zarejestruj się zaloguj się

Kostniakochrzęstniak (mnogie kostniakochrzęstniaki)

Tekst: lek. Rafał Drobot
Kostniakochrzęstniak (mnogie kostniakochrzęstniaki)
Źródło: Wikimediacommons.org
Dodane: 01. sierpnia, 2014

Mnogie kostniakochrzęstniaki to genetycznie uwarunkowana choroba kości, dziedzicząca w sposób autosomalny dominujący, polegająca na istnieniu pewnej wrodzonej predyspozycji do powstawania w obrębie kości długich łagodnych guzów nowotworowych – tzw. kostniakochrzęstniaków (łac. osteochondroma).
 

lek. Rafał Drobot
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym są mnogie kostniakochrzęstniaki?

     

    Mnogie kostniakochrzestniaki to choroba występująca relatywnie rzadko. Częstość występowania schorzenia jest szacowana na 1:50 tys.osób (cierpi na nią 0,002 % populacji ogólnej). W ponad 60 % przypadków choroby spotykamy się z dodatnim wywiadem rodzinnym obejmującym krewnych pierwszego stopnia (tj. rodziców, rodzeństwo, dzieci). Mnogie kostniakochrzęstniaki występują nieco częściej u osób płci męskiej.

    W literaturze medycznej możemy się także spotkać z innymi synonimicznymi określeniami tej choroby:

    • HME – z ang. hereditary multiple exostoses,
    • mnogie wyrośla kostne,
    • aklazja trzonów kości,
    • kostniakochrzęstniakowatość.

     

    Kostniakochrzęstniaki – przyczyny

     

    HME (mnogie kostniakochrzęstniaki) to choroba genetyczna dziedziczona w sposób autosomalny dominujący – oznacza to, że pacjent dotknięty tym schorzeniem ma 50 % szans na przeniesienie tej choroby na swoje potomstwo, jeśli partner jest zdrowy.

    Znaczna większość osób dotkniętych mnogimi kostniakochrzęstniakami posiada rodzica, który także cierpi na to schorzenie. Niemniej jednak około 10-20 % przypadków choroby jest wywołanych spontaniczną mutacją w obrębie jednej z gamet (plemnik, komórka jajowa) i osoby takie są pierwszymi w swojej rodzinie u których występuje choroba.

    Mnogie kostniakochrzęstniaki udało się do tej pory powiązać z mutacjami w obrębie trzech genów, których produkty w warunkach prawidłowych regulują przetwarzanie białek szkieletu komórkowego komórek chrzęstnych (syn. chondrocytów). Są to:

    • gen EXT1 – który znajduje się na krótkim ramieniu chromosomu 8,
    • gen EXT2 –który znajduje się na długim ramieniu chromosomu 11,
    • gen EXT3 –który znajduje się na krótkim ramieniu chromosomu 19 (najczęstsza sytuacja).


    Mutacje w obrębie wyżej wymienionych genów zazwyczaj prowadzą do syntezy „obciętego” białka, o nieprawidłowej funkcji. Wiadomo, że w warunkach prawidłowych białka EXT są ważnymi enzymami (ściślej tzw. glikozylotransferazami),biorącymi udział w procesie syntezysiarczanu heparanu. Mimo tej wiedzy niejasny pozostaje dokładny mechanizm, dzięki któremu zmieniona synteza siarczanu heparanu może prowadzić do nieprawidłowego wzrostu kości.

    Uważa się, że zaburzony może być proces prawidłowego namnażania się komórek (proliferacji) i różnicowania (czyli powstawania z komórek niewyspecjalizowanych komórek bardziej wyspecjalizowanych) komórek chrzęstnych w obrębie płytki wzrostowej chrząstki, co prowadzi do nieprawidłowego wzrostu kości.

    W przypadku mnogich kostniakochrzęstniaków obszary chrząstki wzrostowej zostają przemieszczone, przypuszczalnie w toku uszkodzenia ochrzęstnej – czyli warstwy pokrywającej, odżywiającej i regenerującej chrząstkę.

    Rozwój zmiany chorobowej rozpoczyna się od inwazji naczyń krwionośnych w obrębie chrząstki wzrostowej, powodując powstanie dość typowego obrazu radiologicznego w postaci:

    • masy w bezpośrednim kontakcie z jamą szpikową macierzystej kości,
    • resorpcji położonej poniżej kości korowej.

    Ponieważ geny uszkodzone w tej jednostce chorobowej są zaangażowane w syntezę glikanu (peptydu zawierającego ugrupowania węglowodanów) – siarczanu heparanu, według nowej nomenklatury z 2009 roku, mnogie kostniakochrzestniaki można uznać za wrodzone zaburzenie glikozylacji.

     

    Kostniakochrzęstniak – objawy

     

    Mnogie kostniakochrzestniaki to choroba charakteryzująca się wzrostem ograniczonych do chrząstki łagodnych nowotworów kości (ściślej – tzw. kostniakochrzęstniaków) wokół obszarów aktywnego wzrostu kości. Ma to miejsce przede wszystkim w obrębie przynasad kości długich.

