje dolegliwości bólowych najczęściej nie wymaga leczenia. U małych dzieci warto je obserwować, gdyż najczęściej ustępuje samoczynnie. To, które pojawia się u starszych dzieci i u dorosłych charakteryzuje się bardziej nasilonym zniekształceniem stopy. Wymaga ono leczenie zachowawczego w postaci fizjoterapii i regularnych kontroli oceniających progres leczenia. Fizjoterapia obejmuje:

    • ćwiczenia na płaskostopie – ćwiczenia lecznicze: wzmacniające osłabione mięśnie odpowiedzialne za wysklepienie stopy (ćwiczenia izometryczne i oporowe), przywracające pełne zakresy ruchów stawu skokowego, rozciągające przykurczone mięśnie tylnej grupy goleni, pobudzające stymulację nerwowo-mięśniową, poprawiające stabilizację i kontrolę nerwowo-mięśniową, korekcyjne w celu wyrobienie prawidłowego odruchu i nawyku ustawienia stopy, utrzymania go, odpowiedniego jej obciążania oraz naukę chodu, ważne są ćwiczenia ogólnoustrojowe lub prowadzone przy muzyce, gdyż stanowią sprawdzenie automatyzacji nowych nawyków oraz ćwiczenia całej kończyny dolnej, zwiększające siłę, kontrolujące ruch i pracę kończyny na nierównym terenie, najlepiej metodą PNF,
    • chodzenie boso po podłożu o różnej nawierzchni,
    • farmakoterapię – w przypadku silnego bólu stopy i stanu zapalnego można stosować miejscowe lub doustne leki przeciwbólowe oraz przeciwzapalne,
    • fizykoterapię – krioterapia w celu zmniejszenia bólu i obrzęku oraz zabiegi rozluźniające, poprawiające ukrwienie i odżywianie tkanek miękkich; lampa solux lub ciepła kąpiel wirowa stopy,
    • masaż stóp, który poprawi ukrwienie i odżywianie tkanek miękkich oraz zmniejszy występujące w tych strukturach wzmożone napięcie,
    • kinesiotaping, czyli oklejanie stawu skokowego i stopy elastycznymi plastrami o działaniu sensorycznym w celu korekcji mechanicznej wadliwego ułożenia stopy, poprawy stabilizacji, koordynacji oraz równowagi,
    • sporty wzmacniające mięśnie, a zarazem odciążające stopy (pływanie),
    • stosowanie wkładek korekcyjnych na płaskostopie lub specjalnego obuwia (indywidualnie dopasowanych do specyfiki stopy każdego pacjenta, a nie gotowych i uniwersalnych), aparatów korygujących halluksy i koślawe paluchy.
    • eliminację wszystkich czynników ryzyka (odpowiednie i wygodne obuwie, zwłaszcza dla dzieci powinno być nowe, a nie dziedziczone po starszym rodzeństwie, zakaz wsadzania małego dziecka do chodzików ułatwiających chodzenie, dbanie o masę ciała i higienę stóp).

    W przypadku płaskostopia sztywnego oraz znacznych zniekształceń stopy, które bardzo utrudniają chód pacjenta i najczęściej towarzyszą różnym schorzeniom neurologicznym lub układu kostno-mięśniowego należy rozważyć zabieg chirurgiczny. Polega on na rekonstrukcji tkanek miękkich lub osteotomii, czyli ingerencji bezpośrednio w kości stopy i wymodelowaniu ich tak, aby przywrócić prawidłowe anatomiczne wysklepienie.

    Jakie są przyczyny?

    Przyczyną płaskostopia jest niewydolność mięśni odpowiedzialnych za utrzymanie prawidłowych łuków stopy. Do ich osłabienia i rozciągnięcia dochodzi na skutek:

    ·       chodzenia od wczesnego dzieciństwa po równym, twardym podłożu, co nie wymusza pracy mięśni odpowiedzialnych za wysklepienie stopy,

    ·       nadmiernego, długotrwałego obciążania stóp (stojąca lub chodząca praca),

    ·       przykurczu mięśnia trójgłowego, który koślawi piętę,

    ·       zaburzeń mięśniowych, najczęściej na tle wrodzonych zaburzeń w rdzeniu kręgowym,

    ·       noszenia niewłaściwego, za ciasnego i za małego obuwia,

    ·       zbyt częstego chodzenia w butach na wysokich obcasach,

    ·       nadwagi,

    ·       tendencji rodzinnych (dziedziczenie specyficznej budowy stopy),

    ·       zaburzeń budowy w obrębie kończyny dolnej (piszczel szpotawa, kolano koślawe, różne długości kończyn dolnych),

    ·       długotrwałego unieruchomienia stopy (po złamaniu, innym urazie).

     

     

    Jakie są objawy?

    Objawy towarzyszące płaskostopiu to:

    ·       ból przyśrodkowej, bocznej lub grzbietowej części stopy utrudniający stanie lub chodzenie,

    ·       rogowacenie podeszwowej części stopy,

    ·       nasilone pocenie stóp, pieczenie, nawracające grzybice, odciski i zaburzenia krążenia w ich obrębie,

    ·       zmiany zwyrodnieniowe prowadzące do deformacji stóp (halluksy, paluch koślawy),

    ·       bóle kończyny dolnej w podudziu lub stawie kolanowym,

    ·       zmniejszenie wytrzymałości na obciążenia fizyczne,

    ·       zaburzenia oraz utrudnienie chodu (chodzenie na wewnętrznych krawędziach stóp),

    ·       przewlekłe stany zapalne tkanek miękkich,

    ·       obrzęk stopy.

    Autor: mgr Paulina Nykiel

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.