    W typowym przebiegu HME spotyka się około pięć lub sześć wyrośli kostnych w obrębie kończyn górnych lub dolnych. Najbardziej typowe lokalizacje zmian chorobowych to:

    • okolica dalsza kości udowej– zajęta w około 70 % przypadków choroby,
    • okolica bliższa kości piszczelowej– zajęta w około 70 % przypadków choroby,
    • kość ramienna – zajęta w około 50 % przypadków choroby,
    • okolica bliższa kości strzałkowej– zajęta w około 30 % przypadków choroby.

    Zmiany chorobowe przestają rosnąć się po zakończeniu okresu wzrostu, niemniej jednak mogą zwiększać swoje wymiary po zajściu w ciążę. W przebiegu schorzenia może dojść do skrócenia i łukowatego wygięcia kości, dlatego też osoby dotknięte HME, często charakteryzują się niskim wzrostem. W zależności od swojego umiejscowienia, wyrośla kostne mogą powodować następujące problemy:

    • bóli drętwienie - wywołane uciskiem nerwu obwodowego lub upośledzoną funkcja naczyń krwionośnych,
    • nierówną długość kończyn dolnych,
    • podrażnienie ścięgien i mięśni,
    • deformację Madelunga- wada dalszego końca kości łokciowej, polegająca na jej grzbietowym podwichnięciu,
    • ograniczony zakres ruchów w stawach.

    Objawy chorobowe są silniej wyrażone jeśli doszło do mutacji w obrębie genu EXT1, niż w przypadku mutacji w obrębie genów EXT2 i EXT3.

     

    Mnogie kostniakochrzęstniaki – leczenie i powikłania

     

    W przypadku, gdy wyrośla kostne mogą prowadzić do zaburzenia procesu wzrastania czy niepełnosprawności, postępowaniem z wyboru jest operacja chirurgiczna, polegająca na wycięciu zmian chorobowych. Zabiegi okolicy stawu kolanowego są niestety związane z wysoką częstością występowania powikłania w postaci porażenia nerwu strzałkowego.

    Chirurgia, postępowanie fizjoterapeutyczne oraz leczenie przeciwbólowe to, jak do tej pory, jedyne opcje lecznicze, dostępne dla pacjentów cierpiących na mnogie kostniakochrzęstniaki. Efekt terapeutyczny różni się w zależności od pacjenta, a wiele chorych zmaga się z bólem, zmęczeniem i problemami motorycznymi przez całe życie. Znaczna część chorych poddaje się wielu zabiegom chirurgicznym, aby usunąć bolesne i deformujące wyrośla kostne. Zabiegi takie mają na celu:

    • poprawienie rozbieżności w zakresie długości kończyn,
    • zwiększenie zakresu ruchomości w stawach.

    Niemniej jednak kostniakochrzestniaki mają tendencję do nawracania w tych samych miejscach, z których zostały usunięte – w tych przypadkach ich wzrost ma bardziej dynamiczny charakter, a zmiany mogą być bardziej bolesne.

    Osoba dotknięta mnogimi kostniakochrzęstniakami ma podwyższone ryzyko zachorowania na rzadką formę złośliwego nowotworu kości o nazwie chondrosarcoma w wieku dorosłym. Opisywana częstość złośliwej transformacji nowotworowej waha się w granicach kilku procent. Problemy, na które mogą napotkać się chorzy w późniejszym okresie życia, obejmują także:

    • złamania patologiczne będące bezpośrednią konsekwencją osłabionej struktury i zaburzonej architektury kości,
    • uszkodzenia nerwów obwodowych.

     

    Mnogie kostniakochrzęstniaki a genetyka

     

    Dla osób cierpiących na mnogie kostniakochrzestniaki, które rozważają założenie rodziny, dostępne są badania prenatalne oraz diagnostyka preimplantacyjna. Mają one na celu określenie czy nienarodzone dziecko odziedziczyło chorobę.

    HME cechuje się 96 % penetracją genu (penetracja wyraża częstość pojawiania się cechy warunkowanej przez dany gen w fenotypie osobnika posiadającego ów gen), co oznacza, że jeśli dziecko odziedziczy wadliwy gen, będzie miało 96 % szans na wystąpienie objawów chorobowych i tylko 4 % na ich nieujawnienie się.

     

    Kostniakochrzęstniak a autyzm

     

    Niektórzy rodzice dzieci dotkniętych mnogimi kostniakochrzęstniakami zaobserwowali u swojego potomstwa problemy społeczne, podobne do tych spotykanych w autyzmie. W celu głębszego zbadania tej zależności, w 2012 roku przeprowadzono badanie z użyciem modelu myszy transgenicznych z mnogimi kostniakochrzestniakami, w celu obserwacji ich funkcji poznawczych. Wyniki badań wskazują na fakt, że myszy ze zmutowanymi genami EXT, rozwinęły trzy cechy autystyczne: zaburzenia społeczne, powtarzalne zachowania oraz „deficyty językowe”. Zjawisko to wymaga jednak dalszej analizy i obserwacji.

    Autor: lek. Rafał Drobot

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.